ભારતની મુલાકાતે આવતા રાષ્ટ્રાધ્યક્ષોની વિશેષ મહેમાનનવાઝી: 21 તોપોની સલામી, SPG કમાન્ડો, ગાર્ડ ઓફ ઓનર…
રૂસના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન 4-5 ડિસેમ્બરના રોજ 2 દિવસના રાજકીય પ્રવાસ પર ભારતમાં આવશે. વડા પ્રધાન મોદીના નિમંત્રણ પર તેઓ 23મા ભારત-રૂસ વાર્ષિક શિખર સંમેલનમાં ભાગ લેવા માટે ભારત આવી રહ્યા છે. તેમના 2 દિવસના પ્રવાસ દરમિયાન તેઓ શિખર સંમેલનમાં ભાગ લેવા ઉપરાંત વડા પ્રધાન મોદી સાથે દ્વિપક્ષીય વાર્તા કરશે. રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મૂ સાથે પણ તેમની એક અલગ બેઠક પ્રસ્તાવિત છે.
આ VVIP પ્રવાસની વચ્ચે, શું તમે જાણવા માગો છો કે જ્યારે કોઈ રાષ્ટ્રાધ્યક્ષ ભારત આવે છે, ત્યારે તેમની મહેમાનનવાઝી કેવી હોય છે? ચાલો જાણીએ…
વિદેશી મહેમાનો 4 પ્રકારના પ્રવાસે આવે છે
કોઈ પણ દેશની સરકારનો ભારતમાં 4 પ્રકારનો પ્રવાસ હોય છે:
- રાજકીય પ્રવાસ (State Visit): જેમાં દેશના રાષ્ટ્રાધ્યક્ષ જેમ કે રાષ્ટ્રપતિ, રાજા કે રાણી આવે છે.
- અધિકારીક પ્રવાસ (Official Visit): જેના પર વડા પ્રધાન અથવા ચાન્સેલર આવે છે.
- કાર્યકારી પ્રવાસ (Working Visit): જેના પર કોઈ મંત્રી અથવા ઉચ્ચ સ્તરીય અધિકારી આવે છે.
- ખાનગી પ્રવાસ (Private Visit): આ સિવાય કોઈ પણ દેશના કોઈ પણ રાજ્યના પ્રમુખ ખાનગી પ્રવાસ કરી શકે છે.
રાજકીય અને અધિકારીક પ્રવાસ હોય છે ખાસ
કોઈ પણ દેશના રાષ્ટ્રપતિ, વડા પ્રધાન, રાજા કે રાણી જ્યારે રાજકીય અથવા અધિકારીક પ્રવાસ પર આવે છે, ત્યારે તેમના માટે અનેક પ્રકારના પ્રોટોકોલ હોય છે અને તેમને ખાસ સુવિધાઓ મળે છે.
- કાર્યકારી પ્રવાસ પર કોઈ સુવિધા મળતી નથી અને ન તો કોઈ પ્રોટોકોલનું પાલન કરવામાં આવે છે.
- ખાનગી પ્રવાસ પર મહેમાને પોતાનો ખર્ચ અને સુરક્ષા પોતે જ સંભાળવી પડે છે.
પ્રોટોકોલ અને સુવિધાઓ ભારત સરકાર દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે, જેમને વિદેશ મંત્રાલય (MEA), રાષ્ટ્રપતિ ભવન, વડા પ્રધાન કાર્યાલય અને રક્ષા મંત્રાલય મળીને લાગુ કરે છે.
રાજકીય પ્રવાસ પર મળતી વિશેષ સુવિધાઓ
- યજમાની: રાષ્ટ્રપતિ અને વડા પ્રધાન મહેમાની કરે છે.
- નિવાસ: તેમને રાષ્ટ્રપતિ ભવન, હૈદરાબાદ હાઉસ અથવા તાજ પેલેસમાં ઠેરવવામાં આવે છે.
- સન્માન: 19 અથવા 21 તોપોની સલામી આપવામાં આવે છે. ગાર્ડ ઓફ ઓનર આપીને સ્વાગત કરવામાં આવે છે અને રાજઘાટ પર લઈ જઈને શ્રદ્ધાંજલિ અપાવવામાં આવે છે.
- આયોજન: રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા રાજભોજ (State Dinner) અને વડા પ્રધાન દ્વારા લંચ કે ડિનરનું આયોજન કરવામાં આવે છે.
- પરિવહન: ભારતના બંને પ્રાઈવેટ જેટ – India-01 અને India-02 – તેમની સેવામાં હાજર રહે છે.
- સુરક્ષા અને વાહન વ્યવસ્થા
- ખાસ સુરક્ષા: અમેરિકા, રૂસ, ફ્રાન્સ, બ્રિટન, સાઉદી અરબ જેવા કેટલાક દેશોના રાષ્ટ્રાધ્યક્ષોને SPG કમાન્ડોની સુરક્ષા મળે છે.
- અન્ય સુરક્ષા: અન્ય મહેમાનોની સુરક્ષા NSG બ્લેક કેટ, દિલ્હી પોલીસ અથવા સંબંધિત રાજ્યની પોલીસ કરે છે.
- વાહન: દેશમાં ક્યાંય પણ મુસાફરી કરવા માટે BMW 7-સીરીઝની બુલેટપ્રૂફ કાર અથવા મર્સિડીઝ મેબેક S650 ગાડી આપવામાં આવે છે, અને કાફલામાં 30 થી 50 ગાડીઓ હોય છે.
રાજ્યના પ્રવાસ માટે
જો કોઈ રાજ્યના પ્રવાસે મહેમાન જવા માંગતા હોય, તો સમગ્ર ખર્ચ સરકાર ઉઠાવે છે અને પ્રોટોકોલ-સુરક્ષાની જવાબદારી પણ સરકારની હોય છે. સંબંધિત રાજ્યના મુખ્યમંત્રી કે રાજ્યપાલ સ્વાગત કરે છે.
2023 થી 2025 વચ્ચે ભારત આવેલા અગ્રણી મહેમાનો
| પ્રવાસનો પ્રકાર | મહેમાન | નિવાસ સ્થાન |
| રાજકીય પ્રવાસ | ફ્રાન્સના વડા પ્રધાન મેક્રોં, ભૂતાન નરેશ, માલદીવના રાષ્ટ્રપતિ મુઇઝ્ઝુ, શ્રીલંકાના રાષ્ટ્રપતિ અને સિંગાપોરના વડા પ્રધાન | રાષ્ટ્રપતિ ભવન |
| અધિકારીક પ્રવાસ | બ્રિટનના વડા પ્રધાન કીર સ્ટાર્મર, જાપાનના વડા પ્રધાન, જર્મનીની ચાન્સેલર અને ઓસ્ટ્રેલિયાના વડા પ્રધાન | હૈદરાબાદ હાઉસ |
| અધિકારીક/કાર્યકારી પ્રવાસ | અમેરિકા અને રૂસના વિદેશ મંત્રી, સાઉદી અરબના ક્રાઉન પ્રિન્સ | ITC મૌર્ય હોટેલ |
