વ્હાઇટ હાઉસને મોટો રાજકીય ફટકો: સંસદના અધ્યક્ષના વિરોધ છતાં યુએસ કોંગ્રેસે ઈરાન સામે ટ્રમ્પની યુદ્ધ શક્તિઓ પર લગાવ્યો અંકુશ
અમેરિકાના રાજકારણ અને વૈશ્વિક સૈન્ય વ્યૂહરચનાના સંદર્ભમાં એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને ઐતિહાસિક ઘટનાક્રમ સામે આવ્યો છે. વ્હાઇટ હાઉસ અને યુએસ કોંગ્રેસ (સંસદ) વચ્ચે સત્તાના સંતુલનને લઈને લાંબા સમયથી ચાલી રહેલી ખેંચતાણ હવે એક નિર્ણાયક વળાંક પર પહોંચી ગઈ છે. રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની સૈન્ય નિર્ણયો લેવાની એકહથ્થુ સત્તા પર અંકુશ લગાવવા માટે સંસદમાં રજૂ કરાયેલો પ્રસ્તાવ ભારે વિરોધ અને રાજકીય અવરોધો છતાં આખરે પસાર થઈ ગયો છે.
અમેરિકાના રાજકીય ઇતિહાસમાં એક મોટો અને અભૂતપૂર્વ વળાંક આવ્યો છે, જેણે વ્હાઇટ હાઉસની શક્તિશાળી કચેરીને હચમચાવી દીધી છે. રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પને જે વાતનો સૌથી મોટો ભય હતો, તે જ આખરે વાસ્તવિકતા બનીને સામે આવી છે. અમેરિકી કોંગ્રેસ (સંસદ) એ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની ઈરાન સામે લશ્કરી કાર્યવાહી કરવાની અને યુદ્ધ જાહેર કરવાની સત્તાઓને મર્યાદિત કરતો એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ‘વોર પાવર્સ રિઝોલ્યુશન’ (યુદ્ધ શક્તિ ઠરાવ) પસાર કરી દીધો છે. આ ઠરાવ પસાર થવો એ માત્ર એક કાયદાકીય પ્રક્રિયા નથી, પરંતુ રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ માટે વ્યક્તિગત અને રાજકીય રીતે એક બહુ મોટો સેટબેક એટલે કે ઝટકો માનવામાં આવી રહ્યો છે. આ આખી પ્રક્રિયા દરમિયાન ગૃહના સ્પીકર અને ટ્રમ્પ સમર્થકો તેને રોકવા માટે સતત અવરોધો ઊભા કરતા રહ્યા હતા, છતાં પણ વિરોધ પક્ષ પોતાની રણનીતિમાં સફળ રહ્યો છે.
પોતાની જ પાર્ટીના સાંસદોના બળવાએ ખેલ બગાડ્યો
આ સમગ્ર ઘટનાક્રમમાં સૌથી આઘાતજનક બાબત ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ માટે એ રહી છે કે આ પ્રસ્તાવ માત્ર વિરોધ પક્ષ ડેમોક્રેટ્સના દબાણથી પાસ નથી થયો. ટ્રમ્પની પોતાની રિપબ્લિકન પાર્ટીના કેટલાક વરિષ્ઠ અને પ્રભાવશાળી કાયદા નિર્માતાઓએ (સાંસદોએ) ખુલ્લેઆમ બળવો કરીને ડેમોક્રેટ્સ પક્ષના સભ્યો સાથે હાથ મિલાવ્યા હતા અને આ પ્રસ્તાવની તરફેણમાં મતદાન કર્યું હતું. રાજકીય વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે પોતાની જ પાર્ટીના સાથીઓ દ્વારા વિરોધ પક્ષ સાથે મળીને રાષ્ટ્રપતિ વિરુદ્ધ ઊભા રહેવું એ વ્હાઇટ હાઉસ માટે બહુ મોટી ચિંતાની બાબત છે. આ પગલાથી સ્પષ્ટ થાય છે કે ઈરાન સાથે વધી રહેલા તણાવ અને યુદ્ધની સંભાવનાઓને લઈને અમેરિકાના આંતરિક રાજકારણમાં અને ખુદ શાસક પક્ષમાં પણ તીવ્ર અસંતોષ અને ભયનો માહોલ હતો.
સ્પીકર અને ટ્રમ્પ લોબીના અથાણ પ્રયાસો નિષ્ફળ
આ પ્રસ્તાવ સંસદના ફ્લોર પર ન આવે અથવા તો તેને બહુમતી ન મળે તે માટે ગૃહના સ્પીકર અને રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પની વફાદાર લોબીએ છેલ્લી ઘડી સુધી તમામ પ્રકારના રાજકીય દાવપેચ અજમાવ્યા હતા. મતદાનની પ્રક્રિયાને પાછી ઠેલવા અને પ્રસ્તાવના કાયદાકીય શબ્દોમાં ફેરફાર કરવા માટે અનેક અવરોધો ઊભા કરવામાં આવ્યા હતા. સ્પીકર દ્વારા વારંવાર એવી દલીલ કરવામાં આવી રહી હતી કે રાષ્ટ્રપતિની સૈન્ય સત્તાઓ પર અંકુશ લગાવવાથી વૈશ્વિક સ્તરે અમેરિકાની નબળી છબી ઊભી થશે અને દુશ્મન દેશો મજબૂત બનશે. જોકે, ડેમોક્રેટ્સ અને નારાજ રિપબ્લિકન સાંસદોની એકજૂથતા સામે સ્પીકરની તમામ વ્યૂહરચનાઓ નિષ્ફળ સાબિત થઈ હતી અને આખરે ભારે બહુમતી સાથે ઠરાવ પસાર કરી દેવામાં આવ્યો હતો.
શું છે આ ‘યુદ્ધ શક્તિ ઠરાવ’ અને તેના પરિણામો?
આ નવો ઠરાવ પસાર થઈ જવાથી હવે અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ પોતાની મરજીથી કે સંસદની પૂર્વ મંજૂરી વિના ઈરાન સામે કોઈ નવી સૈન્ય કાર્યવાહી શરૂ કરી શકશે નહીં. કાયદા અનુસાર, જો રાષ્ટ્રપતિએ ઈરાન સામે કોઈ મોટું લશ્કરી પગલું ભરવું હશે અથવા સેનાને યુદ્ધના મેદાનમાં ઉતારવી હશે, તો તેમણે સૌપ્રથમ યુએસ કોંગ્રેસની સત્તાવાર પરવાનગી લેવી પડશે અથવા તો તેની પાછળ નક્કર પુરાવા રજૂ કરવા પડશે કે અમેરિકા પર તાત્કાલિક કોઈ મોટો હુમલો થવાની આશંકા હતી.
મધ્ય-પૂર્વ (મિડલ ઈસ્ટ) માં ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે છેલ્લા કેટલાક સમયથી ચાલી રહેલા સૈન્ય તણાવ અને પરમાણુ કરાર સંબંધિત વિવાદો વચ્ચે આ ઠરાવ વૈશ્વિક રાજકારણનો નકશો બદલી શકે છે. આ ઠરાવના કારણે હવે ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રના આક્રમક વલણ પર કાનૂની બ્રેક લાગી ગઈ છે, જે વ્હાઇટ હાઉસ માટે આંતરરાષ્ટ્રીય મંચ પર ભારે ક્ષોભજનક સ્થિતિ પેદા કરનારી ઘટના છે.
