‘તેમના વિદેશ પ્રવાસો ગંભીર સવાલો ઊભા કરે છે’: કિરેન રિજિજુએ રાહુલ ગાંધીની વિદેશ યાત્રાઓ પર ઉઠાવ્યા સવાલ, કહ્યું- ‘લોકસભાને અગાઉથી જાણ કરો’
ભારતીય રાજનીતિમાં નેતાઓની વિદેશ યાત્રાઓ અને તેના પર થતા ખર્ચ હંમેશાં વિવાદ અને ચર્ચાનો વિષય રહ્યા છે. તાજેતરમાં જ ભારતીય જનતા પાર્ટી (BJP) દ્વારા લોકસભાના સાંસદ અને કોંગ્રેસના વરિષ્ઠ નેતા રાહુલ ગાંધીના વિદેશ પ્રવાસોના કથિત ખર્ચ પર આકરા પ્રહારો કરવામાં આવ્યા હતા. આ વિવાદ હજુ શાંત પડ્યો નહોતો ત્યાં કેન્દ્રીય સંસદીય બાબતોના મંત્રી કિરેન રિજિજુએ આ મામલે એન્ટ્રી કરીને રાહુલ ગાંધીની વિદેશ યાત્રાઓ પર ગંભીર સવાલો ઊભા કર્યા છે અને તેમને નિયમોનું પાલન કરવાની સલાહ આપી છે.
કેન્દ્રીય મંત્રી કિરેન રિજિજુએ રાહુલ ગાંધીને આગ્રહ કર્યો છે કે તેમણે પોતાના વિદેશ પ્રવાસો અંગે લોકસભા અને રાજ્યસભા સચિવાલયને ત્રણ અઠવાડિયા અગાઉથી જાણ કરવી જોઈએ. આ સાથે જ જો તેમણે વિદેશમાં કોઈ પણ પ્રકારનું આતિથ્ય (Foreign Hospitality) સ્વીકાર્યું હોય, તો તેની વિગતો પણ જાહેર કરવી જોઈએ. આ નિવેદન બાદ દેશના રાજકીય ગલિયારાઓમાં ફરી એકવાર આક્ષેપ-પ્રતિઆક્ષેપનો દોર શરૂ થઈ ગયો છે.
રિજિજુનો દાવો: ‘રાહુલ ગાંધીએ ૨૦૦૪થી અત્યાર સુધી ૫૪ વિદેશ પ્રવાસો કર્યા’
નવી દિલ્હીમાં પત્રકારો સાથે વાતચીત કરતી વખતે કેન્દ્રીય મંત્રી કિરેન રિજિજુએ જણાવ્યું હતું કે, “રાહુલ ગાંધીની જાહેર અને અઘોષિત વિદેશ યાત્રાઓએ એક મોટો અને ગંભીર સવાલ ઊભો કર્યો છે. સંસદના નિયમો અનુસાર, દરેક સાંસદ માટે એ ફરજિયાત છે કે તેઓ પોતાના વિદેશ પ્રવાસના ૩ અઠવાડિયા પહેલા લોકસભા અથવા રાજ્યસભા સચિવાલયને તેની માહિતી આપે.” રિજિજુએ સ્પષ્ટ કર્યું કે આ માહિતી આપવાનો હેતુ કોઈ મંજૂરી લેવાનો નથી, પરંતુ સચિવાલયને માત્ર માહિતગાર કરવાનો છે.
તેમણે આગળ ઉમેર્યું કે, “કોઈપણ સાંસદ વિદેશ પ્રવાસ કરી શકે છે, તેમાં કોઈ રોકટોક નથી, પરંતુ તેની નિયમસર માહિતી આપવી જરૂરી છે. રાહુલ ગાંધી ૨૦૦４થી સાંસદ છે અને અહેવાલો અનુસાર તેઓ અત્યાર સુધીમાં ૫૪ વખત વિદેશ પ્રવાસે જઈ ચૂક્યા છે. વાત માત્ર આ ૫૪ પ્રવાસો પૂરતી મર્યાદિત નથી, પરંતુ સવાલ એ છે કે તેઓ ભારતની બહાર કેટલા દિવસ રોકાયા અને આ પ્રવાસો દરમિયાન કેટલો ખર્ચ કરવામાં આવ્યો?”
એફસીઆરએ (FCRA) નિયમો અંતર્ગત ગૃહ મંત્રાલયને જાણ કરવી ફરજિયાત
કિરેન રિજિજુએ ફોરેન કન્ટ્રિબ્યુશન (રેગ્યુલેશન) એક્ટ, ૨૦૧૦ (FCRA) નો ઉલ્લેખ કરતા જણાવ્યું કે, જો કોઈ સાંસદ વિદેશી એજન્સીઓ, સંસ્થાઓ કે સરકારો દ્વારા આપવામાં આવતું આતિથ્ય અથવા આમંત્રણ સ્વીકારે છે, તો તેનો ખર્ચ FCRA ના દાયરામાં આવે છે. આવી સ્થિતિમાં સાંસદે કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રાલય (MHA) ને આ અંગેની સંપૂર્ણ માહિતી આપવી પડે છે.
રિજિજુએ લોકસભાના વિરોધ પક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધીને આગ્રહ કર્યો હતો કે તેઓ પોતાની વિદેશ યાત્રાઓની વિગતોને “સ્પષ્ટ” કરે. તેમણે જણાવવું જોઈએ કે વિદેશમાં તેમને કોણે આમંત્રણ આપ્યું હતું અને વિદેશી સંસ્થાઓ દ્વારા તેમના નામે કેટલો ખર્ચ કરવામાં આવ્યો હતો. મંત્રીએ ભારપૂર્વક કહ્યું કે, “કાયદો દરેક માટે સમાન છે. જો ભવિષ્યમાં આ બાબતે કોઈ કાયદાકીય પગલાં લેવામાં આવે, તો સરકારે રાહુલ ગાંધી કે કોઈ ચોક્કસ વ્યક્તિને નિશાન બનાવવાનો આરોપ પોતાના માથે ન લેવો જોઈએ.”
ભાજપનો સોશિયલ મીડિયા પર આક્ષેપ: ખર્ચ ૬૦ કરોડ અને જાહેર આવક ૧૧ કરોડ?
આ વિવાદની શરૂઆત ત્યારે થઈ જ્યારે ભારતીય જનતા પાર્ટીના સત્તાવાર એક્સ (અગાઉ ટ્વિટર) હેન્ડલ પરથી એક પોસ્ટ શેર કરવામાં આવી હતી. આ પોસ્ટમાં રાહુલ ગાંધીના વિદેશ પ્રવાસોના કથિત ખર્ચ અને તેમની જાહેર કરાયેલી કાયદેસરની આવક વચ્ચેની વિસંગતતા પર આંગળી ચીંધવામાં આવી હતી.
ભાજપે પોતાની પોસ્ટમાં લખ્યું, “વર્ષ ૨૦૦૪ થી ૨૦૨૬ વચ્ચેના ૫૪ વિદેશ પ્રવાસો પાછળ અંદાજે ₹૬૦ કરોડનો ખર્ચ કરવામાં આવ્યો હતો. જો કે, તેમની જાહેર કરાયેલી કુલ આવક માત્ર ₹૧૧ કરોડ છે, જે તેમના વિદેશી પ્રવાસોના કથિત ખર્ચ કરતા ૫ ગણી ઓછી છે.” આ આંકડાઓ સામે આવ્યા બાદ ભાજપે કોંગ્રેસ અને રાહુલ ગાંધી વિરુદ્ધ મોરચો ખોલી દીધો છે.
राहुल गांधी की विदेश यात्राएं: आय और खर्च का बेमेल गणित!
राहुल गांधी की विदेश यात्राओं और उनके आधिकारिक वित्तीय रिकॉर्ड के बीच का विरोधाभास स्पष्ट है।
भारी खर्च: 2004-2026 के बीच 54 विदेश यात्राओं पर अनुमानित ₹60 करोड़ खर्च हुए।
हालांकि, उनकी घोषित आय मात्र ₹11 करोड़ दिखाई… pic.twitter.com/Rd0JJaH0rc
— BJP (@BJP4India) May 14, 2026
‘રહસ્યમય વિદેશ પ્રવાસોના ફંડિંગનો સોર્સ શું છે?’: ભાજપ નેતાઓનો પ્રહાર
ભાજપના વરિષ્ઠ નેતા સંબિત પાત્રાએ પણ આ મુદ્દે એક પ્રેસ કોન્ફરન્સ કરીને રાહુલ ગાંધી પર આકરા પ્રહારો કર્યા હતા. તેમણે દાવો કર્યો કે રાહુલ ગાંધી જ્યારે જાહેર હોદ્દો ભોગવી રહ્યા હતા, ત્યારે તેમણે અનેક વિદેશી પ્રવાસો કર્યા હતા પરંતુ આ પ્રવાસો માટે ફંડિંગ ક્યાંથી આવ્યું તેની વિગતો ક્યારેય જાહેર કરવામાં આવી નથી. સંબિત પાત્રાએ આક્ષેપ કર્યો કે, “તેમના દરેક વિદેશ પ્રવાસમાં તેમની સાથે ૩-૪ લોકો મુસાફરી કરતા હતા. આ તમામ પ્રવાસોનો કુલ અંદાજિત ખર્ચ ₹૬૦ કરોડ જેટલો થાય છે.”
બીજી તરફ, દિલ્હીના મુખ્યમંત્રી રેખા ગુપ્તાએ પણ કોંગ્રેસ નેતાની આ “રહસ્યમય વિદેશ યાત્રાઓ” પર કટાક્ષ કર્યો હતો. તેમણે સવાલ ઉઠાવ્યો કે રાહુલ ગાંધીએ દેશની જનતા સામે એ સ્પષ્ટ કરવું જોઈએ કે આટલા મોટા પાયે થતા પ્રવાસો માટે ફંડિંગનો અસલી સ્ત્રોત (Source of Funding) શું છે?
હાલમાં આ મુદ્દે રાજકારણ ગરમાયું છે અને કોંગ્રેસ તરફથી આ આક્ષેપો પર કેવો પલટવાર કરવામાં આવે છે તેના પર સૌની નજર ટકેલી છે. પરંતુ કેન્દ્રીય મંત્રી રિજિજુના આ નિવેદને સાંસદોની વિદેશ યાત્રાઓના નિયમો અને પારદર્શિતા અંગે દેશમાં એક નવી ચર્ચા છેડી દીધી છે.
