મોંઘવારીનો નવો ઝટકો? તેલ કંપનીઓની ખોટ વધતાં પેટ્રોલ-ડીઝલમાં પ્રતિ લિટર ૧૨ રૂપિયા સુધીના ભાવવધારાની આશંકા
વૈશ્વિક બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલના વધતા ભાવો અને પશ્ચિમ એશિયાના ભૌગોલિક-રાજકીય (Geopolitical) તણાવની સીધી અસર હવે ભારતીય ઇંધણ બજાર પર દેખાઈ રહી છે. તેલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે મોંઘા ભાવે તેલ ખરીદીને સ્થાનિક સ્તરે સ્થિર ભાવે વેચી રહી હોવાથી મોટું નુકસાન વેઠી રહી છે, જે આગામી સમયમાં ભાવવધારા તરફ ઈશારો કરે છે.
દેશભરમાં આજે સવારે ૬ વાગ્યે જાહેર થયેલા દરો અનુસાર પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં કોઈ ફેરફાર થયો નથી અને કિંમતો સંપૂર્ણપણે સ્થિર રાખવામાં આવી છે. સામાન્ય ગ્રાહકો માટે આ રાહતના સમાચાર હોઈ શકે છે, પરંતુ પડદા પાછળનું ચિત્ર કંઈક જુદું જ સંકેત આપી રહ્યું છે. એક તાજા નાણાકીય અહેવાલ અનુસાર, સરકારી માલિકીની ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ (OMCs) હજુ પણ પ્રતિ લિટર પર મોટું આર્થિક નુકસાન સહન કરી રહી છે. વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે જો આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ આ જ રીતે વધતા રહેશે, તો કંપનીઓ આ ખોટની ભરપાઈ કરવા માટે આગામી દિવસોમાં ઇંધણના દરમાં આશરે ૧૨ રૂપિયા સુધીનો મોટો વધારો કરવા માટે મજબૂર બની શકે છે.
સતત ચાર વધારા છતાં કંપનીઓ હજુ પણ ખોટમાં
ગયા મહિને દેશમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં સતત ચાર વખત વધારો કરવામાં આવ્યો હતો. આમ છતાં, ઇન્ડિયન ઓઇલ કોર્પોરેશન, ભારત પેટ્રોલિયમ કોર્પોરેશન અને હિન્દુસ્તાન પેટ્રોલિયમ કોર્પોરેશન જેવી સરકારી તેલ કંપનીઓની આર્થિક નબળાઈ દૂર થઈ નથી. હાલમાં આ કંપનીઓ પેટ્રોલ પર પ્રતિ લિટર આશરે ૫.૫ રૂપિયા અને ડીઝલ પર પ્રતિ લિટર આશરેvars ૪.process૫ રૂપિયાનું માર્કેટિંગ નુકસાન ઉઠાવી રહી છે. સરકારી માહિતીના અંદાજ મુજબ, આ ત્રણેય કંપનીઓ ભેગી મળીને દરરોજ આશરે ૫૫૦ કરોડ રૂપિયાનું જંગી નુકસાન કરી રહી છે. આનું મુખ્ય કારણ એ છે કે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાંથી મોંઘા ભાવે ક્રૂડ ઓઇલ ખરીદ્યા પછી પણ સ્થાનિક ગ્રાહકો પર બોજ ન પડે તે માટે દેશમાં જૂના નક્કી કરાયેલા ભાવે જ ઇંધણનું વેચાણ કરવું પડી રહ્યું છે.
મેટ્રો શહેરો અને પ્રમુખ કેન્દ્રોમાં આજના ભાવ
દેશના વિવિધ ભાગોમાં ટેક્સના માળખાના કારણે ભાવો અલગ-અલગ જોવા મળે છે. આજે રાજધાની દિલ્હીમાં પેટ્રોલ ૧૦૨.૧૨ રૂપિયા અને ડીઝલ ૯૫.૨૦ રૂપિયા પ્રતિ લિટરના ભાવે વેચાઈ રહ્યું છે. આર્થિક પાટનગર મુંબઈમાં પેટ્રોલની કિંમત ૧૧૧.૧૮ રૂપિયા અને ડીઝલ ૯૭.૮૩ રૂપિયા છે. કોલકાતામાં પેટ્રોલ ૧૧૩.૪૭ રૂપિયા અને ડીઝલ ૯૯.૮૨ રૂપિયા પર સ્થિર છે, જ્યારે ચેન્નાઈમાં પેટ્રોલ ૧૦૭.૭૭ રૂપિયા અને ડીઝલ ૯૯.Canvas૫૫ રૂપિયા પ્રતિ લિટર છે. તે જ પ્રમાણે બેંગલુરુમાં પેટ્રોલ ૧૧૦.૯૩ રૂપિયા, ભોપાલમાં ૧૧૪.૫૪ રૂપિયા, ભુવનેશ્વરમાં ૧૦૮.૯૮ રૂપિયા, ચંદીગઢમાં ૧૦૧.૫૧ રૂપિયા અને દેહરાદૂનમાં ૧૦૦.૫૪ રૂપિયા પ્રતિ લિટરના સ્તરે યથાવત છે.
વૈશ્વિક ભૌગોલિક-રાજકીય સંઘર્ષ તેલ બજારને ભડકાવી રહ્યો છે
વૈશ્વિક સ્તરે તેલના ભાવો વધવા પાછળ પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલો સૈન્ય સંઘર્ષ મુખ્ય જવાબદાર છે. બ્લૂમબર્ગના અહેવાલ મુજબ, અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલી શાંતિ મંત્રણામાં અચાનક વિક્ષેપ પડવાને કારણે અને લેબનોન પર થયેલા ઇઝરાયલી હુમલાઓને લીધે તેલના ભાવમાં સતત ત્રીજા દિવસે તીવ્ર ઉછાળો જોવા મળ્યો છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં બ્રેન્ટ ક્રૂડ તેલના ભાવ હવે પ્રતિ બેરલ ૯૭ ડોલરની સપાટીની અત્યંત નજીક પહોંચી ગયા છે. બીજી તરફ, વેસ્ટ ટેક્સાસ ઇન્ટરમીડિયેટ ક્રૂડ તેલના ભાવ પણ અઠવાડિયાના શરૂઆતના બે સત્રોમાં ૭% થી વધુ વધીને ૯૫ ડોલરની આસપાસ ટ્રેડ થઈ રહ્યા છે.
જોકે, અમેરિકી પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ હજુ પણ ઈરાન સાથેના શાંતિ કરાર અંગે આશાવાદી વલણ ધરાવે છે. તેમણે એવા અહેવાલોને નકારી કાઢ્યા છે જેમાં દાવો કરાયો હતો કે ઇઝરાયલી હવાઈ હુમલાના કારણે વાટાઘાટો સંપૂર્ણપણે અટકી ગઈ છે. તેમ છતાં, બજારના નિષ્ણાતો માને છે કે વર્તમાન યુદ્ધવિરામ લંબાવવા અને વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ વ્યાપારી માર્ગ ગણાતા ‘હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ’ને ફરીથી સંપૂર્ણપણે ખોલવા અંગે કોઈ સ્પષ્ટતા ન હોવાથી તેલના ભાવો સતત વધી રહ્યા છે. અગાઉ મે મહિનામાં સોદો થવાની આશા વચ્ચે તેલના ભાવમાં થોડો ઘટાડો નોંધાયો હતો, પરંતુ વર્તમાન અનિશ્ચિતતાએ ફરીથી ભારતીય તેલ કંપનીઓ અને સામાન્ય ગ્રાહકો બંનેની ચિંતામાં વધારો કરી દીધો છે.
