વિદેશ પ્રવાસ દરમિયાન કઈ રીતે રશિયન રાષ્ટ્રપતિનું રક્ષણ થાય છે? FSOની વ્યૂહરચના જાણીને ચોંકી જશો!
રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન વિશ્વના એવા નેતાઓમાંના એક છે જેમની સુરક્ષા વ્યવસ્થાને સૌથી સખત અને ગોપનીય માનવામાં આવે છે. જ્યારે પણ તેઓ વિદેશ પ્રવાસ પર જાય છે, ત્યારે તેમની સુરક્ષા એક અભેદ્ય કિલ્લા જેવી હોય છે. આ સમગ્ર સુરક્ષા વ્યવસ્થાનું સંચાલન રશિયાની મુખ્ય સુરક્ષા એજન્સી, ફેડરલ પ્રોટેક્ટિવ સર્વિસ (FSO) દ્વારા કરવામાં આવે છે, જેના મૂળ ભૂતપૂર્વ KGB સાથે જોડાયેલા છે.
પુતિનની સુરક્ષા માત્ર અંગરક્ષકોના સમૂહ સુધી મર્યાદિત નથી, પરંતુ તે એક બહુ-સ્તરીય નેટવર્ક છે જેમાં ગુપ્તચર એકમો, ટેક્નોલોજી અને અત્યંત કડક પ્રોટોકોલનો સમાવેશ થાય છે.
૧. FSO અને SBP: સુરક્ષાનું આંતરિક સ્તર
પુતિનની સુરક્ષાનો સૌથી નજીકનો અને આંતરિક રિંગ તેમની પ્રેસિડેન્શિયલ સિક્યોરિટી સર્વિસ (SBP) દ્વારા સંચાલિત થાય છે, જે FSOનો એક ભાગ છે.
- અભૂતપૂર્વ તાલીમ: SBPના અંગરક્ષકોની પસંદગી અત્યંત સખત પ્રક્રિયા દ્વારા કરવામાં આવે છે. તેમને માત્ર શારીરિક રીતે મજબૂત જ નહીં, પણ માનસિક રીતે સ્થિતિસ્થાપક, વફાદાર અને લડાઈ માટે તૈયાર હોવા જરૂરી છે. તેમની ઉંમર, ઊંચાઈ, વિદેશી ભાષા કૌશલ્ય અને પૃષ્ઠભૂમિની ઊંડાણપૂર્વક તપાસ કરવામાં આવે છે.
- હ્યુમન શિલ્ડ: આ અંગરક્ષકોને કટોકટીના સમયે રાષ્ટ્રપતિની આસપાસ ત્વરિત હ્યુમન શિલ્ડ બનાવવાની તાલીમ આપવામાં આવે છે.
- અદ્યતન સુરક્ષા ટીમો: દેખાતા અંગરક્ષકો ઉપરાંત, આંતરિક વર્તુળમાં સ્નાઇપર્સ, ડ્રોન ઓપરેટર્સ, ઇલેક્ટ્રોનિક-ઇન્ટેલિજન્સ નિષ્ણાતો અને સુરક્ષિત સંચાર એકમો પણ સામેલ હોય છે.
૨. એડવાન્સ્ડ સિક્યુરિટી અને રૂટ પ્રોટોકોલ
કોઈપણ વિદેશ પ્રવાસના દિવસો કે અઠવાડિયાં પહેલાં, પુતિનની સુરક્ષા ટીમ યજમાન દેશ પહોંચી જાય છે અને સમગ્ર વ્યવસ્થાપન સંભાળે છે.
- સ્થળનું નિરીક્ષણ (ASL): FSO ટીમો પુતિન જે સ્થળોની મુલાકાત લેવાના હોય તેનું સંપૂર્ણ નિરીક્ષણ કરે છે, જેમાં સંભવિત ખતરાનું વિશ્લેષણ, બચાવ યોજનાઓ અને છૂપી જગ્યાઓનો સમાવેશ થાય છે.
- રૂટ સેનિટાઇઝેશન: મુસાફરીના માર્ગોને સંપૂર્ણપણે સુરક્ષિત કરવા માટે ટ્રાફિક પ્રતિબંધો મૂકવામાં આવે છે અને સમગ્ર રૂટ પર સ્નાઇપર્સ તૈનાત કરવામાં આવે છે. આમાં એન્ટી-ડ્રોન સિસ્ટમ્સનો ઉપયોગ પણ સામેલ છે, જે હવાઈ ખતરાને અટકાવે છે.
- યજમાન દેશ સાથે સંકલન: યજમાન દેશની સુરક્ષા એજન્સીઓ (જેમ કે ભારતમાં SPG અને NSG) બહારના સ્તરો પર સુરક્ષા પૂરી પાડે છે, જ્યારે રશિયન એજન્ટો આંતરિક સુરક્ષા રિંગનું સંચાલન કરે છે, બંને વચ્ચે સઘન સંકલન થાય છે.
૩. વિશેષ વાહનો અને હવાઈ સુરક્ષા
પુતિન હંમેશા અત્યંત સુરક્ષિત પરિવહનનો ઉપયોગ કરે છે, જે તેમને એક ફરતા કિલ્લામાં રાખે છે.
- ઔરસ સેનાટ (Aurus Senat): તેમનું સત્તાવાર વાહન, ઔરસ સેનાટ લિમોઝિન, એક સંપૂર્ણપણે બખ્તરબંધ (Armoured) ગઢ છે. તે ગ્રેનેડ વિસ્ફોટો, સ્નાઇપર ફાયર અને રાસાયણિક હુમલાઓનો સામનો કરવા સક્ષમ છે. આ વાહનમાં હવાચુસ્ત કેબિન, સ્વતંત્ર ઓક્સિજન સપ્લાય અને એન્ક્રિપ્ટેડ કોમ્યુનિકેશન સિસ્ટમ્સ હોય છે.
- ફ્લાઇંગ પ્લુટોન (IL-96-300 PU): પુતિનનું વિશેષ વિમાન, જેને ‘ફ્લાઇંગ પ્લુટોન’ પણ કહેવામાં આવે છે, તે મિસાઇલ સંરક્ષણ પ્રણાલીઓ, સુરક્ષિત બંકરો અને કટોકટીમાં પરમાણુ આદેશ આપવા માટેના ઉપકરણોથી સજ્જ હોય છે. પુતિન ક્યારેય એકલા વિમાનમાં મુસાફરી કરતા નથી; તેમની સાથે એક કે બે બેકઅપ જેટ હંમેશા તૈયાર રાખવામાં આવે છે.
૪. ખોરાક અને જૈવિક કચરાનો પ્રોટોકોલ
પુતિનની સુરક્ષામાં સ્વાસ્થ્ય અને જાસૂસી સંબંધિત જોખમોને દૂર કરવા માટે સૌથી અસામાન્ય અને કડક પ્રોટોકોલ લાગુ કરવામાં આવે છે:
- મોબાઇલ લેબોરેટરી અને ફૂડ ટેસ્ટર્સ: પુતિન વિદેશમાં સ્થાનિક ખોરાક અને પાણીનો ઉપયોગ કરવાનું ટાળે છે. તેમની સાથે તેમના પોતાના રસોઈયા, ફૂડ ટેસ્ટર્સ અને એક પોર્ટેબલ લેબ હોય છે, જે દરેક ભોજન અને પીણાની ઝેર અથવા દૂષણ માટે સખત તપાસ કરે છે.
- જૈવિક કચરાનું સંચાલન: અહેવાલો મુજબ, જ્યારે પણ પુતિન વિદેશમાં હોય છે, ત્યારે તેમના સુરક્ષાકર્મીઓ તેમનો જૈવિક કચરો (Biological Waste) એક ખાસ સૂટકેસમાં સીલ કરીને તેને રશિયા પાછો લઈ જાય છે. આ પગલું વિદેશી ગુપ્તચર એજન્સીઓને તેમના સ્વાસ્થ્ય વિશેની કોઈપણ માહિતી એકત્રિત કરતા અટકાવવા માટે લેવામાં આવે છે.
આ તમામ પગલાં પુતિનની સુરક્ષાને એક એવી જાળ પૂરી પાડે છે, જેને ભેદવી લગભગ અશક્ય માનવામાં આવે છે, જે રશિયન સુરક્ષા તંત્રની ચોકસાઈ અને કટ્ટરતા દર્શાવે છે.

