Nifty 1000 લોન્ચ થતાં જ બજારમાં ચર્ચા તેજ! જાણો કઈ રીતે મળશે રોકાણની નવી તક
ભારતીય શેરબજારના રોકાણકારો અને ફંડ મેનેજરો માટે નેશનલ સ્ટોક એક્સચેન્જ (NSE) તરફથી એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ સમાચાર આવ્યા છે. NSE ની પેટાકંપની ‘NSE ઈન્ડિસિસ લિમિટેડ’ (NSE Indices Ltd) દ્વારા ભારતીય ઇક્વિટી માર્કેટનું વધુ વ્યાપક પ્રતિનિધિત્વ કરવાના હેતુથી બે નવા ઇક્વિટી સૂચકાંકો — Nifty 1000 અને Nifty 1000 Equal Weight લોન્ચ કરવામાં આવ્યા છે. ગુરુવાર, 12 નવેમ્બરના રોજ એક્સચેન્જ દ્વારા જારી કરવામાં આવેલી સત્તાવાર અખબારી યાદી મુજબ, આ બંને નવા સૂચકાંકોમાં 1,000 કંપનીઓના શેર સામેલ કરવામાં આવશે, જે તેમને નિફ્ટી ઇક્વિટી ઇન્ડેક્સની દુનિયાના અત્યાર સુધીના સૌથી વિશાળ (broadest) સૂચકાંકો બનાવે છે.
રોકાણકારો અને એસેટ મેનેજરો માટે નવો બેન્ચમાર્ક
આ બંને નવા સૂચકાંકોની રચના ખાસ કરીને એસેટ મેનેજરો માટે એક મજબૂત બેન્ચમાર્ક પૂરો પાડવા અને એક્સચેન્જ-ટ્રેડેડ ફંડ્સ (ETFs), ઇન્ડેક્સ ફંડ્સ તેમજ સ્ટ્રક્ચર્ડ પ્રોડક્ટ્સ જેવા પેસિવ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ વિકલ્પો માટે સંદર્ભ સૂચકાંક તરીકે કામ કરવા માટે કરવામાં આવી છે.
અત્યાર સુધી ‘નિફ્ટી ટોટલ માર્કેટ’ (Nifty Total Market) ઇન્ડેક્સ બજારના મોટા હિસ્સાને આવરી લેતો હતો, પરંતુ હવે ઘટકોની સંખ્યા વધારીને 1,000 કરવાથી ભારતના રોકાણ યોગ્ય ઇક્વિટી બજારનો ઘણો મોટો વિસ્તાર એક જ છત નીચે આવી જશે. આનાથી મ્યુચ્યુઅલ ફંડ કંપનીઓને સમગ્ર બજારની ચાલને ટ્રેક કરતા નવા ફંડ્સ લોન્ચ કરવામાં મોટી સરળતા રહેશે અને રોકાણકારોને લાર્જ-કેપ, મિડ-કેપ તેમજ સ્મોલ-કેપ એમ ત્રણેય સેગમેન્ટમાં એકસાથે રોકાણ કરવાની તક મળશે.
Nifty 1000 ઇન્ડેક્સ કેવી રીતે કામ કરશે?
Nifty 1000 ઇન્ડેક્સ પાત્ર કંપનીઓના સમૂહમાંથી તેમના ‘ફુલ માર્કેટ કેપિટલાઈઝેશન’ (કુલ બજાર મૂલ્ય) ના આધારે પસંદ કરાયેલા 1,000 શેરોના પ્રદર્શનને ટ્રેક કરશે. જોકે, આ ઇન્ડેક્સમાં દરેક કંપનીના શેરને જે ભારાંક (Weightage) આપવામાં આવશે, તે તેના ‘ફ્રી-ફ્લોટ માર્કેટ કેપિટલાઈઝેશન’ (બજારમાં ટ્રેડિંગ માટે ઉપલબ્ધ શેરોના મૂલ્ય) ના આધારે નક્કી કરવામાં આવશે.
આ ઇન્ડેક્સ માટે શેરોની પસંદગી કરતી વખતે લિક્વિડિટી (તરલતા) અને રોકાણની સરળતા પર ખાસ ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે. જેમાં ટ્રેડિંગ ફ્રિક્વન્સી અને ઈમ્પેક્ટ કોસ્ટ જેવા મહત્વના પરિબળોને ધ્યાનમાં લેવામાં આવ્યા છે. આ માપદંડોનો મુખ્ય હેતુ એ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે કે આ ઇન્ડેક્સ માત્ર બજારના વિશાળ વર્ગનું પ્રતિનિધિત્વ જ ન કરે, પરંતુ ફંડ મેનેજરો જ્યારે તેમના પોર્ટફોલિયોમાં આ ઇન્ડેક્સની નકલ (Replicate) કરે ત્યારે તેમને વ્યવહારિક રીતે કોઈ મુશ્કેલી ન પડે.
વધુમાં, Nifty 1000 ઇન્ડેક્સની દર છ મહિને એટલે કે માર્ચ અને સપ્ટેમ્બર મહિનામાં સમીક્ષા (Semi-annual review) કરવામાં આવશે. આ સમીક્ષા પ્રક્રિયા દરમિયાન નક્કી કરાયેલા માપદંડોના આધારે નવા શેરોનો ઉમેરો અથવા જૂના શેરોની બાદબાકી કરવામાં આવશે.
Nifty 1000 Equal Weight ઇન્ડેક્સમાં શું અલગ છે?
બીજો સૂચકાંક ‘Nifty 1000 Equal Weight’ પણ મૂળ Nifty 1000 ઇન્ડેક્સની જ 1,000 કંપનીઓના શેર ધરાવશે. પરંતુ, બંને વચ્ચે સૌથી મોટો તફાવત શેરોને આપવામાં આવતા ભારાંકની પદ્ધતિનો છે. જ્યાં મુખ્ય Nifty 1000 ઇન્ડેક્સ માર્કેટ કેપ આધારિત વેઇટેજ પદ્ધતિ અપનાવે છે, ત્યાં Equal Weight વર્ઝનમાં સામેલ તમામ 1,000 શેરોને એકસમાન ભારાંક (દરેક શેરને 0.10%) આપવામાં આવશે.
આ ઇન્ડેક્સમાં શેરોના ભારાંકને દર ત્રણ મહિને એટલે કે માર્ચ, જૂન, સપ્ટેમ્બર અને ડિસેમ્બરમાં ‘ક્વાર્ટરલી રીબેલેન્સિંગ’ (Quarterly Rebalancing) દ્વારા ફરીથી સેટ કરવામાં આવશે. આનો સીધો અર્થ એ થાય છે કે કંપનીનું માર્કેટ કેપ ગમે તેટલું મોટું કે નાનું હોય, દરેક નિર્ધારિત રીબેલેન્સિંગ સમયે ઇન્ડેક્સમાં દરેક શેરનું પ્રતિનિધિત્વ બિલકુલ સમાન રહેશે.
બંને ઇન્ડેક્સ રોકાણકારો માટે કેવી રીતે અલગ પરિણામ આપશે?
જોકે આ બંને સૂચકાંકો એક જ સમાન 1,000 કંપનીઓના સમૂહને ટ્રેક કરે છે, પરંતુ તેમની અલગ-અલગ વેઇટેજ પદ્ધતિઓને કારણે બજારના પ્રદર્શનને દર્શાવવાની તેમની રીત તદ્દન અલગ હશે.
Nifty 1000 માં મોટી કંપનીઓ (લાર્જ-કેપ) નો ભારાંક વધુ હોવાથી તે દિગ્ગજ કંપનીઓની ચાલથી વધુ પ્રભાવિત થશે અને બજારની વાસ્તવિક માર્કેટ-કેપ સ્થિતિ દર્શાવશે.
બીજી તરફ, Nifty 1000 Equal Weight માં નાની અને મધ્યમ કદની કંપનીઓને પણ દિગ્ગજ કંપનીઓ જેટલું જ મહત્વ મળતું હોવાથી, જ્યારે મિડ-કેપ અને સ્મોલ-કેપ શેરોમાં તેજી આવે ત્યારે આ ઇન્ડેક્સ વધુ આકર્ષક વળતર આપવાની ક્ષમતા ધરાવે છે.
NSE નું આ પગલું ભારતીય મૂડીબજારના વિકાસ અને પેસિવ ઇન્વેસ્ટમેન્ટની વધતી લોકપ્રિયતાને ધ્યાનમાં રાખીને લેવામાં આવ્યું છે, જે આગામી સમયમાં દેશના કરોડો રિટેલ અને સંસ્થાકીય રોકાણકારો માટે રોકાણના નવા દ્વાર ખોલશે.
