E20 પેટ્રોલ અને એથેનોલ બ્લેન્ડિંગ: શું ખરેખર ગાડીઓને નુકસાન થાય છે? જાણો કેન્દ્રીય મંત્રી નિતિન ગડકરીનો સ્પષ્ટ અભિપ્રાય
ભારતના વાહનવ્યવહાર ક્ષેત્રમાં હાલમાં એક ખૂબ જ ચર્ચિત વિષય છે—E20 પેટ્રોલ. એથેનોલ મિશ્રિત પેટ્રોલના ઉપયોગને લઈને સોશિયલ મીડિયા અને જાહેર ચર્ચાઓમાં અનેક પ્રકારના અટકળો અને ડર જોવા મળે છે. કેટલાક લોકો એવો દાવો કરે છે કે આ મિશ્રણથી એન્જિનને નુકસાન થાય છે, ગાડીની એવરેજ ઘટે છે અને લાંબે ગાળે વાહનો બગડી શકે છે. આ તમામ આશંકાઓ અને વિરોધ વચ્ચે કેન્દ્રીય મંત્રી નિતિન ગડકરીએ ખૂબ જ સ્પષ્ટ અને આક્રમક વલણ અપનાવતા ટીકાકારોને એક મોટો પડકાર ફેંક્યો છે. તેમણે કહ્યું છે કે, “જો કોઈ એવી એક પણ ગાડીનું નામ જણાવી શકે જેમાં E20 પેટ્રોલના ઉપયોગથી ખરાબી આવી હોય, તો હું તે સાબિત કરી આપીશ કે તે વાતમાં કેટલી સત્યતા છે.”
શું છે E20 ફ્યુઅલ અને ગડકરીનો પડકાર?
‘વિકસિત ભારત’ સમિટ દરમિયાન, કેન્દ્રીય મંત્રી નિતિન ગડકરીએ E20 ફ્યુઅલ અંગે ચાલી રહેલા વિવાદો પર પૂર્ણવિરામ મૂકવાનો પ્રયાસ કર્યો. તેમણે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું કે E20 પેટ્રોલના ઉપયોગથી વાહનોમાં ટેકનિકલ ખામી સર્જાય છે તે માત્ર એક અફવા છે અને તેનો કોઈ વૈજ્ઞાનિક પુરાવો નથી. ગડકરીએ આ આક્ષેપોને નકારતા વિરોધ કરનારાઓને પડકાર આપ્યો કે તેઓ કોઈ એક એવી ચોક્કસ ગાડીનું નામ દર્શાવે જેના એન્જિનમાં આ ઇંધણને કારણે ખરાબી આવી હોય. તેમના મતે, અત્યાર સુધી કોઈ પણ વાહન ઉત્પાદક (Car Manufacturer) કંપનીએ એવું સત્તાવાર નિવેદન નથી આપ્યું કે E20 ફ્યુઅલને કારણે તેમના વાહનો બગડી રહ્યા છે.
શા માટે ભારત E20 તરફ આગળ વધી રહ્યું છે?
ભારત જેવા વિકાસશીલ દેશ માટે ઉર્જા સુરક્ષા સૌથી મોટો પડકાર છે. ગડકરીએ આપેલી માહિતી મુજબ, ભારત દર વર્ષે ક્રૂડ ઓઈલ એટલે કે કાચા તેલની આયાત પાછળ અંદાજે 22 લાખ કરોડ રૂપિયાનો વિદેશી હૂંડિયામણ ખર્ચે છે. આ એક ખૂબ જ મોટી રકમ છે જે જો દેશમાં જ રહી જાય, તો અર્થતંત્રને અનેકગણી મજબૂતી મળી શકે છે.
વિદેશી હૂંડિયામણની બચત: એથેનોલના ઉપયોગથી આપણે તેલની આયાત પરની નિર્ભરતા ઘટાડી શકીએ છીએ.
પર્યાવરણની સુરક્ષા: પેટ્રોલની સરખામણીએ એથેનોલ વધુ સ્વચ્છ ઈંધણ છે. તે કાર્બન ઉત્સર્જન ઘટાડવામાં મદદ કરે છે, જે આજના ગ્લોબલ વોર્મિંગના સમયમાં ખૂબ જરૂરી છે.
ખેડૂતોની આવકમાં વધારો: એથેનોલ શેરડી, મકાઈ અને ચોખા જેવા પાકોમાંથી તૈયાર થાય છે. આમ, જ્યારે ખેડૂતોનો માલ ઈંધણ તરીકે વપરાય છે, ત્યારે સીધો ફાયદો ખેડૂતોને મળે છે.
અફવાઓ અને વાસ્તવિકતા વચ્ચેનો તફાવત
ઘણા વાહન માલિકોને એવી બીક લાગે છે કે એથેનોલ પેટ્રોલ સાથે ભળવાથી એન્જિનના ભાગોને કાટ લાગશે અથવા તેની કામગીરી પર અસર પડશે. પરંતુ અહીં સમજવું જરૂરી છે કે ભારત સરકારે જ્યારે E20 (20% એથેનોલ અને 80% પેટ્રોલ) મિશ્રણની નીતિ અમલમાં મૂકી, ત્યારે વાહન ઉત્પાદકો સાથે લાંબી પરામર્શ કરવામાં આવી હતી. આજના સમયમાં જે નવી ગાડીઓ બજારમાં આવે છે, તે E20 ઈંધણનો ઉપયોગ કરવા માટે જ તૈયાર કરવામાં આવી રહી છે. ગડકરીનું કહેવું છે કે કેટલીક વ્યક્તિઓ કે સંસ્થાઓ પોતાના સ્વાર્થ માટે જાણીજોઈને ગેરમાર્ગે દોરતી માહિતી ફેલાવી રહી છે.
ખેડૂતોના મસીહા તરીકેની છબી અને આક્ષેપો
નિતિન ગડકરીના આ નિર્ણય પર રાજકીય અને આર્થિક રીતે એવા આક્ષેપો પણ લાગ્યા છે કે આ બધું તેમના પરિવારની ખાંડની મિલોને ફાયદો કરાવવા માટે કરવામાં આવી રહ્યું છે. આ આરોપોનો જવાબ આપતા મંત્રીએ ખૂબ જ મક્કમતાથી કહ્યું કે, “મારા પરિવારની ખાંડની મિલો છે તે સત્ય છે, પરંતુ મારો વ્યવસાય એથેનોલના ઉત્પાદન પર આધારિત નથી.”
તેમણે ઉત્તર પ્રદેશ અને બિહારના ઉદાહરણો આપીને જણાવ્યું કે મકાઈમાંથી એથેનોલ બનાવવાની નીતિ અમલમાં આવ્યા પછી ત્યાંના ખેડૂતોની સ્થિતિમાં ધરખમ સુધારો થયો છે. મકાઈના ભાવ જે અગાઉ 1,200 રૂપિયા પ્રતિ ક્વિન્ટલ હતા, તે આજે 2,800 રૂપિયા પ્રતિ ક્વિન્ટલ સુધી પહોંચ્યા છે. આ આંકડા સ્પષ્ટ કરે છે કે સરકારનો ઉદ્દેશ્ય કોઈ એક વ્યક્તિને નહીં, પરંતુ દેશના કરોડો ખેડૂતોને આર્થિક રીતે સમૃદ્ધ બનાવવાનો છે.
શું E20 થી ગાડીની એવરેજ ઘટે છે?
ઘણા વપરાશકર્તાઓ ફરિયાદ કરે છે કે મિશ્રિત ઇંધણ વાપરવાથી એવરેજ થોડી ઓછી મળે છે. જોકે, નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આ તફાવત ખૂબ જ મામૂલી છે. બીજી તરફ, પર્યાવરણને જે લાભ મળે છે તે આ મામૂલી તફાવત કરતા ક્યાંય વધારે છે. સરકાર સતત નવી ટેકનોલોજી પર કામ કરી રહી છે જેથી ભવિષ્યમાં આવા ઇંધણ વાપરવાથી એવરેજ પર પણ અસર ન પડે.
ભવિષ્યનું ઈંધણ: ફ્લેક્સ ફ્યુઅલ એન્જિન
ગડકરી માત્ર E20 પર અટકી જવા માંગતા નથી. તેઓ ‘ફ્લેક્સ ફ્યુઅલ’ (Flex Fuel) વાહનોને પ્રોત્સાહન આપી રહ્યા છે. આ એવા વાહનો હશે જેમાં તમે 100% પેટ્રોલ અથવા 100% એથેનોલ અથવા બંનેનું કોઈપણ મિશ્રણ વાપરી શકશો. બ્રાઝિલ જેવા દેશોમાં આ ટેકનોલોજી પહેલેથી જ સફળ છે. જો ભારત આ દિશામાં સફળ થાય છે, તો તે ઈંધણની અછત અને મોંઘવારીની સમસ્યાનો કાયમી ઉકેલ બની શકે છે.
નિતિન ગડકરીનો પડકાર અને તેમનો આત્મવિશ્વાસ સાબિત કરે છે કે E20 ઇંધણ એ માત્ર સરકારી નીતિ નથી, પરંતુ દેશની બદલાતી આર્થિક જરૂરિયાત છે. જ્યારે આપણે ‘વિકસિત ભારત’ તરફ આગળ વધી રહ્યા છીએ, ત્યારે પરંપરાગત ઇંધણ પરની નિર્ભરતા ઘટાડવી અનિવાર્ય છે. હા, નવી ટેકનોલોજીને અપનાવતી વખતે થોડી શંકાઓ સ્વાભાવિક છે, પરંતુ ડેટા અને પુરાવાઓ કંઈક બીજું જ કહી રહ્યા છે. જો આપણે દેશના ખેડૂતોને મદદ કરવા માંગતા હોઈએ અને પ્રદૂષણ ઘટાડવા માંગતા હોઈએ, તો એથેનોલ આધારિત અર્થવ્યવસ્થા એ સમયની માંગ છે.
