વૈવિધ્યસભર પાક પસંદગીથી ખેતીમાં સફળતા, મનહરભાઈની વાર્તા બની પ્રેરણા
અમરેલી જિલ્લાના ધારી તાલુકાના મોરજર ગામમાં એક પ્રગતિશીલ ખેડૂતે ખેતી ક્ષેત્રે નવી વિચારધારા રજૂ કરી છે. પરંપરાગત પાકોની જગ્યાએ વૈવિધ્યસભર પાક પસંદ કરીને તેમણે ઓછી મૂડીમાં વધુ આવકનું ઉદાહરણ પૂરું પાડ્યું છે. તુવેરના વાવેતર દ્વારા તેમણે એક વીઘે નોંધપાત્ર ઉત્પાદન મેળવી બતાવ્યું છે. વધતા ખેતી ખર્ચ વચ્ચે આ મોડેલ અન્ય ખેડૂતો માટે આશાજનક સાબિત થઈ રહ્યો છે.
સતત દસ વર્ષનો અનુભવ અને સુધારેલી જાતો
મોરજર ગામના મનહરભાઈ ભેંસાણિયા છેલ્લા દસ વર્ષથી તુવેરની ખેતી કરી રહ્યા છે. તેઓ જણાવે છે કે હાલ ઉપલબ્ધ સુધારેલી જાતોના કારણે પાકની ઉપજમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે. હાલ તેઓ પાંચ વીઘા જમીનમાં તુવેર ઉગાવી રહ્યા છે અને પાક સંપૂર્ણ રીતે તૈયાર થયો છે. નવી જાતમાં રોગ અને જીવાતનો પ્રભાવ ઓછો હોવાથી ખર્ચમાં પણ બચત થઈ છે.
ઓછી મહેનત અને લાંબાગાળાનો પાક
તુવેરનો પાક મહેનતની દ્રષ્ટિએ સરળ માનવામાં આવે છે. વાવેતર થયા બાદ ખાસ દેખરેખની જરૂર પડતી નથી અને પાક લાંબા સમય સુધી ખેતરમાં ટકી રહે છે. મનહરભાઈના અનુભવ મુજબ પ્રતિ વીઘે સરેરાશ પચીસ મણ જેટલું ઉત્પાદન મળી રહે છે. આ કારણે સમય અને શ્રમ બંનેમાં ખેડૂતોને રાહત મળે છે.
બજારભાવથી મળતો સારો આર્થિક લાભ
હાલ બજારમાં તુવેરનો ભાવ પ્રતિ વીસ કિલોગ્રામ આશરે 1600 રૂપિયા મળી રહ્યો છે. આ ભાવના આધારે એક વીઘે અંદાજે 40 હજાર રૂપિયાનું ઉત્પાદન થાય છે. પાંચ વીઘાની ખેતીમાંથી એક જ સિઝનમાં દોઢથી બે લાખ રૂપિયા સુધીની આવક થાય છે. ખર્ચની તુલનાએ નફો વધુ હોવાથી આ પાક આર્થિક રીતે મજબૂત સાબિત થયો છે.
વરસાદ આધારિત વિસ્તારો માટે સુરક્ષિત વિકલ્પ
જ્યાં સિંચાઈની સુવિધા મર્યાદિત છે એવા વિસ્તારોમાં તુવેર ખેતી સુરક્ષિત વિકલ્પ બની રહી છે. ઓછા પાણીમાં પણ પાક સારું પરિણામ આપે છે. ખાસ કરીને અનિશ્ચિત વરસાદવાળા વિસ્તારોમાં ખેડૂતો માટે આ પાક જોખમ ઘટાડે છે. આ કારણોસર હવે ઘણા ખેડૂતો તુવેર તરફ વળતા જોવા મળી રહ્યા છે.
દાળવર્ગની ખેતીથી જમીનની ઉર્વરતા જળવાય
આજના સમયમાં ખેડૂતો માત્ર પરંપરાગત પાકો પર નિર્ભર નથી રહ્યા. તુવેર, ચણા અને મગ જેવી દાળવર્ગની ખેતી જમીનની ઉર્વરતા જાળવવામાં મદદરૂપ થાય છે. સાથે જ બજારમાં સતત માંગ હોવાના કારણે ભાવ પણ સ્થિર રહે છે. આ કારણે દાળવર્ગના પાકો ખેતી માટે વ્યૂહાત્મક પસંદગી બની રહ્યા છે.
પ્રગતિશીલ ખેતીથી વધતી આવક
અમરેલી જિલ્લાના અનેક વિસ્તારોમાં હવે ખેડૂતો વૈજ્ઞાનિક પદ્ધતિ અને બજાર સમજ સાથે ખેતી કરી રહ્યા છે. સુધારેલી જાતો અને યોગ્ય પાક પસંદગીથી આવકમાં વધારો થઈ રહ્યો છે. તુવેર ખેતી ઓછા ખર્ચે વધુ નફો આપતી હોવાથી ખેડૂતોની આર્થિક સ્થિતિ મજબૂત કરી રહી છે. મોરજર ગામના ખેડૂતની સફળતા ખેતીમાં સમૃદ્ધિનો માર્ગ દર્શાવે છે.
