તમારા નામે કેટલા સિમ કાર્ડ એક્ટિવ છે? ‘સંચાર સાથી’ પોર્ટલ પર એક ક્લિકમાં ચેક કરો અને બ્લોક કરો
આજના ડિજિટલ યુગમાં, આપણો સ્માર્ટફોન માત્ર એક કોલિંગ ડિવાઇસ નથી, પરંતુ તે આપણી વ્યક્તિગત માહિતી, બેંકિંગ વિગતો અને પ્રોફેશનલ ડેટાનો ભંડાર છે. આવી સ્થિતિમાં, જો તમારો ફોન ક્યારેય ખોવાઈ જાય કે ચોરાઈ જાય, તો સૌથી મોટી ચિંતા એ હોય છે કે ફોનમાં રહેલી તમારી વ્યક્તિગત માહિતી ખોટા હાથોમાં જતી રહે.
આ ગંભીર સમસ્યાનો ઉકેલ ભારત સરકારે ‘સંચાર સાથી’ પોર્ટલ (Sanchar Saathi App/Portal) તરીકે આપ્યો છે. આ પોર્ટલ ખાસ કરીને દરેક યુઝરને તેમના ફોનને સુરક્ષિત રાખવા અને ચોરીની ઘટનાઓ પર રોક લગાવવા માટે બનાવવામાં આવ્યું છે. આ માત્ર ફોનને બ્લોક કરવામાં જ મદદ કરતું નથી, પરંતુ ઘણી એવી સુવિધાઓ આપે છે જે ચોરોને સંપૂર્ણપણે નિષ્ફળ બનાવે છે અને છેતરપિંડી અટકાવે છે.
ચાલો જાણીએ સંચાર સાથીની 5 એવી ધમાકેદાર સુવિધાઓ વિશે, જે તમારા સ્માર્ટફોનની સુરક્ષાને મજબૂત બનાવે છે:
1. ચોરાયેલા કે ખોવાયેલા ફોનને તુરંત બ્લોક કરવાની સુવિધા (CEIR – Central Equipment Identity Register)
સંચાર સાથીની આ સૌથી મહત્વપૂર્ણ અને શક્તિશાળી સુવિધા છે. તે એક ક્લિકમાં ચોરાયેલા ફોનને બ્લોક કરવાની સગવડ આપે છે.
-
કેવી રીતે કામ કરે છે: જલદી તમે પોર્ટલમાં જઈને તમારા ફોનને “Lost/Stolen” (ખોવાયેલો/ચોરાયેલો) માર્ક કરો છો, ફોનનો IMEI નંબર (International Mobile Equipment Identity) દેશની તમામ ટેલિકોમ કંપનીઓના નેટવર્ક પર તુરંત બ્લોક થઈ જાય છે.
-
ચોરો પર અસર: IMEI બ્લોક થવાનો અર્થ છે કે કોઈ પણ વ્યક્તિ તે ફોનમાં કોઈપણ કંપનીનો બીજો સિમ કાર્ડ નાખીને તેનો ઉપયોગ કરી શકશે નહીં. ચોર માટે તે સ્માર્ટફોન માત્ર એક નકામી ‘ઈંટ’ (Brick) સમાન બની જાય છે.
2. ફોનની લોકેશન ટ્રેક કરવાનો પાવરફુલ વિકલ્પ (Tracking Power)
ફોન બ્લોક કરવાની પ્રક્રિયા ડિવાઇસને ટ્રેક કરવાની ક્ષમતામાં પણ અનેકગણો વધારો કરે છે.
-
કેવી રીતે કામ કરે છે: એકવાર તમે ફોન બ્લોક કરી દો, પછી ફોનનો દરેક સંભવિત ઉપયોગ ટ્રેક કરી શકાય છે.
-
સુરક્ષા લાભ: જો કોઈ ચોર બ્લોક હટાવવાનો અથવા સિમ બદલવાનો પ્રયાસ કરે છે, તો સિસ્ટમ દ્વારા તે ડિવાઇસનું લોકેશન સીધું પોલીસ અને સંબંધિત સરકારી એજન્સીઓ સુધી પહોંચી જાય છે. આ સુવિધા ચોરાયેલા ડિવાઇસ પાછા મેળવવાની શક્યતાઓને ઘણી વધારી દે છે, જેનાથી ગુનેગારોને પકડવામાં મદદ મળે છે.
3. ‘ચક્ષુ’ (Chakshu) સુવિધાથી છેતરપિંડીવાળા કોલની જાણ (Reporting Fraud Calls)
આજકાલ છેતરપિંડીવાળા કોલ, વોટ્સએપ મેસેજ, નકલી SMS અને વીજળી કનેક્શન કાપવાની ધમકી જેવા સ્કેમ દરેક માટે મોટો ખતરો બની ગયા છે. સંચાર સાથીનું ‘ચક્ષુ’ (Chakshu) ફીચર આ સ્કેમર્સ પર લગામ કસે છે.
-
કેવી રીતે કામ કરે છે: ‘ચક્ષુ’ સુવિધા તમને કોઈપણ શંકાસ્પદ મોબાઇલ નંબર, નકલી કોલ, અથવા સ્કેમ મેસેજની તુરંત જાણ (Report) કરવાની મંજૂરી આપે છે.
-
સરકારી કાર્યવાહી: આ ડેટાના આધારે સરકાર અને ટેલિકોમ કંપનીઓ તુરંત કાર્યવાહી કરે છે અને આવા સ્કેમર્સના નંબર બંધ કરી દે છે, જેનાથી સામાન્ય જનતાને થતા નાણાકીય નુકસાનને અટકાવી શકાય છે.
4. તમારા નામે એક્ટિવ મોબાઇલ નંબરની તપાસ (Tafcop – Telecom Analytics for Fraud Management and Consumer Protection)
ઘણીવાર કોઈ છેતરપિંડી કરનાર દ્વારા તમારા ઓળખ કાર્ડ (ID Proof) નો દુરુપયોગ કરીને તમારી જાણ વગર સિમ કાર્ડ કઢાવવામાં આવે છે, જેનો ઉપયોગ પછીથી ખોટા અને ગેરકાયદેસર કામોમાં થાય છે.
-
કેવી રીતે કામ કરે છે: ‘સંચાર સાથી’ પોર્ટલના ‘TAFCOP’ વિભાગમાં તમે માત્ર એક ક્લિકમાં જોઈ શકો છો કે તમારા નામે (તમારા આધાર/ID પર) કેટલા મોબાઇલ નંબર એક્ટિવ છે.
-
સુરક્ષા લાભ: જો તમને કોઈ શંકાસ્પદ અથવા અનધિકૃત નંબર દેખાય, જે તમે લીધો નથી, તો તમે તેને તુરંત રિપોર્ટ કરીને બંધ (Deactivate) કરાવી શકો છો. આ તમારી કાનૂની અને નાણાકીય સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરે છે.
5. KYM (Know Your Mobile) થી ફોનની અસલિયત તપાસો
જો તમે બજારમાંથી કોઈ સેકન્ડ-હેન્ડ (Used) ફોન ખરીદવાનું વિચારી રહ્યા છો, તો KYM સુવિધા ખૂબ જ જરૂરી છે. આ સુવિધા તમને છેતરપિંડીથી બચાવે છે.
-
કેવી રીતે કામ કરે છે: તમે જે ફોન ખરીદવા જઈ રહ્યા છો, તેના IMEI નંબરને KYM વિભાગમાં નાખીને આ જાણી શકાય છે કે:
-
શું ફોનનો IMEI અસલી છે કે ડુપ્લિકેટ?
-
શું આ ફોન ચોરીનો છે કે પહેલેથી જ બ્લોક (Blacklisted) કરવામાં આવ્યો છે?
-
-
તાત્કાલિક ચેતવણી: જો ફોન ચોરીનો હોય, બ્લોક હોય કે ડુપ્લિકેટ IMEI પર ચાલતો હોય, તો સંચાર સાથી તુરંત ચેતવણી (Alert) આપી દે છે, જેનાથી તમે ચોરીનો સામાન ખરીદવાથી બચી શકો છો.
આ પાંચ સુવિધાઓ મળીને માત્ર તમારા ચોરાયેલા કે ખોવાયેલા ફોનને ટ્રેક અને બ્લોક કરવાનો ઉકેલ જ નથી આપતી, પરંતુ સમગ્ર ટેલિકોમ ઇકોસિસ્ટમમાં છેતરપિંડીને રોકવાનો એક વ્યાપક સરકારી પ્રયાસ છે.
1. ચોરાયેલા કે ખોવાયેલા ફોનને તુરંત બ્લોક કરવાની સુવિધા (CEIR – Central Equipment Identity Register)
3. ‘ચક્ષુ’ (Chakshu) સુવિધાથી છેતરપિંડીવાળા કોલની જાણ (Reporting Fraud Calls)