ઈરાનમાં કોહરામ: 12મા દિવસે પણ વિરોધ પ્રદર્શન યથાવત, ઇન્ટરનેટ બ્લેકઆઉટ અને શાસનના પતનનો હોબાળો
ઈરાનની રાજધાની તેહરાન અને દેશના 100 થી વધુ શહેરોમાં સતત 12મા દિવસે પણ ભારે વિરોધ પ્રદર્શન ચાલુ છે, જે ઈસ્લામિક રિપબ્લિકના શાસન માટે છેલ્લા ઘણા વર્ષોમાં સૌથી મોટો જાહેર પડકાર બની ગયો છે. પ્રદર્શનકારીઓએ તેહરાન અને મશહદના રસ્તાઓ પર માર્ચ કરતા “તાનાશાહનું મોત” અને સર્વોચ્ચ નેતા અયાતુલ્લા અલી ખામેનેઈ વિરુદ્ધ સૂત્રોચ્ચાર કર્યા છે.
આર્થિક પતને આગ ભડકાવી
આ અશાંતિનું મુખ્ય કારણ ઈરાની ચલણ ‘રિયાલ’નું ઐતિહાસિક પતન અને દેશની બગડતી આર્થિક સ્થિતિ છે. અહેવાલો અનુસાર, ઈરાનમાં ફુગાવો (Inflation) લગભગ 40-50% સુધી પહોંચી ગયો છે, જેના કારણે પાયાની વસ્તુઓ અને ખાદ્ય પદાર્થોની કિંમતોમાં 70% સુધીનો તોતિંગ વધારો થયો છે. આર્થિક તંગીની સ્થિતિ એવી છે કે સુરક્ષા દળો અને પોલીસ કર્મચારીઓમાં પણ ઓછા પગારને લઈને ભારે અસંતોષ છે, જ્યાં કેટલાક અધિકારીઓએ આર્થિક તંગીને કારણે પોતાની કિડની વેચવા સુધીની વાત કરી છે.
રાજકુમાર રઝા પહેલવીનું આહવાન
દેશનિકાલ કરાયેલા પૂર્વ રાજકુમાર રઝા પહેલવીએ આ આંદોલનને વેગ આપવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી છે. તેમના આહવાન પર લાખો લોકો રસ્તા પર ઉતરી આવ્યા છે, જ્યાં પ્રદર્શનકારીઓ “આ છેલ્લો જંગ છે, પહેલવી પાછા આવશે” ના નારા લગાવી રહ્યા છે. વિશ્લેષકોનું કહેવું છે કે આ માત્ર આર્થિક વિરોધ નથી, પરંતુ તે દેશના ધર્મતંત્ર (Theocracy) વિરુદ્ધ એક વ્યાપક રાજકીય વિદ્રોહ બની ગયો છે.
ઇન્ટરનેટ બ્લેકઆઉટ અને ભારે દમન
પ્રદર્શનોને દબાવવા માટે ઈરાની વહીવટીતંત્રે દેશભરમાં ઇન્ટરનેટ અને આંતરરાષ્ટ્રીય ફોન સેવાઓ સંપૂર્ણપણે બંધ કરી દીધી છે. માનવાધિકાર સંગઠનોના જણાવ્યા અનુસાર, સુરક્ષા દળોની હિંસક કાર્યવાહીમાં અત્યાર સુધીમાં ઓછામાં ઓછા 45 પ્રદર્શનકારીઓ માર્યા ગયા છે, જેમાં બાળકો પણ સામેલ છે. આ ઉપરાંત, 2,200 થી વધુ લોકોની અટકાયત કરવામાં આવી છે. પ્રદર્શનકારીઓએ સરકારની દેખરેખ અને નિયંત્રણના વિરોધમાં સીસીટીવી કેમેરા તોડી નાખ્યા છે અને અનેક સ્થળોએ આગચંપીના સમાચાર પણ મળ્યા છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રતિક્રિયા અને ટ્રમ્પની ચેતવણી
અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાનને કડક ચેતવણી આપતા પ્રદર્શનકારીઓને “બહાદુર લોકો” ગણાવ્યા છે. ટ્રમ્પે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જો ઈરાન તેના લોકોની હત્યા ચાલુ રાખશે, તો અમેરિકા “ખૂબ જ કડક કાર્યવાહી” કરશે. બીજી તરફ, ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેઝેશ્કિયને સુરક્ષા દળોને સંયમ રાખવા અપીલ કરી છે, જોકે શાસનની મુખ્ય શક્તિ હજુ પણ સર્વોચ્ચ નેતા ખામેનેઈ પાસે છે.
ભવિષ્યની અનિશ્ચિતતા
નિષ્ણાતો માને છે કે ઈરાન 2025માં ઈઝરાયેલ સાથે થયેલા યુદ્ધ અને પ્રાદેશિક નુકસાન બાદ આંતરિક રીતે ઘણું નબળું પડ્યું છે. જોકે શાસન હજુ ટકી રહ્યું છે, પરંતુ જનતાના હૃદયમાંથી ડરનો અંત અને સુરક્ષા દળોની અંદર ઉભું થયેલું આર્થિક સંકટ 2026ને ઈરાન માટે અત્યંત અસ્થિર વર્ષ બનાવી રહ્યા છે.
