નિર્મા ડિટર્જન્ટ પાવડર અને પામ ઓઈલમાંથી બનતું હતું ૨.૩ કરોડ લીટર દૂધ! આ કાળું સત્ય જાણીને પગ નીચેથી જમીન સરકી જશે
મહારાષ્ટ્રમાંથી એક એવો ચોંકાવનારો અને હૃદય કંપાવી દેનારો ખુલાસો સામે આવ્યો છે, જેને વાંચીને કોઈપણ વ્યક્તિ ધ્રૂજી ઉઠશે. જેને આપણે અમૃત માનીને આપણા બાળકો અને પરિવારને રોજ સવારે પિવડાવીએ છીએ, તે દૂધના નામે ઝેર પીરસવાનું એક મોટું રાષ્ટ્રવ્યાપી કૌભાંડ પકડાયું છે. મહારાષ્ટ્રના ધારાશિવ જિલ્લાના ભૂમ તાલુકામાંથી એક એવી વિગતો બહાર આવી છે, જેણે આખા દેશની આંખો ખોલી નાખી છે. અહીં કપડાં ધોવાના નિર્મા ડિટર્જન્ટ પાવડર, પામ ઓઇલ અને હલકી ગુણવત્તાવાળા કેમિકલનો ઉપયોગ કરીને લાખો લીટર નકલી અને સિન્થેટિક (કૃત્રિમ) દૂધ બનાવવાનું મસમોટું નેટવર્ક ઝડપાયું છે.
પોલીસ અને ફૂડ એન્ડ ડ્રગ એડમિનિસ્ટ્રેશન (FDA) ના સઘન દરોડા અને તપાસ બાદ જે આંકડાઓ સામે આવ્યા છે, તે જાણીને ભલભલાના હોશ ઊડી જાય તેમ છે. આ આખી ઘટના માત્ર ભેળસેળ પૂરતી મર્યાદિત નથી, પરંતુ લોકોના સ્વાસ્થ્ય સાથે ખુલ્લેઆમ રમાયેલી એક મોટી રમત છે.
૨.૩ કરોડ લીટર ઝેરી દૂધ બજારમાં વેચાયાની આશંકા: તપાસમાં મોટો ઘટસ્ફોટ
ભૂમ તાલુકામાં ચાલી રહેલા આ કાળા કારોબાર પર જ્યારે પોલીસે દરોડો પાડ્યો, ત્યારે ત્યાંથી આરોપીઓના વેચાણ રજીસ્ટર (સેલ્સ રજીસ્ટર) જપ્ત કરવામાં આવ્યા હતા. આ રજીસ્ટરોની વૈજ્ઞાનિક અને કાનૂની તપાસ કરતા જાણવા મળ્યું કે, વિતેલા માત્ર ૬ મહિનાની અંદર જ આશરે ૨,૩૦,૪૭૦ કિલોગ્રામ અત્યંત હલકી ગુણવત્તાવાળા મિલ્ક પાવડરનો ઉપયોગ દૂધમાં ભેળસેળ કરવા માટે કરવામાં આવ્યો હતો.
આ આંકડા સામાન્ય નથી. આટલા મિલ્ક પાવડરનો ઉપયોગ કરીને આરોપીઓએ આશરે ૨૩,૦૪,૦૭૦ લીટર જેટલું સિન્થેટિક એટલે કે આર્ટિફિશિયલ દૂધ તૈયાર કર્યું હતું. આ નકલી દૂધની અંદાજિત બજાર કિંમત આશરે ૯ કરોડ ૨૧ લાખ ૬૨ હજાર ૮૦૦ રૂપિયા આંકવામાં આવી છે.
સૌથી ભયાનક બાબત તો એ છે કે, આરોપીઓ ૧૦૦ લીટર શુદ્ધ દૂધની અંદર ૧૦ લીટર આવું કેમિકલ અને ડિટર્જન્ટ વાળું સિન્થેટિક દૂધ ભેળવી દેતા હતા (એટલે કે ૧૦% ભેળસેળનું પ્રમાણ). આ ૧૦ ટકાના ગુણોત્તર (રેશિયો) ના આધારે અધિકારીઓને પ્રબળ આશંકા છે કે, ભૂમ વિસ્તારના દૂધ કલેક્શન કેન્દ્રોમાંથી મહારાષ્ટ્રના અલગ-અલગ ભાગોમાં ૨.૩ કરોડ (૨૩ મિલિયન) લીટર કરતાં પણ વધુ ઝેરી અને ભેળસેળયુક્ત દૂધ સપ્લાય કરવામાં આવ્યું છે.
નિર્મા ડિટર્જન્ટ અને પામ ઓઈલની મદદથી બનતું ‘અમૃત’
સામાન્ય માણસ દૂધ ખરીદતી વખતે તેમાં રહેલી મલાઈ અને ઘટ્ટતા (ફેટનું પ્રમાણ) જોઈને તેની ગુણવત્તા નક્કી કરતો હોય છે. ભેળસેળખોરોએ આ જ માનસિકતાનો ફાયદો ઉઠાવ્યો. આ કૃત્રિમ દૂધ એકદમ અસલી દેખાય અને તેમાં ફેટનું પ્રમાણ યોગ્ય જળવાઈ રહે તે માટે આરોપીઓ તેમાં નિર્મા ડિટર્જન્ટ પાવડર, પામ ઓઇલ અને અત્યંત હાનિકારક કેમિકલ પાવડર ભેળવતા હતા.
ડિટર્જન્ટ પાવડર દૂધમાં અસલી જેવો જ ફીણ લાવવાનું કામ કરતો હતો, જ્યારે પામ ઓઇલથી દૂધ ઘટ્ટ બનતું હતું અને લેબોરેટરી ટેસ્ટમાં ફેટનું સ્તર બરાબર દેખાતું હતું. પશુ આહાર વેચવાના બહાને આ આખું રેકેટ પડદા પાછળ ધમધમી રહ્યું હતું.
આરોગ્ય નિષ્ણાતોની ચેતવણી: લિવર-કિડની ફેલ થવાનું મોટું જોખમ
આ નકલી દૂધ પીવાથી લોકોના શરીર પર કેવી અસરો થાય છે તે અંગે તબીબી નિષ્ણાતોએ ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. ડોક્ટરોના જણાવ્યા અનુસાર, ડિટર્જન્ટ અને પામ ઓઈલ જેવા કેમિકલવાળા દૂધનું સતત સેવન કરવાથી માનવ શરીરના આંતરિક અંગો જેવા કે લિવર, કિડની અને સમગ્ર પાચનતંત્ર સંપૂર્ણપણે નાશ પામે છે.
ગર્ભવતી મહિલાઓ, નાના બાળકો અને વૃદ્ધો માટે આ પ્રકારનું ઝેરી દૂધ જીવલેણ સાબિત થઈ શકે છે. લાંબા ગાળે આ દૂધ શરીરમાં કેન્સર જેવી ગંભીર બીમારીઓ પણ નોતરી શકે છે.
કડક કાયદાકીય જોગવાઈ અને પોલીસની કાર્યવાહી
દૂધમાં આવી જીવલેણ ભેળસેળ કરનારાઓ સામે ફૂડ સેફ્ટી એક્ટ હેઠળ કડક સજાની જોગવાઈ છે. આ કાયદા હેઠળ ગુનેગારોને ૧૦ લાખ રૂપિયા સુધીનો દંડ અને આજીવન કેદની સજા પણ થઈ શકે છે. આ સંવેદનશીલ કેસમાં પોલીસે સાત મુખ્ય આરોપીઓ સામે ગુનો નોંધ્યો છે. ગુનો નોંધાયાના આટલા દિવસો પછી પણ આરોપીઓ ફરાર હોવાથી, તેમને પકડવા માટે ખાસ પોલીસ ઇન્સ્પેક્ટરના નેતૃત્વમાં એક સ્પેશિયલ ઇન્વેસ્ટિગેશન ટીમ (SIT) ની રચના કરવામાં આવી છે, જે તેમના સંભવિત આશ્રયસ્થાનો પર સતત દરોડા પાડી રહી છે.
ભૂમના પોલીસ ઇન્સ્પેક્ટર શ્રીગણેશ કાનગુડેએ જણાવ્યું હતું કે, “દરોડા દરમિયાન અધિકારીઓએ ભેળસેળ માટે રાખવામાં આવેલા મિલ્ક પાવડરની ૬૧ ગુણીઓ જપ્ત કરી છે. પ્રાથમિક તપાસમાં બહાર આવ્યું છે કે બાલાસાહેબ ગોડગે નામનો શખ્સ ભૂમ વિસ્તારની અનેક ડેરીઓને આ નકલી પાવડર સપ્લાય કરતો હતો. આ કૌભાંડમાં અનેક દૂધ મંડળીઓ સામેલ હોવાનું જણાય છે. જો કે, જેમણે આ પાવડરમાંથી બનેલું હજારો લીટર નકલી દૂધ ખરીદ્યું છે તે મુખ્ય ખરીદદારોની ઓળખ હજુ બાકી છે.”
ભૂમ તાલુકો દરરોજ લાખો લીટર દૂધની નિકાસ કરે છે અને દરરોજ અંદાજે ૭૦ થી ૮૦ ટન માવો (ખોયા) બનાવે છે, જેના કારણે આ કેસની ગંભીરતા અને વ્યાપ ઘણો મોટો થઈ જાય છે.
