ભારતીય જ્ઞાન પરંપરા અને આદિવાસી વારસાને વૈજ્ઞાનિક દૃષ્ટિકોણથી સમજાવતો વ્યારાનો નેશનલ સેમિનાર
વ્યારાની આર્ટ્સ અને કોમર્સ કોલેજ ખાતે ‘ભારતીય જ્ઞાન પરંપરા – દક્ષિણ ગુજરાતના આદિવાસી સમાજના વિધિ-વિધાન અને સંસ્કૃતિ’ વિષય પર એક દિવસીય નેશનલ સેમિનાર યોજાયો હતો. હેમચંદ્રાચાર્ય ઉત્તર ગુજરાત યુનિવર્સિટીના કુલપતિ ડૉ. કિશોર સી. પોરિયા અને નાયબ દંડક શ્રી વિજયભાઈ પટેલની પ્રેરક ઉપસ્થિતિમાં આદિવાસી સંસ્કૃતિના ગહન પાસાઓ પર ચર્ચા કરવામાં આવી હતી.
આદિવાસી સંસ્કૃતિ અને વિજ્ઞાનનો સંબંધ
કુલપતિ ડૉ. પોરિયાએ જણાવ્યું કે આદિવાસી સમાજની જીવનશૈલી પ્રકૃતિ સાથે ઓતપ્રોત છે. તેમની પરંપરાઓમાં પર્યાવરણ જાળવણી અને વિજ્ઞાનના ઊંડા રહસ્યો છુપાયેલા છે:
-
વારલી ચિત્રકલા: આ ચિત્રકલા માત્ર કલા નથી, પણ ગણિત અને ભૂમિતિની સમજનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે. જેમાં વર્તુળ, ત્રિકોણ અને ચોરસ જેવા ભૌમિતિક આકારો દ્વારા પ્રકૃતિનું નિરુપણ થાય છે.
-
વાદ્ય અને નૃત્ય: આદિવાસી વાદ્યશૈલી અને લોકનૃત્ય તેમની આગવી સાંસ્કૃતિક ઓળખ અને સામાજિક એકતા દર્શાવે છે.
આદિવાસી અસ્મિતા અને સામાજિક એકતા
નાયબ દંડક વિજયભાઈ પટેલે દક્ષિણ ગુજરાતની આદિવાસી અસ્મિતા પર ભાર મૂકતા કહ્યું કે તેમની વિધિઓ સામાજિક સંગઠનનું પ્રતિક છે. ધારાસભ્ય મોહનભાઈ કોંકણીએ પણ સમુદાયના સર્વાંગી વિકાસ અંગે માર્ગદર્શન આપ્યું હતું. આ તકે ‘વ્યુ ઓફ સ્પેસ રીસર્ચ જનરલ’નું વિમોચન પણ કરવામાં આવ્યું હતું.
હસ્તકલા અને કૌશલ્ય પ્રદર્શન
સેમિનારના પ્રારંભે મહાનુભાવોએ વાંસમાંથી કલાત્મક ચીજવસ્તુઓ બનાવતી કોટવાડિયા સમાજની બહેનોના સ્ટોલની મુલાકાત લીધી હતી. આ હસ્તકલા ગ્રામીણ અર્થતંત્ર અને આદિવાસી કૌશલ્યનો જીવંત પુરાવો પૂરો પાડે છે.
આ સેમિનારમાં નાસિકના ડૉ. ભાગવત મહાલે તેમજ અન્ય નિષ્ણાતોએ આદિવાસી રીત-રિવાજો પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો. આ કાર્યક્રમ દ્વારા નવી પેઢીને પોતાના ભવ્ય વારસાને આધુનિક અને વૈજ્ઞાનિક રીતે સમજવાની તક મળી છે.
