ઇંધણના ભાવ ભડકે બળ્યા: દેશના મુખ્ય શહેરોમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના દરોમાં ઝીંકાયો મોટો વધારો, સામાન્ય જનતાનું બજેટ ખોરવાયું
આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવોમાં થઈ રહેલા સતત ઉતાર-ચઢાવ અને આર્થિક ગતિવિધિઓ વચ્ચે દેશમાં સામાન્ય જનતા પર મોંઘવારીનો વધુ એક ડામ પડ્યો છે.દેશમાં મોંઘવારીથી ત્રસ્ત સામાન્ય જનતા અને મધ્યમ વર્ગના પરિવારો માટે ફરી એકવાર માઠા સમાચાર આવ્યા છે. આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ક્રૂડ ઓઇલની કિંમતોમાં અસ્થિરતા અને સ્થાનિક બજારના દબાણ વચ્ચે જાહેર ક્ષેત્રની ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓએ દેશભરમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવોમાં ફરી એકવાર તીવ્ર વધારો ઝીંકી દીધો છે. આશ્ચર્યની અને ચિંતાની બાબત એ છે કે છેલ્લા માત્ર ૫ દિવસની અંદર ઇંધણના દરોમાં કરવામાં આવેલો આ બીજો મોટો ભાવ વધારો છે, જેને પગલે વાહનચાલકો અને દૈનિક મુસાફરોમાં ભારે અસંતોષ વ્યાપી ગયો છે.
નવા જાહેર કરાયેલા દરો અનુસાર, આ વખતે પેટ્રોલમાં આશરે ૯૦ પૈસા પ્રતિ લીટર અને ડીઝલમાં પણ આશરે ૯૦ પૈસા પ્રતિ લીટરનો સીધો વધારો કરવામાં આવ્યો છે. ઉલ્લેખનીય છે કે, હજુ ગત શુક્રવારે જ તેલ કંપનીઓએ ઇંધણના ભાવમાં પ્રતિ લીટર આશરે ૩ રૂપિયા જેટલો મસમોટો ઉછાળો કર્યો હતો. આ આકરા વધારાના આંચકામાંથી સામાન્ય જનતા હજુ બહાર પણ નહોતી આવી, ત્યાં ૫ દિવસમાં જ કંપનીઓએ બીજો ઝટકો આપી દીધો છે.
દિલ્હી અને મુંબઈમાં કિંમતો આકાશે આંબી
આ નવા ભાવવધારાની સીધી અસર દેશના તમામ રાજ્યો અને મુખ્ય મેટ્રો શહેરો પર પડી છે. દેશની રાજધાની દિલ્હી અને આર્થિક પાટનગર ગણાતા મુંબઈમાં ઇંધણના આજના લેટેસ્ટ ભાવો નીચે મુજબના સ્તરે પહોંચી ગયા છે:
| શહેરનું નામ | પેટ્રોલનો નવો ભાવ (પ્રતિ લીટર) | ડીઝલનો નવો ભાવ (પ્રતિ લીટર) |
| નવી દિલ્હી | રૂ. ૯૮.૬૪ | રૂ. ૯૧.૫૮ |
| મુંબઈ | રૂ. ૧૦૭.૫૯ | રૂ. ૯૪.૦૮ |
મુંબઈમાં પેટ્રોલની કિંમત પ્રતિ લીટર ૧૦૭ રૂપિયાને પાર પહોંચી જતાં મધ્યમ વર્ગના પરિવારો માટે પોતાની અંગત કાર કે બાઇક લઈને ઓફિસ જવું પણ હવે મોંઘો સોદો સાબિત થઈ રહ્યો છે. દિલ્હીમાં પણ પેટ્રોલ હવે ૧૦૦ રૂપિયાની નજીક પહોંચવાની તૈયારીમાં છે.
ટ્રાન્સપોર્ટેશન મોંઘું થતાં ઓલ-રાઉન્ડ મોંઘવારીનો ભય
અર્થશાસ્ત્રીઓ અને બજારના વિશ્લેષકોના મતે, ડીઝલના ભાવમાં થતા વધારાની અસર માત્ર વાહનચાલકો પૂરતી સીમિત નથી રહેતી, પરંતુ તેની બહુપક્ષીય અસર સમગ્ર અર્થતંત્ર પર પડે છે. ડીઝલ મોંઘું થવાના કારણે દેશભરમાં માલસામાનની હેરફેર કરતા ટ્રક અને અન્ય કોમર્શિયલ વાહનોનું નૂર (ટ્રાન્સપોર્ટેશન કોસ્ટ) આપમેળે વધી જાય છે.
પરિવહન ખર્ચમાં થનારો આ વધારો આગામી દિવસોમાં ખુલ્લા બજારમાં લીલા શાકભાજી, દૂધ, ફળો અને અન્ય જીવનજરૂરી કરિયાણાની ચીજવસ્તુઓના ભાવોને પણ આકાશે પહોંચાડી શકે છે. આનાથી સામાન્ય નાગરિકોના ઘરનું માસિક બજેટ સંપૂર્ણપણે ખોરવાઈ જવાની આશંકા સેવાઈ રહી છે.
ભાવવધારા પાછળ તેલ કંપનીઓની દલીલ
સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, વૈશ્વિક સ્તરે ચાલી રહેલા ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવ (Geopolitical Tensions) અને તેલ ઉત્પાદક દેશો (OPEC) દ્વારા સપ્લાયમાં કરવામાં આવી રહેલી કાપના કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કાચા તેલ (Crude Oil) ની કિંમતો સતત મજબૂત થઈ રહી છે. ભારતીય ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ (જેવી કે IOCL, BPCL, HPCL) વિદેશમાંથી ખરીદવામાં આવતા ક્રૂડના વધેલા ખર્ચને સરભર કરવા માટે આ રીતે સમયાંતરે છૂટક ભાવોમાં વધારો કરી રહી છે.
જો કે, જનતા અને વેપારી સંગઠનો માંગ કરી રહ્યા છે કે કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારો પેટ્રોલિયમ પદાર્થો પર લાગતા એક્સાઇઝ ડ્યુટી અને વેટ (VAT) ના દરોમાં થોડો ઘટાડો કરીને સામાન્ય ગ્રાહકોને આ આકરા આર્થિક બોજમાંથી તાત્કાલિક રાહત આપે.
