CAFE III નિયમો પર વહેંચાયેલું ભારતીય ઓટો ઇન્ડસ્ટ્રી: નાની વિરુદ્ધ મોટી કારોની લડાઈ તેજ
ભારત સરકારના આગામી કોર્પોરેટ એવરેજ ફ્યુઅલ એફિશિયન્સી (CAFE III) નિયમોના ડ્રાફ્ટે દેશના ઓટોમોબાઈલ સેક્ટરને બે ભાગમાં વહેંચી દીધું છે. બ્યુરો ઓફ એનર્જી એફિશિયન્સી (BEE) દ્વારા સૂચિત આ નવા ધોરણોને લઈને મારુતિ સુઝુકી અને ટાટા મોટર્સ જેવી દિગ્ગજ કંપનીઓ સામસામે આવી ગઈ છે.
શું છે CAFE III અને IV નિયમો?
CAFE નિયમોનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય વાહનો દ્વારા થતા કાર્બન ઉત્સર્જન ($CO_2$) ને ઘટાડવાનો અને ઇંધણ કાર્યક્ષમતા વધારવાનો છે.
- CAFE I (2017-2022): ઉત્સર્જન મર્યાદા 130 ગ્રામ/કિમી હતી.
- CAFE II (વર્તમાન): મર્યાદા 113 ગ્રામ/કિમી છે.
- CAFE III (2027-2032): ડ્રાફ્ટ અનુસાર, $CO_2$ ઉત્સર્જન મર્યાદા ઘટાડીને 91.7 ગ્રામ/કિમી કરવાનો લક્ષ્યાંક છે.
- CAFE IV (2032-2037): આને વધુ કડક બનાવીને 70 ગ્રામ/કિમી કરવાનો પ્રસ્તાવ છે.
આ લક્ષ્યાંક કોઈ એક કાર માટે નહીં, પરંતુ એક ઉત્પાદક દ્વારા વર્ષ દરમિયાન વેચાયેલી તમામ કારના સરેરાશ વજન (Sales-weighted average weight) ના આધારે નક્કી કરવામાં આવે છે.
વિવાદનું મુખ્ય કારણ: ‘મિની લાઇટ-વેઇટ’ કેટેગરી
વિવાદનું મુખ્ય કારણ 909 કિગ્રાથી ઓછું વજન, 4 મીટરથી ઓછી લંબાઈ અને 1,200cc થી ઓછા એન્જિનવાળી કાર માટે પ્રસ્તાવિત 3 ગ્રામ/કિમીની વિશેષ છૂટ છે.
- સમર્થક જૂથ (મારુતિ સુઝુકી, ટોયોટા, હોન્ડા, રેનો): તેમનું માનવું છે કે નાની કારોને રાહત આપવી જરૂરી છે જેથી તેઓ સામાન્ય માણસ માટે સસ્તી રહે. મારુતિ સુઝુકીનો તર્ક છે કે ચીન, યુરોપ અને જાપાન જેવા વૈશ્વિક બજારોમાં પણ વજનના આધારે આવી છૂટ આપવામાં આવે છે.
- વિરોધી જૂથ (ટાટા મોટર્સ, મહિન્દ્રા, હ્યુન્ડાઈ, કિયા, ફોક્સવેગન): આ કંપનીઓનું કહેવું છે કે આ છૂટ ‘મનસ્વી’ છે અને તેનાથી માત્ર એક વિશેષ કંપનીને જ ફાયદો થશે.
સુરક્ષા વિરુદ્ધ ક્ષમતા (Safety vs Affordability)
ટાટા મોટર્સના એમડી શૈલેષ ચંદ્રાએ આ પ્રસ્તાવની ટીકા કરતા કહ્યું કે 909 કિગ્રાથી ઓછું વજન ધરાવતી કાર ભારત NCAP સુરક્ષા રેટિંગના દાયરામાં આવતી નથી. તેમણે ચેતવણી આપી હતી કે વજન ઘટાડવાના ચક્કરમાં છેલ્લા દાયકામાં સુરક્ષા ક્ષેત્રે થયેલી પ્રગતિ સાથે સમજૂતી થઈ શકે છે.
બીજી તરફ, મારુતિ સુઝુકીનું કહેવું છે કે ઉત્સર્જનના ધોરણોને વધુ કડક બનાવવાથી નાની કારની કિંમત વધી જશે, જેના કારણે તે મધ્યમ વર્ગની પહોંચની બહાર જઈ શકે છે. છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં નાની કારના વેચાણમાં પહેલેથી જ 71% નો મોટો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે.
દંડ અને ક્રેડિટની જોગવાઈ
નવા નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરનાર ઉત્પાદકો પર ભારે દંડની જોગવાઈ છે. એનર્જી કન્ઝર્વેશન એક્ટ હેઠળ, ઉત્સર્જન મર્યાદા વટાવવા બદલ 10 લાખ રૂપિયાનો મૂળ દંડ અને વાહન દીઠ 25,000 થી 50,000 રૂપિયા સુધીનો વધારાનો દંડ લાગી શકે છે.
જોકે, કંપનીઓ ઇલેક્ટ્રિક વાહનો (EVs), હાઇબ્રિડ અને ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ વાહનો વેચીને ‘સુપર-ક્રેડિટ’ મેળવી શકે છે, જે તેમને સરેરાશ ઉત્સર્જન લક્ષ્યાંક હાંસલ કરવામાં મદદ કરશે.
શું કાર સસ્તી થશે?
એક તરફ જ્યાં નિયમોના પાલનથી ખર્ચ વધવાનો ડર છે, ત્યાં HSBC ના એક રિપોર્ટ અનુસાર, જો સરકાર નાની કાર પરનો GST દર 28% થી ઘટાડીને 18% કરી દે, તો તેમની કિંમતોમાં 8% સુધીનો ઘટાડો થઈ શકે છે.
CAFE III નિયમો પર ઉદ્યોગ સંગઠન SIAM માં પણ સર્વસંમતિ સધાઈ નથી. હવે દડો સરકારના કોર્ટમાં છે કે તે પર્યાવરણ, મુસાફરોની સુરક્ષા અને ગ્રાહકોના ખિસ્સા વચ્ચે કેવી રીતે સંતુલન જાળવે છે.
