ભારતીય બજારનું ભવિષ્ય બદલશે જનરલ ઝેડ: જાણો ૩૭૭ મિલિયન યુવાનોની આર્થિક શક્તિ
આજના યુગમાં ભારતીય બજારમાં સૌથી મોટી અને પ્રભાવશાળી શક્તિ તરીકે જો કોઈ ઉભરી આવ્યું હોય તો તે છે ‘જનરેશન ઝેડ’ (Gen Z). ૧૯૯૭ થી ૨૦૧૨ ની વચ્ચે જન્મેલી આ પેઢી માત્ર નવી આદતો સાથે ખરીદી નથી કરી રહી, પરંતુ સમગ્ર ભારતીય અર્થતંત્રના માળખાને બદલી રહી છે. વિશ્વનો દર પાંચમો યુવાન આજે ભારતમાં વસે છે. આ એક એવી ડિજિટલ પેઢી છે જે જૂની પરંપરાગત બ્રાન્ડ્સની પાછળ અંધાધૂંધ ભાગતી નથી, પરંતુ પોતાની શરતો પર ખરીદી કરીને અને પોતાની પસંદગીઓ લાદીને બજારનો નવો આકાર નક્કી કરી રહી છે.
૩૭૭ મિલિયન વસ્તી સાથે ૨૭ ટકાનો સિંહફાળો
સ્નેપ ઈન્ક અને બોસ્ટન કન્સલ્ટિંગ ગ્રુપ (BCG) ના તાજેતરના અહેવાલ મુજબ ભારતમાં Gen Z ની વસ્તી ૩૭૭ મિલિયન (આશરે ૩૭.૭ કરોડ) સુધી પહોંચી ગઈ છે, જે દેશની કુલ વસ્તીના ૨૭ ટકા જેટલો જંગી હિસ્સો ધરાવે છે. પીપલ્સ રિસર્ચ ઓન ઈન્ડિયાઝ કન્ઝ્યુમર ઈકોનોમી (PRICE) ના અંદાજ મુજબ ૧૫ થી ૨૯ વર્ષની વયના યુવાનો દેશમાં દર ચારમાંથી એક કરતાં વધુ વ્યક્તિનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. આ વિશાળ વસ્તી જ ભારતીય વપરાશકાર બજારની ખરીદશક્તિનું મુખ્ય એન્જિન બની ગઈ છે.
ખર્ચ કરવાની અદ્ભુત ક્ષમતા અને આર્થિક પ્રભાવ
આ પેઢી માત્ર કમાણી કરીને ખર્ચ નથી કરતી, પરંતુ પોતાના પરિવારના ખર્ચના નિર્ણયોને પણ ભારે પ્રભાવિત કરે છે. ડેલોઈટ અને ફિક્કીના રિપોર્ટ અનુસાર Gen Z નો સીધો કમાઈને કરવાનો ખર્ચ ૨૩.૮૫ લાખ કરોડ રૂપિયા છે. જ્યારે ‘ધ $૨ ટ્રિલિયન ઓપોર્ચ્યુનિટી’ રિપોર્ટ દર્શાવે છે કે માતાપિતા પરના પ્રભાવ સહિત Gen Z નો કુલ આર્થિક પ્રભાવ ૮૨.૦૭ લાખ કરોડ રૂપિયા સુધી પહોંચે છે, જે ભારતના કુલ વપરાશના ૪૩ ટકા જેટલો છે.
નિષ્ણાતોનો અંદાજ છે કે ૨૦૩૫ સુધીમાં આ પેઢીની કુલ ખર્ચ ક્ષમતા વધીને ૧૯૦ લાખ કરોડ રૂપિયા ($૨ ટ્રિલિયન) થઈ જશે, જે આજના ભારતના કુલ આંતરિક વપરાશ કરતાં પણ વધુ છે. વધુમાં, ૨૦૨૫ સુધીમાં આ પેઢીનો દર બીજો સભ્ય આત્મનિર્ભર બનીને પોતાની કમાણી જાતે ખર્ચતો થઈ ગયો છે.
લાઈફસ્ટાઈલ, ટ્રાવેલ અને લક્ઝરી શોપિંગમાં મોટો ઉછાળો
Gen Z ના શોપિંગ ટ્રેન્ડ્સ પર નજર કરીએ તો તેઓ ઈઝી ક્રેડિટ, નો-કોસ્ટ EMI અને ડિજિટલ પેમેન્ટ્સ દ્વારા આંતરરાષ્ટ્રીય લક્ઝરી બ્રાન્ડ્સ ખરીદવામાં અચકાતા નથી. ક્લિયરટ્રિપના ડેટા દર્શાવે છે કે આ યુવાનોના ટ્રાવેલ બુકિંગમાં ૬૫૦ ટકાનો વિક્રમી વધારો થયો છે. સરેરાશ ૨૭,૦૦૦ રૂપિયા માસિક આવક ધરાવતા આ યુવાનોમાંથી ઘણા લોકો પોતાની પહેલી કારિયરની શરૂઆતમાં જ ટ્રાવેલ અને લાઈફસ્ટાઈલ અનુભવો માટે પર્સનલ લોન લેવામાં પણ પાછળ પડતા નથી.
શોપિંગ કરવાની ૫ બદલાયેલી ડિજિટલ શૈલીઓ
-
સંપૂર્ણ ડિજિટલ પ્રોસેસ: ભૌતિક સ્ટોરમાં હોય ત્યારે પણ યુવાનો ફોનમાં સમીક્ષાઓ, વિશલિસ્ટ અને કન્ટેન્ટ ક્રિએટર્સના પેજ ચેક કરે છે.
-
ઈન્ફ્લુએન્સર પ્રેરણા: ૭૨ ટકા યુવાનો ખરીદીનો નિર્ણય સોશિયલ મીડિયા કન્ટેન્ટ ક્રિએટર્સને જોઈને લે છે.
-
એપ પર નિર્ભરતા: ૧૦ માંથી ૮ યુવાનો એમેઝોન, ફ્લિપકાર્ટ કે મીશો જેવી ઈ-કોમર્સ એપ્સ પરથી જ ખરીદી કરે છે.
-
નિયમિત ઓનલાઈન ગ્રાહક: ૬૯ ટકા યુવાનો મહિનામાં ઓછામાં ઓછી એક વાર ઓનલાઈન ખરીદી ચોક્કસ કરે છે.
-
ટ્રેન્ડ-સંચાલિત પસંદગી: આ પેઢી બ્રાન્ડ નામ કરતાં લેટેસ્ટ ટ્રેન્ડિંગ સ્ટાઈલને ૧.૭ ગણું વધુ મહત્વ આપે છે.
બ્રાન્ડ્સ માટે સુવર્ણ તક અને ભવિષ્યનો રોડમેપ
સૌથી આશ્ચર્યજનક બાબત એ છે કે ૪૫ ટકા બ્રાન્ડ્સ Gen Z ની શક્તિને ઓળખે છે, પરંતુ માત્ર ૧૫ ટકા બ્રાન્ડ્સે જ તેમને ખાસ ટાર્ગેટ કરવા માટે વ્યૂહરચના બનાવી છે. તેનો અર્થ એ કે ૮૫ ટકા બ્રાન્ડ્સ હજુ પણ આ સુવર્ણ તક ચૂકી રહી છે. વળી, ૬૦ ટકાથી વધુ ઈ-કોમર્સ ટ્રાન્ઝેક્શન ટાયર-૨ અને ટાયર-૩ જેવા નાના શહેરોમાંથી આવી રહ્યા છે, જ્યાં આ યુવાનો વસે છે.
Gen Z ને આકર્ષવા માટે બ્રાન્ડ્સે માત્ર વેચાણ કરવાના બદલે ‘પ્રમાણિકતા’ (Authenticity) અને ‘સમુદાય’ (Community) ની લાગણી પૂરી પાડવી પડશે. જે બ્રાન્ડ્સ આ ડિજિટલ નેટિવ્સ સાથે સાચું જોડાણ બનાવશે, તે જ આગામી દાયકાના સૌથી મોટા ભારતીય બજાર પર રાજ કરશે.
