મોંઘવારીનો મારઃ ૩૫ વર્ષ પછી મળનારા ₹૧.૧૦ કરોડની ખરીદશક્તિ આજની તારીખે માત્ર ₹૧૪ લાખ જેટલી જ બચશે!
ભારતીય મધ્યમ વર્ગમાં હાલના વર્ષોમાં મ્યુચ્યુઅલ ફંડ અને એસઆઈપી (SIP) પ્રત્યે આકર્ષણ અભૂતપૂર્વ રીતે વધ્યું છે. સોશિયલ મીડિયા પર નાની બચતથી કરોડો રૂપિયાનું ભંડોળ ઊભું કરવાની લોભામણી જાહેરાતો અવારનવાર જોવા મળે છે, પરંતુ તેની પાછળ છુપાયેલી નાણાકીય વાસ્તવિકતા કંઈક જુદી જ છે.
આજના યુગમાં આર્થિક આઝાદી અને વહેલી નિવૃત્તિ મેળવવાનું સપનું કોણ નથી જોતું? દરેક સામાન્ય માણસ પોતાની મહેનતની કમાણીમાંથી બચત કરીને યોગ્ય જગ્યાએ રોકાણ કરવા ઈચ્છે છે. આ આકાંક્ષાનો લાભ લઈને યુટ્યુબ અને સોશિયલ મીડિયા પર ઘણા નાણાકીય નિષ્ણાતો (Finfluencers) માત્ર ૨,૦૦૦ રૂપિયાની માસિક એસઆઈપી (Systematic Investment Plan) દ્વારા કરોડપતિ બનવાનો જાદુઈ નુસ્ખો બતાવતા ફરે છે. કાગળ અને પેન અથવા ઓનલાઈન એસઆઈપી કેલ્ક્યુલેટર પર આ ગણતરી જોવામાં અને સમજવામાં અતિશય આકર્ષક તેમજ સરળ લાગે છે, પરંતુ વાસ્તવિક દુનિયાના બજારમાં તેની પાછળ મોટો ખેલ છુપાયેલો છે. આ ફોર્મ્યુલા પાછળની અસલી વાસ્તવિકતા સમજ્યા વગર જો તમે આંધળું રોકાણ કરશો, તો ભવિષ્યમાં ભારે પસ્તાવાનો વારો આવી શકે છે.
શું ૩૫ વર્ષ સુધી સતત રોકાણ કરવું વ્યવહારિક રીતે શક્ય છે?
જો આપણે ગણિતના સામાન્ય નિયમો અને કમ્પાઉન્ડિંગના સિદ્ધાંતને જોઈએ, તો દર મહિને ૨,૦૦૦ રૂપિયાની એસઆઈપી ૩૫ વર્ષ સુધી સતત ચાલુ રાખવામાં આવે અને તેના પર સરેરાશ ૧૨ ટકા વાર્ષિક રિટર્ન ગણવામાં આવે, તો તે રકમ વધીને અંદાજે ૧.૧૦ કરોડ રૂપિયા થઈ જાય છે. આ આંકડો જોઈને કોઈપણ વ્યક્તિ રોકાણ કરવા લલચાઈ જાય તે સ્વાભાવિક છે. પરંતુ અહીં સૌથી મોટો પ્રશ્ન એ ઊભો થાય છે કે શું કોઈ સરેરાશ વ્યક્તિ માટે ૩૦ થી ૩૫ વર્ષના લાંબા ગાળા સુધી દર મહિને એક પણ ચૂક વગર સતત રોકાણ ચાલુ રાખવું શક્ય છે?
વાસ્તવિક જીવનમાં કટોકટીઓ આવતી રહે છે. નોકરી ગુમાવવી, તબીબી કટોકટી, બાળકોના શિક્ષણનો ખર્ચ કે અંગત આર્થિક તંગીના સમયે મોટાભાગના રોકાણકારો સૌથી પહેલું કામ પોતાની એસઆઈપી રોકવાનું અથવા તો તેમાંથી અધવચ્ચે પૈસા ઉપાડી લેવાનું કરે છે. જ્યારે તમે સમય પહેલાં પૈસા ઉપાડી લો છો, ત્યારે કમ્પાઉન્ડિંગ (વ્યાજ પર વ્યાજ મળવાની પ્રક્રિયા) નો અસલી જાદુ સંપૂર્ણપણે નાશ પામે છે અને કરોડપતિ બનવાનું સપનું રોળાઈ જાય છે.
મોંઘવારી (Inflation) ની સાયલન્ટ અસર
સોશિયલ મીડિયાના ફાઇનાન્શિયલ ગુરુઓ તમને એ તો ચોક્કસ જણાવે છે કે ૩૫ વર્ષ પછી તમારી પાસે ૧ કરોડથી વધુ રૂપિયા હશે, પરંતુ તેઓ એક સૌથી મહત્વની બાબત છુપાવી જાય છે અને તે છે ‘મોંઘવારીની અસલી અસર’. જો દેશમાં આગામી ૩૫ વર્ષ સુધી સરેરાશ ૬ ટકાના દરે પણ મોંઘવારી વધતી રહેશે, તો આજના સમયમાં જે વસ્તુની કિંમત ૧ લાખ રૂપિયા છે, તે ભવિષ્યમાં ઘણી મોંઘી થઈ જશે.
ગણિતના હિસાબે, ૩૫ વર્ષ પછી જ્યારે તમારા હાથમાં ૧.૧૦ કરોડ રૂપિયા રોકડા આવશે, ત્યારે બજારમાં તેની વાસ્તવિક ખરીદશક્તિ (Purchasing Power) આજની તારીખના માત્ર ૧૪.૩ લાખ રૂપિયા બરાબર જ હશે! એટલે કે, ટેકનિકલ રીતે તમે કાગળ પર કરોડપતિ જરૂર બની જશો, પરંતુ તે સમયે તે એક કરોડ રૂપિયાથી તમે વૈભવી જીવન જીવી શકશો નહીં. તેથી, ભવિષ્યના લક્ષ્યો નક્કી કરતી વખતે હંમેશા મોંઘવારી દરને બાદ કરીને જ વાસ્તવિક વળતરની ગણતરી કરવી જોઈએ.
બજારનું વળતર ક્યારેય ગેરંટીડ હોતું નથી
બીજો સૌથી મોટો પડકાર એ છે કે મ્યુચ્યુઅલ ફંડ અને ઇક્વિટી બજારમાં વળતર ક્યારેય રેખીય કે સ્થિર હોતું નથી. એસઆઈપીમાં ગણવામાં આવતું ૧૨ કે ૧૫ ટકા રિટર્ન એ માત્ર એક અંદાજ અથવા ઐતિહાસિક સરેરાશ હોય છે. વાસ્તવિક બજાર ચક્ર (Market Cycle) માં અસ્થિરતા હોય છે. બજાર કોઈ વર્ષમાં ૨૦ ટકાનું ધરખમ રિટર્ન આપી શકે છે, તો કોઈ વર્ષે તે નેગેટિવ (ઘટાડા તરફ) પણ જઈ શકે છે. આ અસ્થિરતા વચ્ચે ધૈર્ય જાળવી રાખવું અને લાંબા ગાળા માટે રોકાણ ચાલુ રાખવું એ જ સૌથી મોટો પડકાર છે. માત્ર આકર્ષક આંકડા જોઈને રોકાણ કરવાને બદલે, રોકાણકારોએ પોતાની વાસ્તવિક જોખમ લેવાની ક્ષમતા અને આર્થિક લક્ષ્યોને આધારે જ યોગ્ય આયોજન કરવું જોઈએ.
