રાસાયણિક ખાતરોના વધતા ઉપયોગ વચ્ચે વર્મી કમ્પોસ્ટ બની રહ્યું છે શ્રેષ્ઠ વિકલ્પ
આધુનિક ખેતીમાં રાસાયણિક ખાતરનો ભારે ઉપયોગ થવાથી માટીનું સ્વાસ્થ્ય ઘટી રહ્યું છે. પાકને મળતા પોષક તત્વો પર તેનો પ્રભાવ જોવા મળે છે અને ઉત્પાદનની ગુણવત્તા પર પણ અસર થાય છે. એ સમયે પ્રાકૃતિક અને જૈવિક પદ્ધતિઓ ખેડૂત માટે આશા બની રહી છે. આવી જ પદ્ધતિમાં વર્મી કમ્પોસ્ટનું નામ ઝડપથી લોકપ્રિય બન્યું છે.
માટીની ગુણવત્તા સુધારતું પ્રાકૃતિક ખાતર
વર્મી કમ્પોસ્ટ માટીમાં સૂક્ષ્મ તત્ત્વો વધારી તેનું સંતુલન જાળવી રાખે છે. તેનો નિયમિત ઉપયોગ છોડની વૃદ્ધિ, રંગ અને ફળધારણમાં નોંધપાત્ર ફેરફાર લાવે છે. ઓછી કિંમતમાં તૈયાર થતું આ ખાતર ખેડૂતોને રાસાયણિક ખાતર પરની નિર્ભરતા ઘટાડવામાં મદદરૂપ થાય છે. બજારમાં વધતી જૈવિક ઉત્પાદનોની માંગ ખેડૂતોને વધુ ભાવ મેળવવાની તક આપે છે.
ઉત્પાદન ખર્ચ ઓછો અને નફો વધારે
ખેડૂત મિત્રો જો આ પદ્ધતિ અપનાવે તો પાક પરનો ખર્ચ ઘટી શકે છે. રાસાયણિક ખાતર ખરીદવાની ફરજ ન રહેતા ખેતી વધુ ફાયદાકારક બની શકે છે. સાથે જ આ ઉત્પાદનોની માંગ વધી રહી હોવાને કારણે બજારમાં યોગ્ય મૂલ્ય મળી શકે છે. આ પદ્ધતિ ગામડામાં પણ ઝડપથી અપનાવવામાં આવી રહી છે.
માત્ર 45 દિવસમાં તૈયાર થતું ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળું ખાતર
જૂની પદ્ધતિ હેઠળ વર્મી કમ્પોસ્ટ બનવામાં ત્રણથી ચાર મહિના લાગતાં. પરંતુ નવી પદ્ધતિઓથી હવે તે માત્ર 45 દિવસમાં તૈયાર થઈ શકે છે. ગાયના છાણ, સૂકા પાન, પાકના અવશેષ અને રેડ વર્મની મદદથી આ પ્રક્રિયા પૂર્ણ થાય છે. કુદરતી રીતે બનેલું આ ખાતર વાસરહિત અને દાણાદાર સ્વરૂપમાં મળે છે.
વર્મી કમ્પોસ્ટ બનાવવાની સરળ રીત
આ પ્રક્રિયા માટે છાંયડો અને ભેજવાળું સ્થાન ઉત્તમ ગણાય છે. જમીન પર રેતી પાથરી પછી જૈવિક કચરાનું સ્તર બનાવવું. એક ક્વિન્ટલ મિશ્રણ માટે એક કિલો રેડ વર્મ પૂરતા ગણાય છે. દરરોજ હળવું પાણી છાંટીને ભેજ જાળવી રાખવો તથા ઉપરથી કોથળી મૂકવાથી પ્રક્રિયા યોગ્ય રીતે ચાલે છે. નક્કી સમય બાદ તૈયાર થયેલું ખાતર કાળું, દાણાદાર અને સુગંધ વિનાનું જણાય છે.
જમીનની ઉર્વરતા અને પાકની ગુણવત્તામાં વધારો
વર્મી કમ્પોસ્ટ ઉપયોગથી માટીમાં જીવાણુ પ્રવૃત્તિ સક્રિય રહે છે. પોષક તત્વો સીધા મૂળ સુધી પહોંચે છે અને છોડની વૃદ્ધિ ઝડપથી થાય છે. પાક વધુ મજબૂત બને છે અને ઉત્પાદન પ્રમાણમાં વધારો થાય છે. આ કારણસર ખેડૂતોમાં તેનો વપરાશ ઝડપથી વધી રહ્યો છે.
