સામાન્ય માણસને રાહત કે ટેક્સની નવી જાળ? પાન કાર્ડની મર્યાદાઓમાં થયેલા ૫ મોટા ફેરફારો વિશે વાંચો વિગતવાર
સેન્ટ્રલ બોર્ડ ઓફ ડાયરેક્ટ ટેક્સ (CBDT) એ આવકવેરાના જૂના માળખાને આધુનિક બનાવવા અને ડિજિટલ ઇકોનોમીને પ્રોત્સાહન આપવાના હેતુથી એક નવો ડ્રાફ્ટ રજૂ કર્યો છે. ૧૦ ફેબ્રુઆરી, ૨૦૨૬ના રોજ જાહેર કરાયેલા આ પ્રસ્તાવિત નિયમોમાં પાન કાર્ડની અનિવાર્યતાને લઈને કેટલાક ક્ષેત્રોમાં રાહત આપવામાં આવી છે, તો કેટલાક ક્ષેત્રોમાં દેખરેખ કડક કરવામાં આવી છે. આ ફેરફારોનો મુખ્ય હેતુ મધ્યમ વર્ગને કાગળકામમાંથી મુક્તિ આપવાનો અને મોટા વ્યવહારો કરનારાઓ પર બાજ નજર રાખવાનો છે.
૧. બેંક વ્યવહારો: વાર્ષિક મર્યાદા પર ધ્યાન
અત્યાર સુધીનો નિયમ એવો હતો કે જો તમે એક દિવસમાં ₹૫૦,૦૦૦થી વધુની રોકડ બેંકમાં જમા કરાવો તો પાન કાર્ડ આપવું પડતું હતું. પરંતુ હવે સરકારે ‘દૈનિક’ને બદલે ‘વાર્ષિક’ વ્યવહારો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું છે.
નવો નિયમ: જો તમે એક નાણાકીય વર્ષમાં તમારા એક અથવા એકથી વધુ બેંક ખાતાઓમાં કુલ ₹૧૦ લાખ કે તેથી વધુ રકમ જમા કરો છો અથવા ઉપાડો છો, તો તમારે પાન કાર્ડની વિગતો આપવી પડશે. આનાથી એવા લોકોને રાહત મળશે જેઓ પ્રસંગોપાત નાના રોકડ વ્યવહારો કરે છે, પરંતુ મોટા રોકડ વ્યવહારો હવે આવકવેરા વિભાગના રડારમાં રહેશે.
૨. વાહન ખરીદી: કાર માટે રાહત, લક્ઝરી બાઇક પર કડકાઈ
વાહન ખરીદનારાઓ માટે આ ડ્રાફ્ટમાં મિશ્ર સમાચાર છે.
કાર ખરીદી: અત્યાર સુધી નાની કે સસ્તી કાર ખરીદવા માટે પણ પાન કાર્ડ ફરજિયાત હતું. હવે, ₹૫ લાખ સુધીની કાર ખરીદવા માટે પાન કાર્ડ બતાવવાની જરૂર રહેશે નહીં. આનાથી એન્ટ્રી-લેવલ કાર બજારમાં તેજી આવવાની અપેક્ષા છે.
ટુ-વ્હીલર: જો તમે ₹૫ લાખથી વધુ કિંમતની લક્ઝરી કે સ્પોર્ટ્સ બાઇક ખરીદશો, તો પાન કાર્ડ આપવું ફરજિયાત બનશે. અગાઉ ટુ-વ્હીલર માટે આવી કોઈ સ્પષ્ટ મર્યાદા નહોતી.
૩. રિયલ એસ્ટેટ: મિલકતની મર્યાદા બમણી કરાઈ
રિયલ એસ્ટેટ ક્ષેત્રમાં વધતી કિંમતોને ધ્યાનમાં રાખીને સરકારે મર્યાદામાં નોંધપાત્ર વધારો કર્યો છે.
નવો નિયમ: અગાઉ ₹૧૦ લાખથી વધુ કિંમતની સ્થાવર મિલકત (જમીન, મકાન) ના વેચાણ કે ખરીદી માટે પાન કાર્ડ અનિવાર્ય હતું. હવે આ મર્યાદા વધારીને ₹૨૦ લાખ કરવામાં આવી છે. આ ફેરફારને કારણે ગ્રામીણ વિસ્તારો અને નાના પ્લોટની ખરીદીમાં દસ્તાવેજી પ્રક્રિયા સરળ બનશે.
૪. લક્ઝરી ખર્ચ અને હોટલ બિલ્સ
સામાજિક પ્રસંગો અને હોટલ સ્ટે પર થતા ખર્ચ અંગે પણ નિયમો બદલાયા છે.
નવો નિયમ: જો તમે કોઈ હોટલ બિલ, બેન્ક્વેટ હોલનું બુકિંગ અથવા કોઈ મોટા કાર્યક્રમ માટે એકસાથે ₹૧ લાખથી વધુની ચૂકવણી કરો છો, તો પાન નંબર આપવો પડશે. અગાઉ આ મર્યાદા ₹૫૦,૦૦૦ હતી. મોંઘવારીને જોતા આ મર્યાદા બમણી કરવામાં આવી છે, જે મધ્યમ વર્ગના લગ્ન પ્રસંગો માટે રાહત સમાન છે.
આ ફેરફારો પાછળનું કારણ શું છે?
સરકારનો ઉદ્દેશ્ય ડેટા વિશ્લેષણ (Data Analytics) દ્વારા ટેક્સ ચોરી પકડવાનો છે. વ્યક્તિ એક દિવસમાં કેટલા પૈસા જમા કરાવે છે તેના કરતા તે આખા વર્ષમાં કેટલા મોટા વ્યવહારો કરે છે તેના પર નજર રાખવી વિભાગ માટે વધુ અસરકારક છે. આ ઉપરાંત, ‘ઇઝ ઓફ ડૂઇંગ બિઝનેસ’ હેઠળ નાના વેપારીઓ અને ગ્રાહકોને નજીવા વ્યવહારોમાં પાન કાર્ડની પળોજણમાંથી મુક્તિ આપવાનો આ પ્રયાસ છે.
CBDT નો આ નવો ડ્રાફ્ટ ટેક્સ માળખાને વધુ વ્યવહારુ બનાવે છે. જ્યાં સામાન્ય જનતાને વાહન અને મિલકત ખરીદીમાં થોડી છૂટછાટ મળી છે, ત્યાં મોટા નાણાકીય વ્યવહારો માટે સરકારની દેખરેખ વધુ મજબૂત બની છે. આ નિયમો લાગુ થયા બાદ નાણાકીય શિસ્તમાં વધારો થવાની અપેક્ષા છે.
