ક્રેડિટ કાર્ડથી ભાડું ચૂકવતા પહેલાં સાવધાન: સુવિધાના નામે વસૂલાતા છૂપા ચાર્જ ખિસ્સા ખાલી કરી દેશે
આજના આધુનિક અને ડિજિટલ યુગમાં ક્રેડિટ કાર્ડ આપણા રોજિંદા જીવનનો એક અનિવાર્ય ભાગ બની ગયું છે. ઓનલાઈન શોપિંગ હોય, વીજળી કે મોબાઈલના બિલ ભરવાના હોય કે પછી અચાનક આવી પડેલી તબીબી કટોકટી, ક્રેડિટ કાર્ડ હંમેશા મધ્યમ વર્ગ માટે એક મજબૂત આર્થિક સહારો સાબિત થાય છે. છેલ્લા કેટલાક સમયથી, નોકરીયાત વર્ગ અને નાના વ્યાપારીઓમાં ક્રેડિટ કાર્ડનો ઉપયોગ કરીને ઘર અથવા ઓફિસનું ભાડું ચૂકવવાનો એક નવો ટ્રેન્ડ ખૂબ જ લોકપ્રિય બન્યો છે. બજારમાં અસંખ્ય એવી થર્ડ-પાર્ટી મોબાઈલ એપ્લિકેશન્સ આવી ગઈ છે, જે ગ્રાહકોને આ સુવિધા સરળતાથી પુરી પાડે છે. ખિસ્સામાં રોકડ ન હોવા છતાં સમયસર ભાડું ચૂકવવાનો આ વિકલ્પ ઉપરથી જોતા ખૂબ જ આકર્ષક લાગે છે, પરંતુ નાણાકીય નિષ્ણાતોના મતે આ આદત તમારા માટે અત્યંત ખર્ચાળ અને નુકસાનકારક સાબિત થઈ શકે છે.
પ્રોસેસિંગ ફી અને ટેક્સનો મોટો આર્થિક બોજ
ક્રેડિટ કાર્ડ દ્વારા ભાડું ટ્રાન્સફર કરવાનો સૌથી મોટો ગેરલાભ તેના પર લાગતા વિવિધ છુપાયેલા ચાર્જીસ છે. જ્યારે પણ તમે કોઈ થર્ડ-પાર્ટી એપ્લિકેશન (જેમ કે CRED, Paytm કે NoBroker) દ્વારા તમારા મકાનમાલિકના ખાતામાં ભાડાની રકમ મોકલો છો, ત્યારે આ એપ્સ તમારી પાસેથી કુલ રકમના ૧ થી ૨ ટકા જેટલી સુવિધા ફી (Convenience Fee) અથવા પ્રોસેસિંગ ચાર્જ વસૂલ કરે છે. આટલું જ નહીં, આ પ્રોસેસિંગ ફી પર અલગથી ૧૮% જીએસટી (GST) પણ લાદવામાં આવે છે.
આ ઉપરાંત, દેશની લગભગ તમામ અગ્રણી બેંકો (જેમ કે SBI, ICICI, HDFC અને Axis Bank) એ હવે ક્રેડિટ કાર્ડ દ્વારા કરાતા ભાડાના વ્યવહારો પર કડક વલણ અપનાવ્યું છે. બેંકોએ આવા ટ્રાન્ઝેક્શન પર અલગથી ₹૯૯ થી લઈને કુલ રકમના ૧ ટકા સુધીનો વધારાનો ટ્રાન્ઝેક્શન ચાર્જ વસૂલવાનું શરૂ કરી દીધું છે. પરિણામે, દર મહિને માત્ર ભાડું ચૂકવવા પાછળ જ ગ્રાહકોના સેંકડો રૂપિયા બિનજરૂરી રીતે વેડફાઈ રહ્યા છે.
રિવોર્ડ પોઈન્ટ્સ અને કેશબેકના ફાયદાઓ હવે બંધ
જ્યારે આ ટ્રેન્ડની શરૂઆત થઈ ત્યારે બેંકો અને નાણાકીય એપ્સ ગ્રાહકોને આકર્ષવા માટે ભાડાની ચુકવણી પર પુષ્કળ પ્રમાણમાં રિવોર્ડ પોઈન્ટ્સ, કેશબેક અને માઈલસ્ટોન બેનિફિટ્સ આપતી હતી. ગ્રાહકો પણ વિચારતા હતા કે ભાડું તો દર મહિને ચૂકવવાનું જ છે, તો ક્રેડિટ કાર્ડથી ચૂકવીને મફત પોઈન્ટ્સ કેમ ન મેળવીએ? પરંતુ હવે, બેંકોએ આ કાનૂની છટકબારી સંપૂર્ણપણે બંધ કરી દીધી છે. મોટાભાગની બેંકોએ ભાડાની ચુકવણીને રિવોર્ડ કેટેગરીમાંથી બહાર કરી દીધી છે. આનો અર્થ એ થયો કે અગાઉ મળતા તમામ આર્થિક ફાયદાઓ હવે નાબૂદ થઈ ગયા છે અને ગ્રાહકોના માથે માત્ર વધારાની ફી અને શુલ્કનો બોજ જ બાકી રહ્યો છે.
ક્રેડિટ સ્કોર બગડવાનો ખતરો અને દેવાની જાળ
ક્રેડિટ કાર્ડથી મોટું ટ્રાન્ઝેક્શન કરવાનો બીજો એક ગંભીર ભય ક્રેડિટ યુટિલાઇઝેશન રેશિયો (CUR) માં થતો વધારો છે. સામાન્ય રીતે મકાનનું ભાડું એક મોટી રકમ હોય છે. જ્યારે તમે દર મહિને તમારા કાર્ડમાંથી આટલી મોટી રકમનો વપરાશ કરો છો, ત્યારે તમારી કુલ ક્રેડિટ મર્યાદા (Credit Limit) નો મોટો હિસ્સો વપરાઈ જાય છે. જો તમારો માસિક ખર્ચ તમારી કુલ લિમિટના ૩૦ ટકાથી વધી જાય, તો સિવિલ (CIBIL) સંસ્થા તેને નકારાત્મક સંકેત માને છે અને તમારો ક્રેડિટ સ્કોર ઝડપથી નીચે આવવા લાગે છે. ખરાબ ક્રેડિટ સ્કોરને કારણે ભવિષ્યમાં હોમ લોન કે કાર લોન મેળવવામાં મોટી મુશ્કેલી પડે છે. વધુમાં, જો તમે કોઈ મહિને ક્રેડિટ કાર્ડનું બિલ સમયસર ભરી શકતા નથી, તો બાકી રકમ પર વાર્ષિક ૩૬% થી ૪૨% જેટલું મોંઘું વ્યાજ અને લેટ ફી વસૂલવામાં આવે છે, જે કોઈપણ સામાન્ય માણસને દેવાના કાયમી ચક્રવ્યૂહમાં ફસાવી શકે છે.
નાણાકીય નિષ્ણાતોની શું છે સલાહ?
આર્થિક સજ્જતા અને નિષ્ણાતોના મતે, ક્રેડિટ કાર્ડથી ભાડું ચૂકવવાની પ્રક્રિયાને ક્યારેય પણ તમારી નિયમિત આદત બનાવવી જોઈએ નહીં. આ સુવિધાનો ઉપયોગ માત્ર અને માત્ર કટોકટીની સ્થિતિમાં (Emergency) જ કરવો હિતાવહ છે. ઉદાહરણ તરીકે, જો કોઈ મહિને તમારો પગાર આવવામાં વિલંબ થાય અથવા વ્યાપારમાં રોકડની ભારે તંગી સર્જાય અને મકાનમાલિકને સમયસર નાણાં આપવા અનિવાર્ય હોય, તો જ આ વિકલ્પ પસંદ કરવો જોઈએ. આ પરિસ્થિતિમાં પણ, આગામી મહિને નાણાં હાથમાં આવતાની સાથે જ સૌથી પહેલાં ક્રેડિટ કાર્ડનું પૂરેપૂરું બિલ ચૂકવી દેવું જોઈએ. સામાન્ય દિવસોમાં તમામ પ્રકારના બિનજરૂરી ખર્ચ અને ચાર્જીસથી બચવા માટે સીધા બેંક ટ્રાન્સફર, જેમ કે UPI, IMPS કે NEFT નો ઉપયોગ કરવો એ જ નાણાકીય દ્રષ્ટિએ સૌથી ડહાપણભર્યું પગલું છે.
