પીએમ મોદી અને કેન્દ્રીય મંત્રી પીયૂષ ગોયલનો મોર્ફ્ડ વીડિયો બનાવાયો: સાયબર પોલીસે ગુનો નોંધ્યો
સોશિયલ મીડિયાના યુગમાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) અને ડીપફેક ટેકનોલોજીનો દુરુપયોગ હવે દેશના સર્વોચ્ચ નેતૃત્વ સુધી પહોંચી ગયો છે. મહારાષ્ટ્ર સાયબર પોલીસે દેશના વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને કેન્દ્રીય મંત્રી પીયૂષ ગોયલને નિશાન બનાવીને તૈયાર કરવામાં આવેલા ડીપફેક, મોર્ફ કરેલા વીડિયો અને વાંધાજનક સામગ્રીના સંદર્ભમાં એક મોટી એફઆઈઆર (FIR) દાખલ કરી છે.
નવી મુંબઈના ખારઘર વિસ્તારમાં ભાજપના સોશિયલ મીડિયા કોઓર્ડિનેટર બીના જયેશ ગોગરી દ્વારા કરવામાં આવેલી સત્તાવાર ફરિયાદના આધારે સાયબર પોલીસે આ કડક કાયદાકીય કાર્યવાહી શરૂ કરી છે.
ફેસબુક અને ઇન્સ્ટાગ્રામ પર વાયરલ કરાયો ફેક વીડિયો
ફરિયાદમાં જણાવ્યા અનુસાર, ફરિયાદીને જુલાઈ મહિનામાં “મહારાષ્ટ્ર ધર્મ” નામના એક ફેસબુક પેજ પરથી શેર કરવામાં આવેલો એક શંકાસ્પદ વીડિયો મળ્યો હતો. આ વીડિયોમાં કેન્દ્રીય મંત્રી પીયૂષ ગોયલના વાસ્તવિક નિવેદનોને તકનીકી રીતે વિકૃત (Morphed) કરવામાં આવ્યા હતા.
વીડિયોમાં મંત્રી પર નફરતભર્યા ભાષણ અને સમાજમાં ઉશ્કેરણી ફેલાવવાનો ખોટો આરોપ મૂકવામાં આવ્યો હતો. આ સાથે જ વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી વિરુદ્ધ પણ અત્યંત વાંધાજનક છબીઓ, ફેક વિડીયો અને અપમાનજનક ટિપ્પણીઓ વાયરલ કરવામાં આવી રહી હોવાનું તપાસમાં બહાર આવ્યું હતું.
ટેકનોલોજી દ્વારા મૂળ ફૂટેજમાં કરાયા ફેરફાર
સમાચાર એજન્સીના જણાવ્યા મુજબ, ફરિયાદીએ પોતાની અરજીમાં સ્પષ્ટતા કરી હતી કે મંત્રીના મૂળ વિડીયો અને ઓડિયોમાં આધુનિક સોફ્ટવેરની મદદથી હેરફેર કરવામાં આવી હતી. આ કૃત્ય પાછળનો મુખ્ય હેતુ સત્તાધારી નેતાઓની છબી ખરડવાનો અને સામાન્ય જનતામાં ગેરસમજ તથા અસંતોષ ઊભો કરવાનો હતો.
સાયબર પોલીસની પ્રાથમિક તપાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે આ માત્ર એક જ એકાઉન્ટ પૂરતું મર્યાદિત નથી, પરંતુ અનેક ફેસબુક પ્રોફાઇલ્સ અને ઇન્સ્ટાગ્રામ હેન્ડલ્સનો એક સુઆયોજિત નેટવર્ક તરીકે ઉપયોગ કરીને આવી નફરતભરી સામગ્રી ફેલાવવામાં આવી રહી હતી.
અનેક સોશિયલ મીડિયા એકાઉન્ટ્સ પોલીસના રડારમાં
મહારાષ્ટ્ર સાયબર પોલીસે આ કેસમાં ઝડપી તપાસ શરૂ કરી દીધી છે. પોલીસ હાલમાં કરણ ગાયકર, એડવોકેટ રવેન્દ્ર રાજે, પ્રવીણ કુરુડ, સંતોષ સોલાપુરકર અને ‘ચલા હવા યે દી’ નામની ફેસબુક પ્રોફાઇલ્સ તેમજ ઇન્સ્ટાગ્રામ પર કાર્યરત @ambedkar_for_india અને laksh_news_ જેવા જાણીતા હેન્ડલ્સની ઊંડાણપૂર્વક તપાસ કરી રહી છે.
આ એકાઉન્ટ્સ કોણ ચલાવી રહ્યું છે, તેમની પાછળ કોઈ ચોક્કસ જૂથ કે રાજકીય ષડયંત્ર છે કે કેમ, તે દિશામાં સાયબર અધિકારીઓ દ્વારા ડિજિટલ પુરાવા એકત્ર કરવામાં આવી રહ્યા છે.
આઈટી એક્ટ અને ફોજદારી કલમો હેઠળ કાર્યવાહી
સાયબર પોલીસે આ મામલે આકરા કાયદાકીય શસ્ત્રો ઉગામ્યા છે. આ કેસમાં ભારતીય ન્યાય સંહિતા (BNS) ની વિવિધ કલમો તેમજ માહિતી ટેકનોલોજી કાયદા (IT Act) ની કલમ 66D (કમ્પ્યુટર સંસાધનોનો ઉપયોગ કરીને છેતરપિંડી) અને કલમ 67 (ઇલેક્ટ્રોનિક સ્વરૂપમાં અશ્લીલ કે વાંધાજનક સામગ્રીનું પ્રસારણ) હેઠળ ગુનો નોંધી લેવામાં આવ્યો છે.
સાયબર નિષ્ણાતો દ્વારા આ ડીપફેક વીડિયો તૈયાર કરવા માટે કયા ચોક્કસ AI ટૂલ્સ કે સોફ્ટવેરનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો તે શોધી કાઢવા માટે સંબંધિત સોશિયલ મીડિયા કંપનીઓ પાસે ટેકનિકલ ડેટા અને આઈપી એડ્રેસ (IP Address) મંગાવવામાં આવ્યા છે. મૂળ અપલોડરની ઓળખ કરીને તેમની ટૂંક સમયમાં જ અટકાયત કરવામાં આવે તેવી શક્યતા છે.
