ભારત-અમેરિકા સંબંધોમાં નવો અધ્યાય: વડાપ્રધાન મોદી અને ટ્રમ્પ વચ્ચે વ્યાપારી કરાર માટે સહમતિ
તાજેતરમાં ઇવિયાન (Evian) ખાતે યોજાયેલ જી-7 શિખર સંમેલન દરમિયાન વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ વચ્ચે થયેલી મુલાકાત વૈશ્વિક રાજનીતિમાં ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહી છે. આ બેઠક માત્ર એક ઔપચારિક મુલાકાત ન રહેતા ભારત અને પીએમ મોદી માટે અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિના સંપૂર્ણ સમર્થનનું પ્રતીક બની રહી છે. બંને નેતાઓએ દ્વિપક્ષીય વેપાર કરારને વહેલી તકે આખરી ઓપ આપવા પર ભાર મૂક્યો છે.
વ્યાપારી કરાર: એક નવી આશા
અમેરિકાના ટ્રેડ રિપ્રેઝન્ટેટિવ જેમ્સન ગ્રીયરની આગામી સપ્તાહમાં થનારી ભારત મુલાકાત પહેલાં, વડાપ્રધાન મોદીએ રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ સાથે દ્વિપક્ષીય વેપાર કરારને ઝડપથી પૂર્ણ કરવા અંગે ચર્ચા કરી છે. બંને પક્ષોએ સંમતિ દર્શાવી છે કે વાટાઘાટોને વહેલી તકે પૂર્ણ કરવામાં આવે, જેથી આ કરાર પર હસ્તાક્ષર થઈ શકે અને ભારત-અમેરિકાના સંબંધો નવી ઊંચાઈઓ સર કરી શકે. આ નિર્ણય તેવા વિવેચકો માટે એક મોટો જવાબ છે જેઓ માનતા હતા કે ટ્રમ્પના અણધાર્યા સ્વભાવને કારણે ભારત-અમેરિકાના સંબંધો માત્ર ‘મેનેજમેન્ટ મોડ’માં આવી જશે.
ટ્રમ્પનું મોદીને સંપૂર્ણ સમર્થન
મુલાકાત બાદ આયોજિત પ્રેસ કોન્ફરન્સમાં રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે પીએમ મોદી પ્રત્યે આદર અને મિત્રતાનો ભાવ વ્યક્ત કરતા સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે જ્યાં સુધી નરેન્દ્ર મોદી ભારતના વડાપ્રધાન છે, ત્યાં સુધી અમેરિકા હંમેશા ભારતનો એક સાચો મિત્ર રહેશે. ટ્રમ્પનું આ નિવેદન માત્ર ભારત માટે જ નહીં, પરંતુ પાકિસ્તાન જેવા પડોશી દેશો માટે પણ એક મજબૂત સંદેશ હતું. ટ્રમ્પે ભારપૂર્વક કહ્યું કે જો કોઈ ત્રીજો દેશ ભારત પર હુમલો કરે, તો અમેરિકા ભારતની મદદે આવશે.
જોકે, નિષ્ણાતો માને છે કે ભારત પોતાની સુરક્ષા માટે સંપૂર્ણ સક્ષમ છે, પરંતુ અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિનું આ નિવેદન વૈશ્વિક સ્તરે ભારતની વધતી જતી તાકાત અને બંને નેતાઓ વચ્ચેના ગાઢ વ્યક્તિગત સંબંધોને દર્શાવે છે. ટ્રમ્પે ભારતને એક વૈશ્વિક મહાસત્તા ગણાવતા કહ્યું કે, મધ્ય-પૂર્વ શાંતિ કરારમાં ભારત શું ભૂમિકા ભજવવા માંગે છે, તે નિર્ણય સંપૂર્ણપણે નવી દિલ્હી પર નિર્ભર કરે છે.
વૈશ્વિક મુદ્દાઓ અને મુત્સદ્દીગીરી
વડાપ્રધાન મોદીએ રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ સાથેની વાતચીતમાં ઈરાન સાથે થયેલા સમજૂતી પત્ર (MoU) અને હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીને મુક્ત અને ખુલ્લા સંચાલન માટે ખોલવાના નિર્ણયની પ્રશંસા કરી હતી. પીએમ મોદીએ દરિયાઈ સુરક્ષા અને નાવિકોની સલામતીનો મુદ્દો પણ ઉઠાવ્યો હતો. આ સાથે જ તેમણે ઈરાન સાથેની સમજૂતી બાદ થયેલા 60 દિવસના યુદ્ધવિરામ અંગે સંતોષ વ્યક્ત કર્યો હતો. ટ્રમ્પ સાથેની મુલાકાત બાદ પીએમ મોદીએ યુક્રેનના રાષ્ટ્રપતિ ઝેલેન્સકી સાથે પણ બેઠક કરી હતી, જે તેમની વ્યસ્ત મુત્સદ્દીગીરીનું પ્રતીક છે.
જૂના અવરોધો દૂર કરવાની દિશામાં પગલાં
જોકે આ બેઠકમાં કોઈ મોટા આંતરરાષ્ટ્રીય વિષયો પર ઊંડાણપૂર્વક ચર્ચા ન થઈ અને વાતાવરણ ખૂબ જ સૌહાર્દપૂર્ણ રહ્યું, પરંતુ આ મુલાકાત ઘણા લાંબા સમયથી અટકેલા નિર્ણયોને વેગ આપશે તેમ માનવામાં આવે છે. ભૂતકાળમાં વેપાર ટેરિફ, રશિયા પાસેથી ક્રૂડ ઓઈલની ખરીદી અને મે 2025માં ‘ઓપ સિંદૂર’ બાદ ભારત-પાકિસ્તાન યુદ્ધવિરામમાં કથિત હસ્તક્ષેપ જેવા મુદ્દાઓને લઈને જે નાના-મોટા ઘર્ષણ (pin-pricks) જોવા મળ્યા હતા, તે હવે દૂર થવાની શક્યતા છે.
