બ્રિટનમાં ઠંડીથી થતા મૃત્યુ પાછળ માત્ર તાપમાન જ જવાબદાર નથી, પ્રાદેશિક અસમાનતા પણ કારણ
યુકે હેલ્થ સિક્યોરિટી એજન્સી (UKHSA) દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા તાજેતરના આંકડાઓએ બ્રિટનમાં શિયાળા દરમિયાન વધતા સ્વાસ્થ્ય સંકટ પર ગંભીર પ્રકાશ પાડ્યો છે. અહેવાલ અનુસાર, કડકડતી ઠંડી અને તેના કારણે ફેલાતા ફ્લૂના કારણે હજારો લોકોના મોત થયા છે. આ આંકડા દર્શાવે છે કે બ્રિટનની વસ્તીમાં ઠંડી સહન કરવાની ક્ષમતા ઘટી રહી છે અને લોકો હવામાનના આત્યંતિક ફેરફારો સામે વધુ સંવેદનશીલ બની રહ્યા છે.
ઠંડી અને ફ્લૂના કારણે થયેલા મરણના આંકડા
યુકેએચએસએ (UKHSA) ના ડેટા મુજબ, ફ્લૂના સ્તરને ધ્યાનમાં લીધા વિના માત્ર નીચા તાપમાન અને કડકડતી ઠંડીના કારણે સીધી રીતે 1,565 લોકોના મોત થયા હતા. આ ઉપરાંત, ઠંડીના કારણે ફ્લૂના કેસોમાં થયેલા વધારાને પરિણામે અન્ય 635 લોકોએ જીવ ગુમાવ્યો હતો.
અહેવાલમાં એક ખાસ સમયગાળાનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. 2 જાન્યુઆરીથી 10 જાન્યુઆરી વચ્ચે સતત નવ દિવસ સુધી ચાલેલી તીવ્ર શીતલહેર (Cold Snap) દરમિયાન અંદાજે 1,563 લોકોના મોત નોંધાયા હતા. આ સરખામણીમાં, તેના અગાઉના વર્ષે ઠંડી સંબંધિત કુલ મૃત્યુઆંક 2,788 સુધી પહોંચ્યો હતો. આ આંકડા દર્શાવે છે કે દર વર્ષે શિયાળાની ઋતુ હજારો પરિવાર માટે મુશ્કેલીઓ લઈને આવે છે.
વૃદ્ધો પર સૌથી વધુ જોખમ
ઇંગ્લેન્ડના તાજેતરના ડેટા દર્શાવે છે કે ઠંડીની સૌથી ગંભીર અસર મોટી ઉંમરના લોકો પર પડી રહી છે. 85 વર્ષથી વધુ વયના વરિષ્ઠ નાગરિકો આ વાતાવરણમાં સૌથી વધુ જોખમ હેઠળ છે.
ઉંમર વધવાની સાથે શરીરની તાપમાન નિયંત્રિત કરવાની ક્ષમતા ઘટે છે અને અન્ય રોગો સામે લડવાની પ્રતિકારક શક્તિ પણ ઓછી થઈ જાય છે. આ જ કારણ છે કે વૃદ્ધોમાં ઠંડીને કારણે હાર્ટ અટેક, સ્ટ્રોક અને શ્વાસ સંબંધિત ગંભીર સમસ્યાઓ ઝડપથી ઉદ્ભવે છે.
વસ્તીમાં વધતી જતી સંવેદનશીલતા (Vulnerability)
UKHSA ના વિશ્લેષણ અનુસાર, છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં લોકોની ઠંડી સામે લડવાની ક્ષમતા ઘટી છે. સંસ્થાએ બે અલગ-અલગ પાંચ-પાંચ વર્ષના સમયગાળાની સરખામણી કરી છે:
2014/15 થી 2018/19: આ અગાઉના પાંચ વર્ષના સમયગાળા દરમિયાન તાપમાન ઘટવા છતાં મૃત્યુદરમાં બહુ ઝડપી વધારો જોવા મળ્યો નહોતો.
2020/21 થી 2025/26: તાજેતરના આ પાંચ વર્ષના સમયગાળામાં નીચા તાપમાનની સાથે મૃત્યુદરમાં ખૂબ જ ઝડપી અને મોટો વધારો જોવા મળ્યો છે.
આ સરખામણી દર્શાવે છે કે તાજેતરના વર્ષોમાં બ્રિટનના લોકો ઠંડી હવામાન અને તેની આડઅસરો સામે વધુ નાજુક અને સંવેદનશીલ બન્યા છે. આ પાછળ કદાચ જીવનશૈલીમાં ફેરફાર, ઘરોમાં હીટિંગની અપૂરતી સુવિધા અથવા આરોગ્ય સંબંધિત અન્ય જટિલતાઓ જવાબદાર હોઈ શકે છે.
મૃત્યુના મુખ્ય કારણો અને સ્થળો
આરોગ્ય સંસ્થાના અહેવાલમાં સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું છે કે ઠંડી સંબંધિત મૃત્યુ માત્ર હોસ્પિટલો સુધી મર્યાદિત નથી. આ મૃત્યુ કેર હોમ્સ, હોસ્પિટલો અને લોકોના પોતાના ઘરોમાં પણ નોંધાયા છે.
તબીબી દ્રષ્ટિએ, ઠંડીના કારણે સૌથી વધુ મૃત્યુ રક્ત પરિભ્રમણ સંબંધિત રોગો (Circulatory Diseases) ના કારણે થયા છે. અંદાજે 757 લોકોના મોત હૃદય અને લોહીની ધમનીઓ સંબંધિત બીમારીઓને કારણે થયા હતા. આનું મુખ્ય કારણ એ છે કે જ્યારે શરીર અતિશય ઠંડીના સંપર્કમાં આવે છે, ત્યારે લોહીની નળીઓ સંકોચાઈ જાય છે, જેનાથી બ્લડ પ્રેશર વધે છે અને હાર્ટ એટેક કે સ્ટ્રોકનું જોખમ વધી જાય છે.
પ્રાદેશિક તફાવતો અને અસમાનતા
આ અહેવાલમાં એક ખૂબ જ રસપ્રદ અને આશ્ચર્યજનક બાબત સામે આવી છે. ઠંડીના કારણે થતા મૃત્યુનો દર માત્ર તે વિસ્તારના તાપમાન પર આધારિત નથી હોતો.
ઉદાહરણ તરીકે, ઇંગ્લેન્ડના નોર્થ ઈસ્ટ (ઉત્તર-પૂર્વ) વિસ્તારમાં દેશના અન્ય ભાગો કરતાં વધુ સખત ઠંડી પડી હોવા છતાં, ત્યાં મૃત્યુદરમાં કોઈ નોંધપાત્ર વધારો જોવા મળ્યો નહોતો.
બીજી તરફ, ઠંડીથી થતા મૃત્યુનો સૌથી વધુ દર નોર્થ વેસ્ટ (ઉત્તર-પશ્ચિમ) વિસ્તારમાં નોંધાયો હતો. આ પછી બીજા અને ત્રીજા ક્રમે અનુક્રમે ઈસ્ટ મિડલેન્ડ્સ અને યોર્કશાયર એન્ડ ધ હમ્બર વિસ્તારો રહ્યા હતા. આ દર્શાવે છે કે માત્ર હવામાન જ નહીં, પરંતુ તે વિસ્તારના લોકોનું આરોગ્યનું સ્તર, રહેઠાણની ગુણવત્તા અને સ્થાનિક સ્વાસ્થ્ય સેવાઓની ઉપલબ્ધતા પણ મૃત્યુદરમાં મોટી ભૂમિકા ભજવે છે.
