ચા અને કોફી તમારા શરીરની તરસ છીપાવશે નહીં, ડિહાઇડ્રેશનથી બચવા માટે આ આદતો અપનાવો
માનવ શરીર લગભગ ૬૦% થી ૭૦% પાણીનું બનેલું છે. આપણા અસ્તિત્વ માટે પાણી એટલું જ જરૂરી છે જેટલું ઓક્સિજન. શરીરમાં પાચન સુધારવા, પોષક તત્વોને કોષો સુધી પહોંચાડવા, તાપમાનનું નિયંત્રણ કરવા અને સાંધાઓને લુબ્રિકેટ રાખવા માટે પાણી અનિવાર્ય છે. આમ છતાં, આધુનિક જીવનશૈલીમાં આપણે પાણી પીવાની આદતને અવગણીને કેફીનયુક્ત પીણાં તરફ વળ્યા છીએ.
દિવસમાં કેટલું પાણી પીવું જોઈએ?
એક સામાન્ય તંદુરસ્ત વ્યક્તિને દિવસમાં અંદાજે ૨ થી ૩ લિટર અથવા ૮ ગ્લાસ પાણી પીવાની સલાહ આપવામાં આવે છે. જોકે, આ આંકડો દરેક માટે સમાન હોતો નથી.
-
શારીરિક શ્રમ: જો તમે કસરત કરો છો કે વધુ પડતો પરસેવો વળે તેવું કામ કરો છો, તો તમારે વધુ પાણીની જરૂર પડે છે.
-
હવામાન: ૧૭ માર્ચ, ૨૦૨૬ ના રોજ વધી રહેલા તાપમાનને જોતા અત્યારે પાણીનો વપરાશ વધારવો જરૂરી છે.
-
સ્વાસ્થ્યની સ્થિતિ: બીમારી કે ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન પાણીની જરૂરિયાત બદલાય છે.
શું ચા અને કોફી પાણીનો વિકલ્પ છે?
ઘણા લોકો માને છે કે દિવસમાં ૪-૫ કપ ચા કે કોફી પીવાથી તેમની પ્રવાહીની જરૂરિયાત પૂરી થઈ જાય છે. પરંતુ ન્યુટ્રિશનિસ્ટ્સના મતે આ એક મોટી ભૂલ છે. ચા અને કોફીમાં કેફીન હોય છે, જે ‘ડાય્યુરેટિક’ (Diuretic) તરીકે કામ કરે છે. એટલે કે, તે શરીરમાંથી પેશાબ વાટે વધુ પાણી બહાર કાઢે છે, જેનાથી ડિહાઇડ્રેશન થઈ શકે છે. તેવી જ રીતે, બજારમાં મળતા પેકેજ્ડ જ્યુસ અને કોલ્ડ ડ્રિંક્સમાં રહેલી ખાંડ શરીરને પોષણ આપવાને બદલે નુકસાન પહોંચાડે છે.
હાઇડ્રેશન માટેના શ્રેષ્ઠ વિકલ્પો
જો તમને સાદું પાણી પીવું કંટાળાજનક લાગતું હોય, તો તમે ‘ઇન્ફ્યુઝ્ડ વોટર’ અજમાવી શકો છો. સાદા પાણીમાં લીંબુ, ફુદીનો, આદુ, તજ કે વરિયાળી ઉમેરવાથી તેનો સ્વાદ તો વધે જ છે, સાથે શરીરને એન્ટીઓક્સિડન્ટ્સ પણ મળે છે.
પાણીયુક્ત ફળો અને શાકભાજી: તમારા આહારમાં એવા પદાર્થો સામેલ કરો જેમાં કુદરતી રીતે પાણીનું પ્રમાણ વધુ હોય:
-
ફળો: તરબૂચ, ટેટી (Cantaloupe), નારંગી, સ્ટ્રોબેરી અને સફરજન.
-
શાકભાજી: કાકડી, ટામેટાં, લેટીસ, બીટ અને ગાજર. આ ખાદ્યપદાર્થો માત્ર પાણી જ નહીં, પણ જરૂરી વિટામિન્સ અને મિનરલ્સ પણ પૂરા પાડે છે.
ડિહાઇડ્રેશનના સંકેતોને ઓળખો
જો તમારું શરીર પૂરતું હાઇડ્રેટેડ નથી, તો તે નીચે મુજબના સંકેતો આપશે: ૧. વારંવાર માથું દુખવું. ૨. પેશાબનો રંગ ઘાટો પીળો હોવો. ૩. ત્વચામાં શુષ્કતા અને મોઢું સુકાવું. ૪. સતત થાક અને એકાગ્રતાનો અભાવ.
પાણી એ જીવનનો આધાર છે. ચા, કોફી કે સોફ્ટ ડ્રિંક્સ ક્યારેય શુદ્ધ પાણીનું સ્થાન લઈ શકતા નથી. આવનારા ઉનાળાના દિવસોમાં તમારા સ્વાસ્થ્યને સુરક્ષિત રાખવા માટે દર કલાકે થોડું-થોડું પાણી પીવાની આદત કેળવો. યાદ રાખો, હાઇડ્રેટેડ રહેવું એ બીમારીઓ સામે લડવાની સૌથી પહેલી અને સરળ રીત છે.
