ઓપરેશન ઉર્જા સુરક્ષા: હોર્મુઝની ખાડીમાં ભારતીય નૌસેનાનું ‘મિશન મોડ’ ઓપરેશન, તેલના ટેન્કરોને અપાઈ રહ્યું છે સુરક્ષા કવચ
પશ્ચિમ એશિયામાં વધી રહેલા ભારે તણાવ અને યુદ્ધ જેવી સ્થિતિ વચ્ચે ભારતે પોતાની ઉર્જા જરૂરિયાતોને સુરક્ષિત કરવા માટે કમર કસી છે. ભારતીય નૌસેનાએ ‘ઓપરેશન ઉર્જા સુરક્ષા’ (Operation Urja Suraksha) શરૂ કર્યું છે, જેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય હોર્મુઝની ખાડી (Strait of Hormuz) માંથી પસાર થતા ભારતના ક્રૂડ ઓઈલ, એલપીજી (LPG) અને એલએનજી (LNG) ટેન્કરોને સુરક્ષિત બહાર કાઢવાનો છે. આ મિશન હેઠળ નૌસેનાએ પોતાના પાંચથી વધુ અત્યાધુનિક યુદ્ધજહાજો તૈનાત કર્યા છે.
શા માટે મહત્વનું છે હોર્મુઝનું આ ક્ષેત્ર?
હોર્મુઝની ખાડી વિશ્વનો સૌથી મહત્વપૂર્ણ ‘એનર્જી ચોકપોઈન્ટ’ માનવામાં આવે છે. વૈશ્વિક તેલ અને ગેસના વેપારનો લગભગ 20 ટકા હિસ્સો આ સાંકડા દરિયાઈ માર્ગેથી પસાર થાય છે. હાલના સંઘર્ષને કારણે આ વિસ્તારમાં જહાજોની અવરજવર પર જોખમ ઊભું થયું છે. સંરક્ષણ સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, હાલમાં ભારત આવતા લગભગ 20 થી 22 જહાજોને સુરક્ષિત રીતે બહાર કાઢવાની પ્રક્રિયા ચાલી રહી છે, જેમાં ઉર્જા ક્ષેત્રના ટેન્કરોને સર્વોચ્ચ અગ્રતા આપવામાં આવી રહી છે.
મિશનની અત્યાર સુધીની સફળતા
ઓપરેશન શરૂ થયાના ગણતરીના દિવસોમાં જ ભારતીય નૌસેનાને મોટી સફળતા મળી છે. તાજેતરમાં જ નૌસેનાના રક્ષણ હેઠળ ‘પાઈન ગેસ’ અને ‘જગ વસંત’ નામના એલપીજી કેરિયર્સે હોર્મુઝની ખાડી સફળતાપૂર્વક પાર કરી છે. આ જહાજોમાં આશરે 92,000 ટન એલપીજી જથ્થો છે, જે ટૂંક સમયમાં ભારતીય બંદરો પર પહોંચશે. અગાઉ શિવાલિક અને નંદા દેવી જેવા જહાજોને પણ સુરક્ષિત રીતે એસ્કોર્ટ કરવામાં આવ્યા હતા. ભારતીય ડિસ્ટ્રોયર અને સ્ટેલ્થ ફ્રિગેટ્સ આ જહાજોને માત્ર રસ્તો જ નથી બતાવી રહ્યા, પરંતુ પલ-પલની સુરક્ષા પણ પૂરી પાડી રહ્યા છે.
ભારતની ઉર્જા સુરક્ષા પર અસર
ભારત પોતાની ઉર્જા જરૂરિયાતોનો મોટો હિસ્સો મધ્ય પૂર્વના દેશોમાંથી આયાત કરે છે. જો હોર્મુઝમાં જહાજો અટકી જાય, તો દેશમાં તેલ અને ગેસના પુરવઠા પર માઠી અસર પડી શકે છે, જેની સીધી અસર અર્થતંત્ર અને સામાન્ય જનતાના ખિસ્સા પર પડે. ભારત સરકારે ઈરાન સાથે પણ રાજદ્વારી વાતચીત કરીને ભારતીય જહાજો માટે સુરક્ષિત માર્ગની અનુમતિ મેળવી લીધી છે. આ ઓપરેશન સાબિત કરે છે કે ભારત પોતાની આર્થિક અને ઉર્જા સુરક્ષા માટે વૈશ્વિક સ્તરે સક્ષમ છે.
આગામી રણનીતિ
નૌસેનાના જણાવ્યા મુજબ, બાકી રહેલા તમામ ભારતીય જહાજોને તબક્કાવાર રીતે સુરક્ષિત બહાર કાઢવામાં આવશે. પ્રાદેશિક તણાવ ગમે તેટલો વધે, પરંતુ ‘ઓપરેશન ઉર્જા સુરક્ષા’ દ્વારા ભારત એ સુનિશ્ચિત કરી રહ્યું છે કે દેશમાં ઈંધણની કોઈ અછત ન સર્જાય. આ મિશન ભારતીય નૌસેનાની વધતી જતી દરિયાઈ તાકાત અને મુત્સદ્દીગીરીનું ઉત્તમ ઉદાહરણ પૂરું પાડે છે.
