તમારો એક ડર અને હજારોનું નુકસાન: સાયબર ગુનેગારોની નવી મોડસ ઓપરેન્ડીનો પર્દાફાશ.
ડિજિટલ યુગમાં ગુનેગારો પણ તેમની પદ્ધતિઓ અપડેટ કરી રહ્યા છે. ભારતમાં સાયબર ક્રાઇમને રોકવા માટે સરકાર દ્વારા ચલાવવામાં આવતું અધિકૃત ટ્વિટર (X) હેન્ડલ ‘સાયબર દોસ્ત’ હવે પોતે જ છેતરપિંડી કરનારાઓનું નવું હથિયાર બની ગયું છે. ૨૪ જાન્યુઆરી ૨૦૨૬ના લેટેસ્ટ અપડેટ મુજબ, સાયબર ગુનેગારો ‘સાયબર દોસ્ત’ના નામનો ઉપયોગ કરીને લોકોને પોર્નોગ્રાફી કેસમાં ફસાવવાની ધમકી આપી રહ્યા છે અને લાખો રૂપિયા પડાવી રહ્યા છે. આ એક ગંભીર બાબત છે જેના વિશે દરેક નાગરિકે સાવચેત રહેવું અત્યંત જરૂરી છે.
કેવી રીતે ફસાવવામાં આવી રહ્યા છે લોકો? (The Modus Operandi)
આ કૌભાંડ ખૂબ જ ખતરનાક રીતે ચલાવવામાં આવી રહ્યું છે:
-
કોલ/મેસેજ: પીડિતોને રેન્ડમ કોલ કે મેસેજ આવે છે, જેમાં કહેવામાં આવે છે કે તેમના ફોનમાંથી “વાંધાજનક કન્ટેન્ટ” (અશ્લીલ વીડિયો/ફોટા) મળી આવ્યા છે.
-
‘સાયબર દોસ્ત’નો સંદર્ભ: છેતરપિંડી કરનારાઓ પોતાને સાયબર દોસ્ત અથવા સાયબર ક્રાઇમ સેલના અધિકારીઓ તરીકે રજૂ કરે છે. તેઓ સાયબર દોસ્તના લોગોવાળા નકલી ઓળખપત્રો કે ડોક્યુમેન્ટ્સ પણ મોકલે છે.
-
પોર્નોગ્રાફીના આરોપ: તેઓ પીડિતોને ‘ચાઈલ્ડ પોર્નોગ્રાફી’ કે ‘અશ્લીલ સામગ્રીના પ્રસાર’ જેવા ગંભીર આરોપોમાં ફસાવવાની ધમકી આપે છે.
-
બ્લેકમેલિંગ અને પૈસાની માંગ: કેસમાંથી બચવા અને બદનામી ટાળવા માટે લાખો રૂપિયાની માંગણી કરવામાં આવે છે, જે સામાન્ય રીતે ક્રિપ્ટોકરન્સી કે અન્ય માધ્યમોથી ટ્રાન્સફર કરાવવામાં આવે છે.
-
માનસિક દબાણ: ગુનેગારો પીડિતો પર એટલું માનસિક દબાણ બનાવે છે કે તેઓ ડરીને પૈસા આપી દે છે, પછી ભલે તેમણે આવું કંઈ કર્યું ન હોય.
શું છે સત્ય અને અસત્યનો ભેદ?
આવા કોલ કે મેસેજ આવે ત્યારે ગભરાઈ જવાને બદલે આ બાબતો જાણવી જરૂરી છે:
-
સરકારની નીતિ: ‘સાયબર દોસ્ત’ એ માત્ર એક જાગૃતિ અભિયાન છે. તે કોઈ તપાસ એજન્સી નથી અને કોઈને સીધા ફોન કરીને કેસમાં ફસાવવાની ધમકી આપી શકતું નથી.
-
અધિકૃત ચેનલ્સ: સાયબર ક્રાઇમ સેલ ક્યારેય ફોન કે મેસેજ દ્વારા પૈસાની માંગણી કરતું નથી. કોઈપણ તપાસ હંમેશા ઔપચારિક નોટિસ અને કાનૂની પ્રક્રિયા દ્વારા જ થાય છે.
-
‘સાયબર દોસ્ત’નો સત્તાવાર સંપર્ક: જો તમને સાયબર ક્રાઇમનો ભોગ બન્યા હોવાનો ડર હોય, તો હંમેશા www.cybercrime.gov.in પર અથવા હેલ્પલાઇન નંબર ૧૯૩૦ પર જ સંપર્ક કરો.
કેવી રીતે રહેવું સુરક્ષિત?
આવા નવા પ્રકારના કૌભાંડથી બચવા માટે નીચેના પગલાં લેવા અત્યંત જરૂરી છે:
-
કોલ વેરીફાય કરો: જો કોઈ વ્યક્તિ પોતાને સાયબર ક્રાઇમ અધિકારી તરીકે ઓળખાવે, તો તરત જ તેનો ફોન નંબર અને ઓળખપત્ર માંગો. કોઈપણ પૈસા ચૂકવતા પહેલા સત્તાવાર વેબસાઇટ પરથી વિગતો ચકાસો.
-
ગભરાશો નહીં: ગુનેગારો તમને ડરાવીને પૈસા કઢાવવાનો પ્રયત્ન કરશે. જો તમે કોઈ ગુનો ન કર્યો હોય, તો ગભરાશો નહીં.
-
લિંક પર ક્લિક ન કરો: અજાણ્યા સ્રોતમાંથી આવતી કોઈપણ લિંક પર ક્લિક કરવાનું ટાળો.
-
માહિતી શેર ન કરો: બેંક ખાતાની વિગતો, OTP કે અંગત માહિતી ક્યારેય ફોન પર શેર ન કરો.
-
રિપોર્ટ કરો: જો તમને આવા કોલ કે મેસેજ આવે, તો તરત જ સાયબર ક્રાઇમ પોર્ટલ (www.cybercrime.gov.in) પર ફરિયાદ નોંધાવો.
નિષ્કર્ષ
૨૪ જાન્યુઆરી ૨૦૨૬ ના આ અપડેટથી સ્પષ્ટ થાય છે કે સાયબર ગુનેગારો હવે સરકારના જાગૃતિ કાર્યક્રમોનો પણ દુરુપયોગ કરી રહ્યા છે. ‘સાયબર દોસ્ત’નો ઉદ્દેશ્ય લોકોને સુરક્ષિત કરવાનો છે, છેતરપિંડીનો નહીં. જાગૃત રહો, સાવચેત રહો અને આવા કોઈ પણ દબાણમાં આવ્યા વિના તરત જ સત્તાવાર ચેનલ દ્વારા ફરિયાદ નોંધાવો. તમારી એક નાની સાવચેતી તમને મોટા નુકસાન અને બદનામીથી બચાવી શકે છે.
