નોકરી કરતા દરેક કર્મચારી માટે પ્રોવિડન્ટ ફંડ એટલે કે PF એ ભવિષ્યની બચત અને નાણાકીય સુરક્ષાનું એક અત્યંત મહત્વનું સાધન છે. દર મહિને જ્યારે પગાર થાય છે, ત્યારે કંપની દ્વારા સેલરી સ્લિપમાં PF ની કપાત દર્શાવવામાં આવે છે. મોટાભાગના કર્મચારીઓ પોતાની સેલરી સ્લિપ જોઈને એવું માની લે છે કે તેમના PF ના પૈસા સુરક્ષિત રીતે જમા થઈ રહ્યા છે. પરંતુ વાસ્તવિકતા એ છે કે માત્ર સેલરી સ્લિપમાં કપાત જોવી પૂરતી નથી. કંપનીએ તમારા પગારમાંથી કાપેલી રકમ ખરેખર એમ્પ્લોઇઝ પ્રોવિડન્ટ ફંડ ઓર્ગેનાઇઝેશન (EPFO) માં જમા કરાવી છે કે નહીં તે ચકાસવું અત્યંત જરૂરી છે.
ઘણી વખત એવું બને છે કે કંપનીઓ કર્મચારીઓના પગારમાંથી PF ની રકમ સમયસર કાપી લે છે પરંતુ તેને EPFO માં જમા કરાવવામાં વિલંબ કરે છે અથવા તો જમા કરાવવાનું ભૂલી જાય છે. આવી સ્થિતિમાં કર્મચારીઓને પાછળથી ભારે નાણાકીય નુકસાન વેઠવાનો વારો આવી શકે છે. આથી દરેક કર્મચારીએ નિયમિતપણે પોતાની PF પાસબુક તપાસતા રહેવું જોઈએ.
જ્યારે પણ તમે તમારી PF પાસબુક ખોલો, ત્યારે સૌથી પહેલું કામ પાછલા મહિનાની એન્ટ્રી ચકાસવાનું કરવું જોઈએ. ઉદાહરણ તરીકે, જો તમે સપ્ટેમ્બર મહિનામાં પાસબુક ચકાસી રહ્યા હોવ, તો ઓગસ્ટ મહિનાની એન્ટ્રી તેમાં દેખાવી જ જોઈએ. આ એન્ટ્રીમાં તમારા પગારમાંથી કપાયેલો કર્મચારીનો હિસ્સો, કંપની દ્વારા આપવામાં આવતો હિસ્સો અને પેન્શન ફંડ (EPS) માં જમા થયેલી રકમ અલગ-અલગ અને સ્પષ્ટ રીતે દર્શાવેલી હોવી જોઈએ.
પોતાનું PF બેલેન્સ અને જમા થયેલી રકમ તપાસવા માટે EPFO દ્વારા બે ખૂબ જ સરળ અને અનુકૂળ ડિજિટલ રસ્તાઓ પૂરા પાડવામાં આવ્યા છે:
સૌથી પહેલો રસ્તો EPFO ના અધિકૃત પોર્ટલનો છે. તમે ઘરે બેઠા તમારા કમ્પ્યુટર કે મોબાઇલના બ્રાઉઝર પર EPFO ની વેબસાઇટ પર જઈ શકો છો. ત્યાં તમારે તમારા ૧૨ આંકડાના UAN (Universal Account Number) અને પાસવર્ડનો ઉપયોગ કરીને લૉગિન કરવાનું રહેશે. લૉગિન કર્યા પછી તમે સંબંધિત મેમ્બર આઈડી (Member ID) પસંદ કરીને સંપૂર્ણ પાસબુક જોઈ શકો છો. EPFO દ્વારા યુઝર્સની સુવિધા માટે ‘પાસબુક લાઈટ’ ફીચર પણ ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવ્યું છે, જે ખૂબ જ સરળ ઈન્ટરફેસ સાથે ખાતામાં જમા થયેલી રકમ, ઉપાડેલી રકમ અને હાલનું ઓનલાઇન બેલેન્સ ઝડપથી દર્શાવે છે.
બીજો અને સૌથી સરળ રસ્તો સ્માર્ટફોન યુઝર્સ માટે UMANG એપનો છે. જો તમે સ્માર્ટફોન વાપરો છો, તો ગૂગલ પ્લે સ્ટોર કે એપ સ્ટોર પરથી UMANG એપ ડાઉનલોડ કરીને તેમાં EPFO સર્વિસમાં જઈ શકો છો. ત્યાંથી તમે માત્ર થોડી જ સેકન્ડોમાં તમારી ઈ-પાસબુક ડાઉનલોડ કરી શકો છો અને તમારી જમા રકમનું ટ્રેકિંગ સરળતાથી કરી શકો છો.
અહીં એક મહત્વની બાબત ધ્યાન રાખવા જેવી છે. જો તમે ભૂતકાળમાં એક કરતાં વધુ કંપનીઓમાં કામ કર્યું હોય, તો તમારા એક જ UAN સાથે અલગ-અલગ મેમ્બર આઈડી જોડાયેલા હોઈ શકે છે. તેથી પાસબુક જોતી વખતે તમે હાલમાં જે કંપનીમાં કામ કરી રહ્યા છો, તે જ કંપનીનો મેમ્બર આઈડી પસંદ કરવો જરૂરી છે જેથી તાજેતરની કપાત જોઈ શકાય.
જો તમે પાસબુક ચેક કરો અને તેમાં પગારમાંથી કપાયેલા PF ના પૈસા ન દેખાય તો સૌથી પહેલાં તમારી સેલરી સ્લિપ સાથે રકમ સરખાવો. ઘણીવાર બેંકિંગ પ્રોસેસિંગ અને EPFO સિસ્ટમ અપડેટ થવામાં થોડા દિવસોનો સમય લાગતો હોય છે, તેથી થોડી રાહ જોવી સલાહભરી છે.
પરંતુ જો પૂરતો સમય વિત્યા પછી પણ તમારી પાસબુકમાં રકમ જમા થયેલી ન દેખાય, તો જરાય વિલંબ કર્યા વગર તમારી કંપનીના HR અથવા ફાઇનાન્સ વિભાગનો સંપર્ક કરો. તેમની પાસે PF ચુકવણીનું સ્ટેટસ અથવા તો જમા કરાવેલા ચલણ નંબરની વિગતો માંગો. જો કંપની તરફથી યોગ્ય જવાબ ન મળે અથવા ગડબડ જણાય, તો તમે EPFO ના ઓનલાઇન ગ્રીવન્સ પોર્ટલ (EPFiGMS) પર જઈને સીધી ફરિયાદ નોંધાવી શકો છો.
તમારા હક અને મહેનતના પૈસા સુરક્ષિત રહે તે માટે દર મહિને PF પાસબુક ચેક કરવાની ટેવ પાડો.
