વરિષ્ઠ નાગરિકો માટે સરકારી ભેટ; પતિ-પત્ની સાથે મળીને ₹૬૦ લાખના રોકાણ પર દર વર્ષે કમાઈ શકે છે ₹૫ લાખ
નિવૃત્તિ પછીની જિંદગીને આર્થિક રીતે સુરક્ષિત અને ચિંતામુક્ત બનાવવી એ દરેક વ્યક્તિની પ્રાથમિકતા હોય છે. ખાસ કરીને વયસ્ક અવસ્થામાં જ્યારે કમાણીના નિયમિત સ્ત્રોત બંધ થઈ જાય છે, ત્યારે મૂડીની સલામતી સાથે બહેતર વળતર આપતા રોકાણના વિકલ્પો શોધવા અનિવાર્ય બને છે. આજના અનિશ્ચિત બજાર અને મોંઘવારીના સમયમાં, વરિષ્ઠ નાગરિકો માટે કેન્દ્ર સરકાર સમર્થિત ‘સિનિયર સિટીઝન્સ સેવિંગ્સ સ્કીમ’ (SCSS) એક આદર્શ અને ભરોસાપાત્ર માધ્યમ સાબિત થઈ રહી છે. જો નિવૃત્તિ પછી પતિ-પત્ની બંને સાથે મળીને આ યોજનામાં સમજદારીપૂર્વક આયોજન કરે, તો તેઓ કોઈપણ જોખમ વિના દર વર્ષે લાખો રૂપિયાની નિશ્ચિત આવક મેળવી શકે છે.
ભારતમાં નિવૃત્ત થતા કર્મચારીઓ અને વયસ્ક નાગરિકો માટે નિયમિત માસિક કે ત્રિમાસિક આવક મેળવવી ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ હોય છે. બજારમાં અસંખ્ય રોકાણ યોજનાઓ ઉપલબ્ધ છે, પરંતુ સુરક્ષા અને ઊંચા વ્યાજનો સમન્વય બહુ ઓછી જગ્યાએ જોવા મળે છે. ભારત સરકાર દ્વારા સંચાલિત ‘સિનિયર સિટીઝન્સ સેવિંગ્સ સ્કીમ’ (SCSS) હાલમાં વરિષ્ઠ નાગરિકોમાં સૌથી લોકપ્રિય અને સલામત રોકાણ સાધન તરીકે ઉભરી આવી છે. આ યોજના હેઠળ રોકાણકારોને વાર્ષિક ૮.૨ ટકા જેટલો આકર્ષક વ્યાજ દર ઓફર કરવામાં આવી રહ્યો છે, જે સામાન્ય બેંક ફિક્સ ડિપોઝિટ (FD) કરતા ઘણો વધારે છે. આ યોજનાની સૌથી મોટી ખાસિયત એ છે કે તે કેન્દ્ર સરકારના સીધા નિયંત્રણ હેઠળ હોવાથી રોકાણ ડૂબવાનો કોઈ ભય રહેતો નથી અને વ્યાજની રકમ દર ત્રણ મહિને નિયમિત રીતે રોકાણકારના ખાતામાં જમા થઈ જાય છે.
કોણ કરી શકે છે રોકાણ અને શું છે નિયમો?
મૂળભૂત રીતે આ યોજના ૬૦ વર્ષ કે તેથી વધુ ઉંમર ધરાવતા ભારતીય વરિષ્ઠ નાગરિકો માટે જ ખાસ તૈયાર કરવામાં આવી છે. જો કે, વહીવટી નિયમો અનુસાર જો કોઈ કર્મચારીએ ૫૫ થી ૬૦ વર્ષની વય મર્યાદા વચ્ચે સ્વૈચ્છિક નિવૃત્તિ (VRS) લીધી હોય, તો તેઓ પણ અમુક ચોક્કસ શરતોને આધીન આ યોજનાનો લાભ લઈ શકે છે. આ ખાતું દેશની કોઈપણ અધિકૃત સરકારી કે ખાનગી બેંક અથવા નજીકની પોસ્ટ ઓફિસમાં જઈને ખૂબ જ સરળતાથી ખોલાવી શકાય છે.
આ યોજનામાં રોકાણ કરવાની લઘુત્તમ મર્યાદા માત્ર ૧,૦૦૦ રૂપિયા છે, જ્યારે મહત્તમ રોકાણ મર્યાદા પ્રતિ વ્યક્તિ ૩૦ લાખ રૂપિયા નક્કી કરવામાં આવી છે. આ ખાતાની પ્રારંભિક મુદત ૫ વર્ષની હોય છે, પરંતુ જો રોકાણકાર ઈચ્છે તો ૫ વર્ષ પૂર્ણ થયા બાદ આ યોજનાને વધુ ૩ વર્ષ માટે લંબાવી (Extend) શકે છે.
પતિ-પત્ની સાથે મળીને કેવી રીતે ઊભી કરી શકે છે મોટી આવક?
નિવૃત્તિ પછી જો પતિ અને પત્ની બંનેની ઉંમર લાયકાતના ધોરણોને અનુરૂપ હોય, તો તેઓ આ યોજનાનો સ્માર્ટ ઉપયોગ કરીને પોતાની કમાણી બમણી કરી શકે છે. નિયમ મુજબ, વ્યક્તિગત રીતે બંને પોતાના નામે અલગ-અલગ ખાતા ખોલાવીને મહત્તમ ૩૦-૩૦ લાખ રૂપિયાનું રોકાણ કરી શકે છે. આ રીતે દંપતીનું કુલ રોકાણ ૬૦ લાખ રૂપિયા થઈ જશે.
વાર્ષિક ૮.૨ ટકાના વર્તમાન વ્યાજ દરના ગણિત પ્રમાણે, ૬૦ લાખ રૂપિયાના આ સંયુક્ત રોકાણ પર વરિષ્ઠ નાગરિક દંપતીને દર વર્ષે આશરે ૪,૯૨,૦૦૦ રૂપિયા (આશરે ૫ લાખ રૂપિયા) ની માસિક સરેરાશ ૪૧,૦૦૦ રૂપિયા જેટલી શાનદાર વ્યાજની આવક ઘેરબેઠા પ્રાપ્ત થાય છે.
ત્રિમાસિક વ્યાજની ચૂકવણી અને ટેક્સના નિયમો
SCSS યોજના અંતર્ગત વ્યાજની ગણતરી અને ચૂકવણી ત્રિમાસિક (Quarterly) ધોરણે એટલે કે દર ત્રણ મહિને કરવામાં આવે છે. દર વર્ષે એપ્રિલ, જુલાઈ, ઓક્ટોબર અને જાન્યુઆરી મહિનાની પહેલી તારીખે વ્યાજની રકમ રોકાણકારના લિંક થયેલા બચત ખાતામાં સીધી જમા થઈ જાય છે. આ વ્યવસ્થાના કારણે વયસ્ક નાગરિકોને પોતાના રોજિંદા તબીબી ખર્ચ, ઘરખર્ચ અને અન્ય સામાજિક જરૂરિયાતો પૂરી કરવા માટે નિયમિત રોકડ પ્રવાહ (Cash Flow) મળતો રહે છે.
ટેક્સ પ્લાનિંગની વાત કરીએ તો, આ યોજનામાં રોકાણ કરાયેલી રકમ જૂની કર પ્રણાલી (Old Tax Regime) હેઠળ ઇન્કમ ટેક્સ એક્ટની કલમ 80C અંતર્ગત કર કપાત માટે પાત્ર બને છે. જોકે, એક વાત ખાસ ધ્યાનમાં રાખવી જરૂરી છે કે આ યોજનામાંથી મળતું વ્યાજ સંપૂર્ણપણે કરમુક્ત નથી. મળેલું વ્યાજ રોકાણકારની વાર્ષિક આવકમાં ઉમેરાય છે અને જો વ્યાજની કુલ આવક નિર્ધારિત મર્યાદા કરતાં વધી જાય, તો નિયમ અનુસાર તેના પર ટીડીએસ (TDS) કાપવામાં આવી શકે છે. આમ, સલામતી અને નિયમિત કમાણીના ઉત્કૃષ્ટ સમન્વય તરીકે આ યોજના નિવૃત્ત લોકો માટે સાચો ટેકો સાબિત થઈ રહી છે.
