બીજાની વાતોથી તમારો દિવસ બગડે છે? પ્રેમાનંદ મહારાજ પાસેથી શીખો આ પાઠ
જિંદગીમાં આપણા સૌની સાથે ક્યારેક ને ક્યારેક એવું જરૂર થયું હશે કે કોઈની કોઈ કડવી વાત કે આલોચના આપણા હૃદય પર એવી વાગી જાય છે કે તેના ચક્કરમાં આપણો આખો દિવસ અને મૂડ બંને બગડી જાય છે. કોઈ આપણને ભલું-બૂરું કહી દે, આપણા કામમાં ખામીઓ કાઢે કે આપણી મનપસંદ વાત ન કરે, તો આપણું મન બેચેન થઈ જાય છે અને આપણે વારંવાર બસ એ જ એક વાતને આપણા મગજમાં દોહરાવ્યા કરીએ છીએ.
જો તમારી સાથે પણ આવું વારંવાર થતું હોય એટલે કે, જો તમે બીજાના તીખા શબ્દોથી જલ્દી દુઃખી થઈ જતા હોવ તો વૃંદાવનના જાણીતા સંત, શ્રી પ્રેમાનંદ મહારાજના વિચારો તમને ખૂબ મદદરૂપ થઈ શકે છે. ચાલો જાણીએ કે બીજાના શબ્દોથી પોતાની જાતને કેવી રીતે બચાવવી અને મનને શાંત રાખવા માટે તેમણે કયો ઉપાય બતાવ્યો છે.
બીજાની વાતોથી પોતાનું મન કેમ દુઃખી ન કરવું જોઈએ?
પ્રેમાનંદ મહારાજજી સમજાવે છે કે જ્યારે કોઈ બીજો વ્યક્તિ આપણી આલોચના કરે છે કે આપણને મહેણાં મારે છે, ત્યારે અસલમાં તે વાત તેની પોતાની સોચ, તેના સંસ્કારો અને તેની માનસિક સ્થિતિને દર્શાવે છે, ન કે તમારી વાસ્તવિક યોગ્યતા કે સાચી હકીકતને.
ઉદાહરણ તરીકે, જો કોઈ તમને એમ કહે કે “તમે કંઈ કરી શકતા નથી” અથવા “તમે કોઈ લાયક નથી” તો આ તેના પોતાના મનના વિચારો છે. તેના દ્વારા કહેવામાં આવેલી આ વાતો તમારા ભવિષ્ય કે તમારી અસલી ક્ષમતાનો કોઈ પુરાવો નથી. સામેવાળો વ્યક્તિ કઈ પરિસ્થિતિમાં છે, તેનો સ્વભાવ કેવો છે, આ તેની પોતાની દુનિયા છે. એવામાં તેની વાતોને પોતાના હિલસાથે લગાવી દેવી અને પોતાની જાતને કમજોર માની લેવી બિલકુલ સમજદારી નથી.
આલોચના કે પ્રશંસાને પોતાની ઓળખ ન બનાવો
સંત પ્રેમાનંદ મહારાજનું કહેવું છે કે આપણે ક્યારેય કોઈની આલોચના (બુરાઈ) કે પ્રશંસા (તારીફ) ને પોતાની અસલી ઓળખનો આધાર ન બનાવવો જોઈએ. જો કોઈ તમારી તારીફ કરી દે, તો આકાશ પર ન ચડી જવું અને જો કોઈ તમારી બુરાઈ કરી દે, તો પોતાની જાતને નીચી ન સમજવી.
લોકો અવારનવાર પોતાની સુવિધા અને સ્વાર્થના હિસાબે વાતો કરતા હોય છે. જો તમે બીજાના ઓપિનિયન (અભિપ્રાય) પર તમારી જિંદગીની ખુશી અને માનસિક શાંતિ નક્કી કરશો, તો તમે ક્યારેય અંદરથી શાંત નહીં રહી શકો. લોકો આજે કંઈક કહેશે, કાલે કંઈક બીજું કહેશે—જો તમે બધાની વાતો હૃદય પર લેવા લાગશો, તો તમે ક્યારેય આગળ નહીં વધી શકો.
મનને શાંત રાખવા અને બીજાની વાતોથી બચવાના પ્રેક્ટિકલ ઉપાયો
વાતને ત્યાં જ ખતમ કરો (Re-loop ન કરો): જ્યારે કોઈ ખરાબ વાત તમારા મગજમાં વારંવાર ફરવા લાગે, તો તમારી જાતને રોકો. તે વિચારને વધુ ન ખેંચો. જેટલું તમે તે વાત વિશે વિચારશો, તમારું મન તેટલું જ દુઃખી થશે. તેને એક કાનેથી સાંભળીને બીજા કાનેથી કાઢી દેવું એ જ બુદ્ધિમાની છે.
તમારી ભાવનાઓ પર નિયંત્રણ રાખો: સામેવાળાએ તમને કડવું બોલી દીધું, આ તેના હાથમાં હતું; પરંતુ તે વાત પર રિએક્ટ કરીને પોતાનો આખો દિવસ બગાડી લેવો એ પૂરી રીતે તમારા હાથમાં છે. તમારી માનસિક શાંતિનું રિમોટ કંટ્રોલ બીજા કોઈના હાથમાં ન સોંપો.
પોતાના કર્મો પર ધ્યાન આપો: જો કોઈએ તમારી આલોચના કરી છે, તો શાંત મનથી વિચારો કે શું તેમાં કોઈ સુધારો કરવાની જરૂર છે? જો હા, તો તમારી જાતને સુધારો અને જો તે ફક્ત તમને નીચા દેખાડવા માટે કહેવામાં આવેલી વાત હતી, તો તેને કચરો સમજીને ભૂલી જાઓ. તમારું પૂરેપૂરું ફોકસ તમારા કર્મ અને લક્ષ્ય પર રાખો.
જિંદગી ખૂબ જ સુંદર છે અને તે બીજાના કડવા શબ્દોની ભેટ ચઢાવવા માટે ખૂબ કિંમતી છે. પ્રેમાનંદ મહારાજજીનો આ સંદેશ આપણને શીખવે છે કે લોકો શું કહે છે, તેના કરતા આ વાત વધુ મહત્વની છે કે તમે તમારા વિશે શું વિચારો છો. એટલા માટે આજથી જ બીજાની નકારાત્મક વાતોને તમારી જાત પર હાવી થવાનું બંધ કરો અને એક શાંત તથા સકારાત્મક જીવન તરફ આગળ વધો!
