મોદીના ૧૨ વર્ષ: વચનોના ગઢ કે વાસ્તવિકતા? જાણો દેશ કેમ સંઘર્ષ કરી રહ્યો છે
૧૦ જૂન ૨૦૨૬ની તારીખ ભારતીય રાજકારણ અને ઈતિહાસના પાનાઓમાં સુવર્ણ અક્ષરે અંકિત થઈ ગઈ છે. આ દિવસે ભારતના વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ સૌથી લાંબા સમય સુધી વડાપ્રધાન પદ સંભાળનારા નેતા તરીકે પૂર્વ વડાપ્રધાન પંડિત જવાહરલાલ નેહરુનો વિક્રમ તોડ્યો છે. સતત ૧૨ વર્ષ સુધી દેશના સર્વોચ્ચ પદ પર રહીને, તેમણે ૪૩૯૭ દિવસોનો વિક્રમ પાર કર્યો છે. હજુ પણ તેમના કાર્યકાળના ૩ વર્ષ બાકી છે, જે સૂચવે છે કે ભારતની આ વિકાસયાત્રા હજુ ઘણી આગળ જવાની છે.
આ ૧૨ વર્ષ માત્ર સમયગાળો નથી, પરંતુ ભારતના આર્થિક માળખામાં આવેલા આમૂલ પરિવર્તનનો કાળ છે. પાયાના સ્તરથી લઈને કોર્પોરેટ જગત સુધી, મોદી સરકારે જે નિર્ણયો લીધા છે, તેણે ભારતને વિશ્વની એક મહાન આર્થિક શક્તિ તરીકે સ્થાપિત કરવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી છે.
૧. નાણાકીય સમાવેશ: જન-ધન અને ડાયરેક્ટ બેનેફિટ ટ્રાન્સફર (DBT)
મે ૨૦૧૪માં સત્તા સંભાળતાની સાથે જ વડાપ્રધાનનું ધ્યાન દેશના છેલ્લા વ્યક્તિને મુખ્ય પ્રવાહમાં લાવવા પર હતું. ‘પ્રધાનમંત્રી જન-ધન યોજના’ દ્વારા કરોડો લોકોના શૂન્ય બેલેન્સ પર બેંક ખાતા ખોલવામાં આવ્યા. આ યોજનાએ માત્ર બેંકિંગ સુધી પહોંચ જ સરળ ન બનાવી, પરંતુ ‘જન ધન-આધાર-મોબાઈલ’ (JAM Trinity) ની ત્રિપુટી દ્વારા સરકારી યોજનાઓનું સીધું લાભાર્થીઓના ખાતામાં હસ્તાંતરણ (DBT) કરવાનું શરૂ કર્યું. આ નિર્ણયથી ભ્રષ્ટાચાર અને વચેટિયાઓની ભૂમિકા લગભગ નાબૂદ થઈ ગઈ છે.
૨. નોટબંધી: પારદર્શિતા તરફ એક ક્રાંતિકારી ડગલું
૮ નવેમ્બર ૨૦૧૬ની રાત્રે જ્યારે વડાપ્રધાને ૫૦૦ અને ૧૦૦૦ની નોટો બંધ કરવાની જાહેરાત કરી, ત્યારે આખો દેશ ચોંકી ગયો હતો. કાળા નાણાં પર લગામ લગાવવા અને નકલી ચલણની સમસ્યાને જડમૂળથી ઉખેડવા માટે આ એક અત્યંત સાહસિક નિર્ણય હતો. આ નિર્ણયનો સૌથી મોટો ફાયદો ડિજિટલ પેમેન્ટના સ્વરૂપમાં મળ્યો. આજે ભારત વિશ્વનું સૌથી સફળ ‘યુપીઆઈ’ (UPI) આધારિત ડિજિટલ પેમેન્ટ ઇકોસિસ્ટમ ધરાવતો દેશ છે.
૩. GST: એક દેશ, એક ટેક્સ
કરવેરાના જટિલ માળખાને સરળ બનાવવા માટે ૧ જુલાઈ ૨૦૧૭ના રોજ જીએસટી (GST) લાગુ કરવામાં આવ્યું. દાયકાઓથી પેન્ડિંગ રહેલા આ સુધારાને અમલમાં મૂકીને મોદી સરકારે એક રાષ્ટ્રીય બજારનું નિર્માણ કર્યું. આનાથી વ્યવસાય કરવામાં સરળતા (Ease of Doing Business) વધી અને ટેક્સ ચોરીમાં ઘટાડો થયો.
૪. બેંકિંગ અને રિયલ એસ્ટેટ સુધારા: IBC અને RERA
બેન્કિંગ સેક્ટરમાં ફસાયેલા લોન (NPA) ની સમસ્યાને ઉકેલવા માટે ૨૦૧૬માં ‘ઇનસોલ્વન્સી એન્ડ બેન્કરપ્સી કોડ’ (IBC) લાવવામાં આવ્યો. આ કાયદાએ નાદાર કંપનીઓ પાસેથી રિકવરીની પ્રક્રિયાને ઝડપી બનાવી. બીજી તરફ, રિયલ એસ્ટેટ સેક્ટરમાં ગ્રાહકોના હિતોનું રક્ષણ કરવા માટે ‘રેરા’ (RERA) કાયદો લાવવામાં આવ્યો, જેણે પ્રોપર્ટી ખરીદદારોમાં વિશ્વાસ પુનઃસ્થાપિત કર્યો.
૫. કોર્પોરેટ ટેક્સ અને રોકાણકારો માટે પ્રોત્સાહન
વિદેશી રોકાણને આકર્ષવા અને ઘરેલું કંપનીઓને વેગ આપવા માટે મોદી સરકારે ૨૦૧૯માં કોર્પોરેટ ટેક્સમાં મોટો ઘટાડો કર્યો. તાજેતરમાં જૂન ૨૦૨૬માં, સરકારી સિક્યોરિટીઝમાં રોકાણને પ્રોત્સાહન આપવા માટે એલટીસીજી (LTCG) ટેક્સ નાબૂદ કરવાનો નિર્ણય પણ રોકાણકારો માટે મોટો ઉત્સાહજનક સંદેશ છે. આ નિર્ણયો ભારતને વૈશ્વિક રોકાણકારો માટે ‘ફેવરિટ ડેસ્ટિનેશન’ બનાવી રહ્યા છે.
૬. ‘મેક ઇન ઇન્ડિયા’ અને આત્મનિર્ભર ભારત
ઉત્પાદન ક્ષેત્રે ભારતને વિશ્વનું કેન્દ્ર બનાવવા માટે ‘મેક ઇન ઇન્ડિયા’ અને ‘આત્મનિર્ભર ભારત’ ઝુંબેશ શરૂ કરવામાં આવી. ૧૪થી વધુ સેક્ટરમાં પી.એલ.આઈ. (PLI) સ્કીમ દ્વારા કંપનીઓને પ્રોત્સાહન આપવામાં આવી રહ્યું છે. પરિણામ સ્વરૂપ, આજે ભારત મોબાઈલ મેન્યુફેક્ચરિંગમાં વિશ્વમાં બીજા ક્રમે છે. ભારત હવે માત્ર ગ્રાહક નથી રહ્યો, પણ એક મોટો ઉત્પાદક દેશ બન્યો છે.
