સોનિયા ગાંધીનો કેન્દ્ર પર પ્રહાર: “મનરેગા પર બુલડોઝર ચલાવ્યું, ગ્રામીણ ભારતે ભયાનક નતીજા ભોગવવા પડશે”
કોંગ્રેસ સંસદીય દળના અધ્યક્ષ સોનિયા ગાંધીએ કેન્દ્રની ભાજપ સરકાર પર પ્રહાર કરતા જણાવ્યું છે કે, મહાત્મા ગાંધી રાષ્ટ્રીય ગ્રામીણ રોજગાર ગેરંટી અધિનિયમ (મનરેગા) ને નબળી પાડીને સરકારે દેશના ગરીબ અને મજૂર વર્ગના અધિકારો પર ‘બુલડોઝર’ ફેરવી દીધું છે. સોનિયા ગાંધીએ ચેતવણી આપી છે કે જો આ યોજનાના મૂળ સ્વરૂપ સાથે છેડછાડ કરવામાં આવશે, તો ભારતના ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં ગરીબી અને બેરોજગારીનું સંકટ ઘેરું બનશે.
શું છે સમગ્ર વિવાદ?
તાજેતરમાં સંસદમાં વિપક્ષના ભારે હોબાળા વચ્ચે ‘વિકસિત ભારત ગેરંટી ફોર એમ્પ્લોયમેન્ટ એન્ડ લાઈવલીહુડ મિશન (ગ્રામીણ)’ બિલ પસાર કરવામાં આવ્યું છે. આ નવો કાયદો મનરેગાનું સ્થાન લેશે તેવી ચર્ચા છે. જોકે સરકારનો દાવો છે કે આનાથી રોજગારીના દિવસો 100 થી વધારીને 125 કરવામાં આવ્યા છે, પરંતુ સોનિયા ગાંધી અને વિપક્ષના નેતાઓ તેને ‘કાળો કાયદો’ ગણાવી રહ્યા છે.
સોનિયા ગાંધીના મુખ્ય આક્ષેપો
સોનિયા ગાંધીએ એક વીડિયો સંદેશ દ્વારા કેન્દ્ર સરકાર સામે નીચે મુજબના પ્રશ્નો અને આક્ષેપો કર્યા છે:
- મહાત્મા ગાંધીનું અપમાન: તેમણે આરોપ લગાવ્યો કે નવા બિલ દ્વારા યોજનાના નામમાંથી ‘મહાત્મા ગાંધી’નું નામ હટાવી દેવામાં આવ્યું છે, જે બાપુના ‘ગ્રામ સ્વરાજ’ના સપનાનું અપમાન છે.
- સત્તાનું કેન્દ્રીકરણ: નવા કાયદા મુજબ, હવે રોજગાર કોને આપવો અને ક્યાં આપવો તે દિલ્હીમાં બેઠેલી સરકાર નક્કી કરશે. આનાથી ગ્રામ પંચાયતોની સત્તા છીનવાઈ જશે અને જમીની વાસ્તવિકતાથી દૂર નિર્ણયો લેવાશે.
- રાજ્યો પર આર્થિક બોજ: મનરેગામાં કેન્દ્ર સરકાર મોટો હિસ્સો આપતી હતી, પરંતુ નવા ‘VB-GRAM G’ મિશનમાં રાજ્યોએ 40% ખર્ચ ભોગવવો પડશે, જેના કારણે ઘણા રાજ્યો આ યોજનાનો અમલ કરવામાં નિષ્ફળ જઈ શકે છે.
- ચર્ચાનો અભાવ: સોનિયા ગાંધીએ કહ્યું કે 20 વર્ષ પહેલાં જ્યારે મનરેગા અમલમાં આવ્યું ત્યારે સર્વસંમતિ હતી, પરંતુ આ નવો કાયદો કોઈ પણ પરામર્શ કે વિપક્ષને વિશ્વાસમાં લીધા વિના પસાર કરાયો છે.
ગ્રામીણ વસ્તી માટે ચેતવણી
સોનિયા ગાંધીએ જણાવ્યું કે મનરેગા માત્ર એક યોજના નથી, પરંતુ ગરીબો માટે ‘જીવનરેખા’ છે. કોવિડ-19 ના કપરા સમયમાં આ યોજનાએ કરોડો લોકોને ભૂખમરાથી બચાવ્યા હતા. જો આ વ્યવસ્થા પડી ભાંગશે, તો ગામડાઓમાંથી શહેરો તરફ પલાયન વધશે અને ગ્રામીણ અર્થતંત્ર છિન્નભિન્ન થઈ જશે.
આગામી રણનીતિ
કોંગ્રેસ પાર્ટીએ આ મુદ્દે દેશવ્યાપી આંદોલન કરવાની જાહેરાત કરી છે. રાહુલ ગાંધીએ પણ આ બિલને ‘ગરીબોના અધિકારો પર તરાપ’ ગણાવી છે. આગામી દિવસોમાં આ મુદ્દે રાજકીય ગરમાવો વધવાની પૂરેપૂરી શક્યતા છે.
