મધ્ય પૂર્વના સંકટ વચ્ચે મુકેશ અંબાણીની મોટી જાહેરાત, રશિયા પાસેથી જંગી જથ્થો મંગાવ્યો.
વૈશ્વિક રાજનીતિમાં જ્યારે પણ અસ્થિરતા આવે છે, ત્યારે તેલના ભાવ રોકેટ ગતિએ વધતા હોય છે. પરંતુ ભારતીય દિગ્ગજ કંપની રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝે આ તકને ઝડપી લીધી છે. રિલાયન્સના ચેરમેન મુકેશ અંબાણીએ માર્ચ મહિનાની ડિલિવરી માટે ૬ મિલિયન બેરલ રશિયન તેલ ખરીદવાનો મોટો સોદો પાર પાડ્યો છે. આ સોદો એવા સમયે થયો છે જ્યારે અમેરિકાએ રશિયન તેલ લઈ જનારા જહાજો પરના પ્રતિબંધોમાં ૩૦ દિવસની ખાસ મુક્તિ આપી છે.
પ્રતિબંધોમાં રાહત અને રિલાયન્સની ઝડપી હિલચાલ
વોશિંગ્ટને તાજેતરમાં જાહેરાત કરી હતી કે ૫ માર્ચ સુધી જહાજો પર લોડ થયેલા રશિયન તેલના કાર્ગો માટે ૩૦ દિવસ સુધી પ્રતિબંધો લાગુ પડશે નહીં. આ તકનો લાભ લેતા જામનગર રિફાઇનરીના માલિક મુકેશ અંબાણીએ દરિયામાં ફસાયેલા રશિયન તેલના જથ્થાને ખરીદવા માટે લીલી ઝંડી આપી દીધી હતી. જાન્યુઆરી મહિનામાં અમેરિકાના દબાણ હેઠળ ભારતે રશિયન તેલની ખરીદીમાં કાપ મૂક્યો હતો, પરંતુ બદલાયેલી પરિસ્થિતિમાં હવે ફરી એકવાર રશિયા ભારતનું મુખ્ય તેલ સપ્લાયર બની રહ્યું છે.
કયા ભાવે થયો સોદો?
સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, રિલાયન્સે રશિયાના પ્રખ્યાત ‘યુરલ્સ’ (Urals) ગ્રેડના તેલના કાર્ગો અત્યંત સ્પર્ધાત્મક ભાવે ખરીદ્યા છે. આ કિંમતો આંતરરાષ્ટ્રીય બેન્ચમાર્ક ‘ડેટેડ બ્રેન્ટ’ કરતા $૧ ના ડિસ્કાઉન્ટ થી લઈને $૧ ના પ્રીમિયમ વચ્ચે હોવાનું કહેવાય છે. જોકે, રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ તરફથી હજુ સુધી આ બાબતે સત્તાવાર નિવેદન આવ્યું નથી, પરંતુ આ ખરીદીથી જામનગર રિફાઇનરીની જરૂરિયાતો પૂર્ણ થશે અને ભારતની સ્થાનિક તેલ બજારમાં સ્થિરતા આવશે.
મધ્ય પૂર્વનું સંકટ અને ભારતનું જોખમ
ભારત વિશ્વનો ત્રીજો સૌથી મોટો તેલ આયાતકાર દેશ છે અને તેની જરૂરિયાતનું લગભગ ૪૦% તેલ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ (Hormuz Strait) દ્વારા મધ્ય પૂર્વમાંથી આવે છે. ઈરાન અને ઇઝરાયલ વચ્ચેના તણાવને કારણે આ સપ્લાય રૂટ પર જોખમ તોળાઈ રહ્યું હતું. આવા સમયે રશિયા પાસેથી તેલની આયાત વધારવી એ ભારત માટે માત્ર આર્થિક જ નહીં પણ વ્યૂહાત્મક રીતે પણ શ્રેષ્ઠ નિર્ણય ગણાય છે.
ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં મોટો કડાકો
મંગળવારે સવારે આંતરરાષ્ટ્રીય તેલ બજારમાં પણ સુખદ સમાચાર જોવા મળ્યા હતા. અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના શાંતિ અને યુદ્ધ વિરામના સંકેતો બાદ તેલના ભાવ નીચે આવ્યા છે:
-
WTI ક્રૂડ: ૮.૬૩% ઘટીને $૮૬.૫૯ પ્રતિ બેરલ.
-
બ્રેન્ટ ક્રૂડ: ૯.૧૧% ઘટીને $૮૯.૯૪ પ્રતિ બેરલ.
મુકેશ અંબાણીની આ હિલચાલ ભારત માટે ગેમ-ચેન્જર સાબિત થઈ શકે છે. જ્યારે આખું વિશ્વ તેલની અછતથી ડરે છે, ત્યારે રિલાયન્સ જેવી કંપનીઓ સસ્તા અને સુલભ વિકલ્પો શોધીને ભારતીય અર્થતંત્રને ગતિ આપી રહી છે. જો આગામી દિવસોમાં આ તેલ જથ્થો સુરક્ષિત રીતે ભારત પહોંચશે, તો પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં વધારો થવાની શક્યતા નહિવત થઈ જશે.

