ક્રેડિટ કાર્ડથી ભાડું ચૂકવતાં પહેલાં ૧૦૦ વાર વિચારજો, ક્યાંક દેવાના ચક્રવ્યૂહમાં ના ફસાઈ જતા!
આજના સમયમાં કેશ ફ્લો (રોકડની આવક-જાવક) મેનેજ કરવા માટે કે પછી રિવોર્ડ પોઈન્ટ્સ મેળવવાની લાલચે ઘણા લોકો ક્રેડિટ કાર્ડ દ્વારા મકાનનું ભાડું ચૂકવવાનો માર્ગ અપનાવે છે. પહેલી નજરે આ પદ્ધતિ ખૂબ જ સરળ અને ફાયદાકારક લાગે છે, પરંતુ જો તમે થોડી પણ અસાવધાની રાખો, તો આ સુવિધા તમારા માટે આર્થિક બોજ બની શકે છે અને તમારા સિબિલ (CIBIL) સ્કોરને પણ મોટો ફટકો પહોંચાડી શકે છે.
સામાન્ય રીતે મકાનમાલિકો કે પીજી (PG) સંચાલકો સીધા ક્રેડિટ કાર્ડથી ભાડું સ્વીકારતા નથી. આ માટે વિવિધ થર્ડ-પાર્ટી એપ્લિકેશન્સનો ઉપયોગ કરવો પડે છે. પરંતુ આ સુવિધા સામે જે વધારાના ચાર્જીસ અને જોખમો જોડાયેલા છે, તે જોતાં ક્રેડિટ કાર્ડથી ભાડું ચૂકવવું એ દર વખતે બુદ્ધિમાનીભર્યો નિર્ણય સાબિત થતો નથી.
પ્રોસેસિંગ ફી અને વધારાના ચાર્જીસનો આર્થિક બોજ
ક્રેડિટ કાર્ડ દ્વારા ભાડું કે સોસાયટીનું મંથલી મેન્ટેનન્સ ચૂકવતી વખતે સૌથી પહેલો ફટકો પ્રોસેસિંગ ફીનો પડે છે. બેંકો અને પેમેન્ટ પ્લેટફોર્મ્સ ક્રેડિટ કાર્ડથી રેન્ટ પેમેન્ટ કરવા પર વધારાનો ચાર્જ વસૂલે છે.
-
ટ્રાન્ઝેક્શન ફી: સામાન્ય રીતે આ ફી ટ્રાન્ઝેક્શનના ૧% થી ૩% સુધીની હોય છે.
-
ઉદાહરણ: જો તમારું માસિક ભાડું ₹૨૦,૦૦૦ હોય અને તેના પર ૨% પ્રોસેસિંગ ફી લાગે, તો તમારે દર મહિને ₹૪૦૦ વધારાના ચૂકવવા પડે. આ હિસાબે વર્ષે ₹૪,૮૦૦ માત્ર ચાર્જ પેટે વપરાઈ જાય છે (જેમાં લાગુ પડતો જીએસટી/ટેક્સ અલગથી ઉમેરાય છે).
અનેક વખત બેંકો ચોક્કસ પ્રકારના કાર્ડ્સ પર રેન્ટ પેમેન્ટ માટેની મર્યાદા (Limit) પણ નક્કી કરતી હોય છે. તેથી, રિવોર્ડ પોઈન્ટ્સ મેળવવાની લાલચમાં આ વધારાના ખર્ચને નજરઅંદાજ કરવો ભારે પડી શકે છે.
વ્યાજનો મોટો દંડ અને મોંઘું ભાડું
ક્રેડિટ કાર્ડથી ભાડું ચૂકવવાનું સૌથી મોટું જોખમ એ છે કે જો તમે બિલિંગ સાયકલના નિયત સમય (Due Date) સુધીમાં આખું બિલ ન ભરી શકો, તો બાકી રકમ પર અત્યંત સખત વ્યાજ લાગવાનું શરૂ થઈ જાય છે.
ક્રેડિટ કાર્ડનું વ્યાજ વાર્ષિક ૩૬% થી ૪૨% જેટલું ઊંચું હોઈ શકે છે. એકવાર ભાડાની રકમ પર વ્યાજ ચડવાનું શરૂ થાય, એટલે તમારું ફિક્સ માસિક ભાડું અચાનક ખૂબ જ મોંઘું થઈ જાય છે. જો કોઈ ભારે ઈમરજન્સી ન હોય કે પછી તમારી પાસે સમયસર બિલ ચૂકવવાના પૈસા નક્કી ન હોય, ત્યાં સુધી ક્રેડિટ કાર્ડથી ભાડું ચૂકવવાનો વિકલ્પ પસંદ ન કરવો જોઈએ.
દેવાના ચક્રવ્યૂહ (Debt Trap) માં ફસાવાનું જોખમ
ઘરનું ભાડું એ એક એવો ખર્ચ છે જે દર મહિને નિયમિતપણે કરવાનો જ હોય છે. કપડાં, ફરવા જવું કે બહાર જમવા જેવા અનિવાર્ય ન હોય તેવા ખર્ચાઓમાં આપણે કાપ મૂકી શકીએ છીએ, પરંતુ ભાડું તો આપવું જ પડે.
જો તમે દર મહિને ભાડું ચૂકવવા માટે ક્રેડિટ કાર્ડ પર નિર્ભર રહેવા લાગો છો, તો એ સ્પષ્ટ સંકેત છે કે તમારી પાસે પૂરતી રોકડ નથી. જો આ ટેવ ચાલુ રહે, તો દર મહિને જૂનું બિલ અને નવું ભાડું ભેગું થતું જશે, જેના કારણે તમે સરળતાથી કરજ અથવા દેવાના વિષચક્રમાં ફસાઈ શકો છો.
ક્રેડિટ યુટિલાઇઝેશન રેશિયો (CUR) પર વિપરીત અસર
ઘણા લોકોને એ ખબર નથી હોતી કે ક્રેડિટ કાર્ડની લિમિટનો ઉપયોગ કઈ રીતે થાય છે તેની સીધી અસર તેમના સિબિલ (CIBIL) સ્કોર પર પડે છે.
-
ક્રેડિટ યુટિલાઇઝેશન એટલે શું?: તમારી પાસે રહેલી કુલ ક્રેડિટ લિમિટમાંથી તમે કેટલા ટકા રકમ વાપરો છો તેને ક્રેડિટ યુટિલાઇઝેશન રેશિયો કહેવાય છે.
-
ભાડાથી લિમિટ બ્લોક થવી: ધારો કે તમારા ક્રેડિટ કાર્ડની લિમિટ ₹૧ લાખ છે અને તમે ₹૩૦,૦૦૦નું ભાડું કાર્ડથી ચૂકવો છો. આનો અર્થ એ થયો કે મહિનાની શરૂઆતમાં જ તમારી ૩૦% લિમિટ વપરાઈ ગઈ. આ સિવાયના તમારા દૈનિક કે અન્ય ખર્ચાઓ અલગ!
નાણાકીય નિષ્ણાતો અને બેંકોના મતે, સારા સિબિલ સ્કોર માટે તમારો ક્રેડિટ યુટિલાઇઝેશન રેશિયો ૩૦% થી નીચે રહેવો જોઈએ. જો તમે ભાડું ભરીને લિમિટનો મોટો ભાગ વાપરી નાખો છો, તો ક્રેડિટ બ્યુરો તમને “ક્રેડિટ હંગ્રી” (ક્રેડિટ પર વધુ નિર્ભર) ગણે છે, જેનાથી તમારો સિબિલ સ્કોર ઘટે છે. ઓછો સિબિલ સ્કોર ભવિષ્યમાં હોમ લોન કે પર્સનલ લોન મેળવવામાં મોટી અડચણ ઊભી કરી શકે છે.
‘મિનિમમ ડ્યુ’ (Minimum Due) ભરવાની ભૂલ
ક્રેડિટ કાર્ડનું બિલ આવે ત્યારે બેંક આપણને ‘ઓછામાં ઓછી ચૂકવણી’ એટલે કે Minimum Amount Due ભરવાનો વિકલ્પ આપે છે. ઘણા લોકો ભાડાનું મોટું બિલ આવ્યા પછી માત્ર આ મિનિમમ એમાઉન્ટ ભરીને નિશ્ચિંત થઈ જાય છે.
પરંતુ આ એક બહુ મોટી ભૂલ છે:
૧. મિનિમમ ડ્યુ ભરવાથી તમારા એકાઉન્ટ પર લેટ ફી નથી લાગતી અને કાર્ડ ચાલુ રહે છે, પણ…
૨. બાકી નીકળતી તમામ રકમ પર તગડું વ્યાજ ઉમેરાવાનું ચાલુ જ રહે છે.
૩. ક્રેડિટ કાર્ડ પર નવા કરાતા ટ્રાન્ઝેક્શન પર મળતો ફ્રી-વ્યાજનો સમયગાળો (Interest-Free Period) પણ સમાપ્ત થઈ જાય છે.
આ રીતે, જે ભાડું તમારો એક સીધો અને મર્યાદિત ખર્ચ હતો, તે મિનિમમ ડ્યુના ચક્કરમાં પડીને ક્યારેય ન પતતાં દેવામાં ફેરવાઈ જાય છે.
યોગ્ય નિર્ણય કેવી રીતે લેવો?
ક્રેડિટ કાર્ડથી ભાડું ચૂકવવું એ સંપૂર્ણપણે ખોટું નથી, પરંતુ તેનો ઉપયોગ ખૂબ જ સમજી-વિચારીને કરવો જોઈએ. જો તમારે આ વિકલ્પ પસંદ કરવો જ હોય, તો નીચેની બાબતોનું ખાસ ધ્યાન રાખો:
-
માત્ર કટોકટીમાં ઉપયોગ કરો: જ્યારે કોઈ કારણસર બેંક એકાઉન્ટમાં કેશ શોર્ટજ હોય અને આગામી કમાણીમાંથી બિલ સમયસર ભરી શકાય તેમ હોય ત્યારે જ આ વિકલ્પ વાપરો.
-
પૂરેપૂરું બિલ ચૂકવો: નિયત તારીખે ક્રેડિટ કાર્ડનું આખું બિલ ચૂકવી દો, ક્યારેય મિનિમમ ડ્યુ પર નિર્ભર ન રહો.
-
ચાર્જીસ સરખાવો: ટ્રાન્ઝેક્શન કરતી વખતે લાગતી પ્રોસેસિંગ ફી અને તેના પર મળતા રિવોર્ડ પોઈન્ટ્સનું ગણિત સમજી લો. જો ફી વધારે હોય અને કેશબેક ઓછું હોય, તો ક્રેડિટ કાર્ડનો ઉપયોગ ટાળો.
આર્થિક શિસ્ત જાળવીને અને ક્રેડિટ લિમિટનો મર્યાદિત ઉપયોગ કરીને જ તમે તમારા નાણાકીય ભવિષ્ય અને સિબિલ સ્કોર બંનેને સુરક્ષિત રાખી શકશો.
