૨૦૦૦ વિદ્યાર્થીઓની સંકલ્પશક્તિથી ૫૦૦ કિલોથી વધુ પ્લાસ્ટિક સંગ્રહ, સાવલીમાં પર્યાવરણ માટે નવી દિશા
વડોદરા જિલ્લાના સાવલી તાલુકાની મંજુસર પ્રાથમિક શાળાના વિદ્યાર્થીઓ આજે પર્યાવરણને બચાવવા માટે એક મોટું અભિયાન ચલાવી રહ્યા છે. આ નાના બાળકો સાબિત કરી રહ્યા છે કે જો સંકલ્પ મજબૂત હોય તો ઉંમર કોઈ બાધ બનતી નથી. આ વિદ્યાર્થીઓ પોતાના ઘર, શેરી અને ગામમાંથી પ્લાસ્ટિકનો કચરો એકત્રિત કરીને શાળાએ લાવે છે. આ પ્રયાસ પાછળનો હેતુ એ છે કે પ્લાસ્ટિક કચરો જમીનમાં દટાઈને કે જળાશયોને પ્રદૂષિત કરવાને બદલે યોગ્ય રીતે રિસાયક્લિંગ માટે મોકલી શકાય.
પ્લાસ્ટિક આપો અને મફત નોટબુક મેળવો: એક અનોખું પ્રોત્સાહન મોડેલ
આ અભિયાનને સફળ બનાવવા માટે એક ખૂબ જ આકર્ષક પદ્ધતિ અપનાવવામાં આવી છે. જે વિદ્યાર્થીઓ પ્લાસ્ટિક કચરો જમા કરાવે છે, તેમને તેના બદલામાં ખાસ ડિઝાઈન કરેલી નોટબુક મફત આપવામાં આવે છે. આ નોટબુક માત્ર લખવા માટે જ નહીં, પણ બાળકોને પર્યાવરણ પ્રત્યે જાગૃત કરવા માટેનું એક માધ્યમ છે. આ મોડેલ દ્વારા બાળકોને સમજાયું છે કે પર્યાવરણની રક્ષા કરવી એ તેમના શિક્ષણ અને ઉજ્જવળ ભવિષ્ય સાથે સીધું જોડાયેલું છે.
લુણેજ ગામથી શરૂ થયેલી સફર અને CSR દ્વારા વિસ્તરણ
આ પ્રોજેક્ટનો પાયો ખંભાત તાલુકાના લુણેજ ગામમાં “Kachre Se Azadi Foundation” (KSAF) દ્વારા નાખવામાં આવ્યો હતો. સંસ્થાએ “પ્લાસ્ટિક-મુક્ત ભવિષ્ય” નામે એક સંકલિત શિક્ષણ અને પર્યાવરણીય પહેલ શરૂ કરી હતી. આ પાયલોટ પ્રોજેક્ટની સફળતાને જોઈને “Seal for Life Pvt. Ltd.” કંપનીએ તેના સી.એસ.આર. (CSR) ફંડ હેઠળ આ અભિયાનને ટેકો આપ્યો. આ સહયોગને કારણે આજે આ ઝુંબેશ વડોદરા જિલ્લાની અનેક શાળાઓ સુધી પહોંચી શકી છે.
રમત-ગમત સાથે શિક્ષણ: સાપ-સીડી અને આકર્ષક નોટબુક
વિદ્યાર્થીઓમાં આ અભિયાન પ્રત્યે ઉત્સાહ ટકી રહે તે માટે નોટબુકની ડિઝાઈન પર ખાસ ધ્યાન અપાયું છે. નોટબુકના પાછળના કવર પર “સાપ-સીડી” ની રમત છાપવામાં આવી છે, જેમાં પર્યાવરણ બચાવવા માટેના સંદેશાઓ વણી લેવામાં આવ્યા છે. નોટબુકના આગળના ભાગે શિક્ષણ અને પ્રકૃતિના સંબંધને દર્શાવતી સુંદર કલાકૃતિ છે. આ રીતે બાળકો રમતા-રમતા અને ભણતા-ભણતા પર્યાવરણના પાઠ શીખી રહ્યા છે.
૨૦૦૦ વિદ્યાર્થીઓ અને ૫૦૦ કિલો પ્લાસ્ટિકનો સંગ્રહ
આ હરિયાળી ક્રાંતિમાં મંજુસર, દુમાડ, આસોજ, કુનપડ અને સિસોદિયાપુરા જેવી કુલ ૮ શાળાઓના અંદાજે ૨૦૦૦ જેટલા વિદ્યાર્થીઓ જોડાયા છે. આ નાના પર્યાવરણ પ્રેમીઓએ અત્યાર સુધીમાં ૫૦૦ કિલોગ્રામથી વધુ પ્લાસ્ટિક કચરો એકઠો કર્યો છે. આ અભિયાન સાવલીના લસુન્દ્રા સ્થિત રહેણાંક છાત્રાલય અને અનૌપચારિક શાળાઓમાં પણ ફેલાયું છે, જ્યાં ૧૦૨ વિદ્યાર્થીઓ સક્રિયપણે આ કામ કરી રહ્યા છે.
ગામમાં જાગૃતિ અને ગ્લોબલ ગોલ્સ સાથે જોડાણ
શાળાના શિક્ષકોનું કહેવું છે કે આ પ્રવૃત્તિથી બાળકોના જીવનમાં પર્યાવરણીય મૂલ્યોનું વાવેતર થયું છે. હવે માત્ર બાળકો જ નહીં, પણ તેમના માતા-પિતા અને સમગ્ર ગામમાં જાગૃતિ આવી છે. આ અભિયાન સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (UN) ના ટકાઉ વિકાસ લક્ષ્યો (SDGs) જેવા કે સારા સ્વાસ્થ્ય, ટકાઉ શહેરો અને જમીન પરના જીવનની સુરક્ષા સાથે સીધું સંકળાયેલું છે. મંજુસરના આ વિદ્યાર્થીઓ આજે હરિયાળા ભવિષ્યના સાચા ઘડવૈયા બની રહ્યા છે.
