પ્રવેશ વર્મા વિવાદમાં દિલ્હી હાઈકોર્ટનો દખલ, AAP કાર્યકરની સ્વતંત્ર તપાસની માંગ પર પોલીસ પાસે જવાબ માંગ્યો
દિલ્હીના રાજકારણમાં ફરી એકવાર એક કથિત મારપીટની ઘટના ચર્ચાનું કેન્દ્ર બની છે. દિલ્હી સરકારના મંત્રી અને ભાજપના નેતા પ્રવેશ વર્મા સામે આમ આદમી પાર્ટી (AAP) સાથે જોડાયેલા સાહિબ સિંહે લગાવેલા આરોપોને લઈને હવે મામલો દિલ્હી હાઈકોર્ટ સુધી પહોંચી ગયો છે. સાહિબ સિંહે કોર્ટમાં અરજી કરીને સમગ્ર ઘટનાની સ્વતંત્ર તપાસ કરવાની માંગ કરી છે. આ અરજી પર સુનાવણી દરમિયાન દિલ્હી હાઈકોર્ટે દિલ્હી પોલીસ અને પ્રવેશ વર્મા પાસેથી જવાબ માંગ્યો છે.
જસ્ટિસ સચિન દત્તાની બેન્ચે પોલીસને કેસ અંગે સ્ટેટસ રિપોર્ટ રજૂ કરવા કહ્યું છે. હાલ કોર્ટ દ્વારા આરોપો સાચા કે ખોટા હોવા અંગે કોઈ અંતિમ નિષ્કર્ષ આપવામાં આવ્યો નથી. આગામી સુનાવણી 17 નવેમ્બરે થવાની છે. બીજી તરફ, પ્રતિવાદીઓ તરફથી અરજીની જાળવણીક્ષમતા એટલે કે આ પ્રકારની અરજી હાઈકોર્ટમાં સાંભળવા યોગ્ય છે કે નહીં, તે અંગે પણ સવાલ ઉઠાવવામાં આવ્યો છે.
આખો વિવાદ ક્યાંથી શરૂ થયો?
આ મામલો 27 સપ્ટેમ્બરની એક ઘટના સાથે જોડાયેલો છે. પશ્ચિમ દિલ્હીના તિલક નગર વિસ્તારમાં રોડના બાંધકામ અને કામની તપાસ દરમિયાન પ્રવેશ વર્મા અને AAPના તિલક નગરના ધારાસભ્ય જરનેલ સિંહના જૂથ વચ્ચે વિવાદ થયો હોવાનું સામે આવ્યું હતું.
સાહિબ સિંહના જણાવ્યા મુજબ તેઓ જરનેલ સિંહ સાથે રોડના કામનું નિરીક્ષણ કરવા ગયા હતા. અહીં રોડના કામની ગુણવત્તા અને અન્ય મુદ્દાઓ અંગે ચર્ચા દરમિયાન પરિસ્થિતિ તંગ બની હતી. સાહિબ સિંહનો આરોપ છે કે તેઓ સમગ્ર ઘટનાને પોતાના મોબાઇલ ફોનમાં રેકોર્ડ કરી રહ્યા હતા. આ દરમિયાન પ્રવેશ વર્મા ગુસ્સે થયા અને તેમને થપ્પડ મારી.
સાહિબ સિંહે માત્ર થપ્પડ મારવાનો જ આરોપ લગાવ્યો નથી. તેમની અરજીમાં એવો પણ દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે તેમની સાથે રહેલા કેટલાક લોકોએ તેમને ઘેરી લીધા હતા, ગાળો આપી હતી અને ધમકી પણ આપી હતી. તેમણે એવો પણ આરોપ મૂક્યો છે કે તેમનો મોબાઇલ ફોન છીનવી લેવામાં આવ્યો અને તેને નુકસાન પહોંચાડવામાં આવ્યું.
મોબાઇલમાં રેકોર્ડ થયેલા પુરાવાનો મુદ્દો મહત્વનો
આ સમગ્ર કેસમાં મોબાઇલ ફોન અને ઘટનાના વીડિયો મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે. સાહિબ સિંહનું કહેવું છે કે તેઓ ઘટનાને રેકોર્ડ કરી રહ્યા હતા અને તેમના મોબાઇલમાં તે સમયના કેટલાક મહત્વપૂર્ણ પુરાવા હતા.
અરજીમાં એવી પણ માંગ કરવામાં આવી છે કે ઘટનાસ્થળના CCTV ફૂટેજ, મોબાઇલ રેકોર્ડિંગ, પોલીસના દસ્તાવેજો અને અન્ય ઇલેક્ટ્રોનિક પુરાવાઓને સુરક્ષિત રાખવામાં આવે.
આ પ્રકારના કેસમાં સમયસર ડિજિટલ પુરાવાઓનું સંરક્ષણ ખૂબ જ મહત્વનું હોય છે. CCTV ફૂટેજ સામાન્ય રીતે ચોક્કસ સમય બાદ ઓવરરાઇટ થઈ શકે છે. તેથી અરજદાર તરફથી કોર્ટ સમક્ષ આ પુરાવાઓને સુરક્ષિત રાખવાની ખાસ માંગ કરવામાં આવી છે. અરજીમાં 25 સપ્ટેમ્બરથી 30 સપ્ટેમ્બર વચ્ચેના સંબંધિત CCTV અને અન્ય રેકોર્ડ સાચવવાની માંગ પણ કરવામાં આવી હોવાનું અહેવાલોમાં જણાવાયું છે.
સાહિબ સિંહે પોલીસ પર શું આરોપ લગાવ્યો?
ઘટના બાદ સાહિબ સિંહે વિકાસપુરી પોલીસ સ્ટેશનમાં ફરિયાદ કરી હતી. તેમનો દાવો છે કે તેમણે પોલીસ સમક્ષ ગંભીર આરોપો સાથે ફરિયાદ કરી અને FIR નોંધવાની માંગ કરી હતી.
પરંતુ તેમના જણાવ્યા પ્રમાણે પોલીસે ભારતીય ન્યાય સંહિતા (BNS)ની કલમ 115(2) હેઠળ નોન-કોગ્નિઝેબલ રિપોર્ટ (NCR) નોંધ્યો. સાહિબ સિંહનો આરોપ છે કે તેમની ફરિયાદમાં કરાયેલા તમામ આરોપો NCRમાં સામેલ કરવામાં આવ્યા નહોતા.
ત્યારબાદ તેમણે દિલ્હી પોલીસ કમિશનરને પણ રજૂઆત કરી હોવાનું અરજીમાં જણાવાયું છે. તેમની માંગ હતી કે સમગ્ર મામલે યોગ્ય કાયદાકીય કાર્યવાહી કરવામાં આવે અને તેમને તથા તેમના પરિવારને સુરક્ષા આપવામાં આવે.
પરિવારને ધમકી મળવાનો પણ દાવો
હાઈકોર્ટમાં કરવામાં આવેલી અરજીમાં સાહિબ સિંહે પોતાની સુરક્ષા સાથે પોતાના પરિવારની સુરક્ષાની પણ માંગ કરી છે.
તેમનો દાવો છે કે ઘટનાના થોડા સમય બાદ તેમનો મોબાઇલ નંબર જાહેર થઈ ગયો હતો અને ત્યારબાદ તેમને સોશિયલ મીડિયા, વોટ્સએપ તથા અન્ય માધ્યમોથી કથિત રીતે અપમાનજનક અને ધમકીભર્યા સંદેશા અને ફોન આવવા લાગ્યા હતા.
અરજદારનું કહેવું છે કે કેટલીક ધમકીઓ તેમના પરિવાર સુધી પણ પહોંચી હતી. તેથી તેમણે પોલીસ સુરક્ષા ઉપરાંત આ ધમકીઓ પાછળ કોણ છે તેની પણ તપાસ કરવાની માંગ કરી છે.
આ મામલે સાયબર ફોરેન્સિક તપાસની માંગ પણ કરવામાં આવી છે, જેથી ધમકીભર્યા મેસેજ અથવા કોલ પાછળ રહેલા લોકોની ઓળખ થઈ શકે.
સ્વતંત્ર તપાસ માટે હાઈકોર્ટમાં શું માંગ કરવામાં આવી?
સાહિબ સિંહે માત્ર પોલીસ તપાસની માંગ કરી નથી. તેમણે તપાસની નિષ્પક્ષતા અંગે સવાલ ઉઠાવીને સ્વતંત્ર તપાસની માગણી કરી છે.
અરજીમાં એક સ્વતંત્ર તપાસ ટીમ અથવા એવી એજન્સી દ્વારા તપાસ કરવાની માંગ કરવામાં આવી છે જે આ કેસમાં સંડોવાયેલા પોલીસ કર્મચારીઓથી અલગ હોય.
આ ઉપરાંત, વિકલ્પરૂપે પૂર્વ દિલ્હી હાઈકોર્ટના જજની અધ્યક્ષતામાં એક સ્વતંત્ર તપાસ સમિતિ બનાવવાની પણ માંગ કરવામાં આવી છે. આ સમિતિ CCTV ફૂટેજ, ઇલેક્ટ્રોનિક પુરાવા, પોલીસ રેકોર્ડ અને ફરિયાદમાં દર્શાવાયેલા અન્ય તથ્યોની તપાસ કરીને સમયબદ્ધ રિપોર્ટ કોર્ટ સમક્ષ રજૂ કરે તેવી માંગ છે.
દિલ્હી હાઈકોર્ટે શું કહ્યું?
હાલ દિલ્હી હાઈકોર્ટે કોઈ તપાસનો આદેશ આપ્યો નથી કે પ્રવેશ વર્માને આરોપી ઠેરવ્યા નથી. કોર્ટનું વર્તમાન પગલું મુખ્યત્વે સંબંધિત પક્ષો પાસેથી માહિતી અને પોલીસનો જવાબ મેળવવા સાથે જોડાયેલું છે.
જસ્ટિસ સચિન દત્તાએ દિલ્હી પોલીસને સ્ટેટસ રિપોર્ટ રજૂ કરવા કહ્યું છે. સાથે જ પ્રવેશ વર્માને પણ નોટિસ આપવામાં આવી છે.
આનો અર્થ એ છે કે કોર્ટ હવે પોલીસ દ્વારા અત્યાર સુધીમાં કરવામાં આવેલી કાર્યવાહી, ફરિયાદની સ્થિતિ અને સમગ્ર મામલામાં કાયદાકીય પ્રક્રિયા અંગે વધુ માહિતી મેળવવા માંગે છે.
પ્રતિવાદીઓએ પણ અરજી પર સવાલ ઉઠાવ્યો
આ મામલામાં બીજી મહત્વપૂર્ણ બાબત એ છે કે પ્રતિવાદીઓ તરફથી હાઈકોર્ટમાં દાખલ કરવામાં આવેલી અરજીની જાળવણીક્ષમતા અંગે વાંધો ઉઠાવવામાં આવ્યો છે.
સરળ ભાષામાં કહીએ તો, વિરોધ પક્ષનું કહેવું છે કે હાલની પરિસ્થિતિમાં આ અરજી હાઈકોર્ટ દ્વારા આ સ્વરૂપમાં સાંભળવા યોગ્ય છે કે નહીં, તે અંગે પહેલા વિચાર થવો જોઈએ.
કોર્ટ હવે પોલીસનો સ્ટેટસ રિપોર્ટ મેળવ્યા બાદ આગળની કાર્યવાહી કરશે. આથી આગામી સુનાવણી આ કેસની દિશા નક્કી કરવામાં મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે.
બીજી તરફ પ્રવેશ વર્મા તરફથી પણ આક્ષેપો થયા છે
આ વિવાદ માત્ર એકતરફી આરોપો સુધી સીમિત નથી. ઘટના બાદ પ્રવેશ વર્મા અને તેમના પક્ષ તરફથી પણ AAPના ધારાસભ્ય જરનેલ સિંહ તથા તેમના સાથીઓ સામે આક્ષેપો કરવામાં આવ્યા હતા.
અહેવાલો અનુસાર, PWDના એક એન્જિનિયર અને રોડનું કામ કરતી કંપની તરફથી પણ ફરિયાદ કરવામાં આવી હતી. તેમાં સરકારી અધિકારીઓને ધમકાવવા, સરકારી કામમાં દખલ કરવા અને રોડના કામને નુકસાન પહોંચાડવા જેવા આક્ષેપો કરવામાં આવ્યા હતા.
આ ફરિયાદોમાં એવો દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે જરનેલ સિંહ અને તેમના સાથીઓએ રોડના કામને લઈને અધિકારીઓ પર દબાણ કર્યું હતું. બીજી તરફ AAP તરફથી આ આરોપોને નકારીને સમગ્ર ઘટનામાં પ્રવેશ વર્મા સામેના આક્ષેપોને મહત્વ આપવામાં આવ્યું છે.
રાજકીય વિવાદે પકડ્યો વેગ
આ ઘટના સામે આવ્યા બાદ ભાજપ અને AAP વચ્ચે રાજકીય આરોપ-પ્રત્યારોપનો દોર પણ શરૂ થયો છે.
દિલ્હીમાં બંને પક્ષો વચ્ચે પહેલેથી જ રાજકીય સ્પર્ધા તીવ્ર છે. આવી સ્થિતિમાં કોઈ મંત્રી પર જાહેર સ્થળે વ્યક્તિને મારવાનો આરોપ લાગે અથવા કોઈ ધારાસભ્ય અને તેના સમર્થકો પર સરકારી કર્મચારીઓને ધમકાવવાના આરોપો થાય, ત્યારે મામલો માત્ર કાયદાકીય ન રહેતા રાજકીય મુદ્દો પણ બની જાય છે.
પરંતુ કાયદાની દૃષ્ટિએ સૌથી મહત્વપૂર્ણ બાબત એ છે કે બંને પક્ષો તરફથી કરવામાં આવેલા આરોપોની તપાસ પુરાવાના આધારે થવી જોઈએ. સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થતા વીડિયો કે રાજકીય નિવેદનો પોતે જ અંતિમ પુરાવો બની જાય એવું જરૂરી નથી.
CCTV અને વીડિયો બની શકે છે મહત્વના પુરાવા
આ કેસમાં CCTV ફૂટેજ અને મોબાઇલ વીડિયો ખૂબ મહત્વની ભૂમિકા ભજવી શકે છે. જો ઘટનાના અલગ-અલગ એંગલના વીડિયો ઉપલબ્ધ હોય તો તેનાથી ઘટનાક્રમ સમજવામાં મદદ મળી શકે છે.
કોણે પહેલા કોની સાથે શું કર્યું, કોઈ વ્યક્તિએ ધમકી આપી કે નહીં, મોબાઇલ કેવી રીતે લેવામાં આવ્યો અને સ્થળ પર હાજર પોલીસ અથવા સુરક્ષા કર્મચારીઓએ શું કર્યું—આવા અનેક સવાલોના જવાબ વીડિયો અને અન્ય ઇલેક્ટ્રોનિક પુરાવાથી મળી શકે છે.
એટલે જ સાહિબ સિંહે કોર્ટ સમક્ષ પુરાવાઓને સુરક્ષિત રાખવાની માંગને ખાસ મહત્વ આપ્યું છે.
શું હાઈકોર્ટ સીધી તપાસ કરાવશે?
હાલમાં આવું કહેવું વહેલું છે. કોર્ટએ પોલીસ પાસેથી સ્ટેટસ રિપોર્ટ માંગ્યો છે અને આગળની સુનાવણી નવેમ્બરમાં થશે.
જો કોર્ટને લાગે કે હાલની તપાસ અંગે કોઈ ગંભીર ખામી છે અથવા ફરિયાદમાં દર્શાવાયેલા મુદ્દાઓની યોગ્ય રીતે તપાસ કરવામાં આવી નથી, તો કોર્ટ આગળ યોગ્ય દિશાનિર્દેશ આપી શકે છે. પરંતુ હાલના તબક્કે કોર્ટએ અંતિમ રીતે એવું કહ્યું નથી કે પોલીસની તપાસ પક્ષપાતપૂર્ણ છે અથવા સ્વતંત્ર એજન્સીને તપાસ સોંપવી જ જોઈએ.
તેથી આ મામલે આગળની કોર્ટ કાર્યવાહી પર નજર રહેશે.
આ કેસ માત્ર એક થપ્પડનો વિવાદ નથી
બહારથી જોવામાં આવે તો આ મામલો એક વ્યક્તિને થપ્પડ મારવાના આરોપથી શરૂ થયેલો વિવાદ લાગે છે. પરંતુ કાયદાકીય રીતે તેમાં અનેક અલગ-અલગ મુદ્દાઓ જોડાયેલા છે.
એક તરફ મારપીટ અને ધમકીના આરોપો છે. બીજી તરફ મોબાઇલ ફોન અને ડિજિટલ પુરાવાના સંરક્ષણનો મુદ્દો છે. પોલીસ ફરિયાદ કેવી રીતે નોંધાઈ તેનો સવાલ છે. અરજદાર અને તેના પરિવારની સુરક્ષાનો મુદ્દો છે. સાથે જ બીજી બાજુ સરકારી કામમાં દખલ અને અધિકારીઓને ધમકી આપવાના આરોપોની પણ તપાસ થવાની છે.
આથી સમગ્ર મામલાની નિષ્પક્ષ તપાસ જરૂરી બની જાય છે.
દિલ્હી હાઈકોર્ટ હવે પોલીસનો સ્ટેટસ રિપોર્ટ જોશે. ત્યારબાદ અરજદાર અને પ્રતિવાદીઓની દલીલો સાંભળવામાં આવશે. 17 નવેમ્બરની આગામી સુનાવણીમાં કોર્ટ આ મામલે આગળની દિશા નક્કી કરી શકે છે.
હાલમાં સૌથી મહત્વનું એ છે કે આ કેસમાં કરવામાં આવેલા તમામ આરોપોને આરોપ તરીકે જ જોવામાં આવે. પ્રવેશ વર્મા સામેના આક્ષેપો હોય કે AAPના નેતાઓ સામે કરવામાં આવેલી ફરિયાદો—કોઈપણ પક્ષ અંગે અંતિમ સત્ય કોર્ટ અથવા યોગ્ય તપાસ બાદ જ સ્પષ્ટ થઈ શકે છે.
