ઈરાન-અમેરિકા તણાવ: ટ્રમ્પની ‘આર્માડા’ તૈનાતી પર તેહરાનની ‘પૂર્ણ યુદ્ધ’ની ચેતવણી
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે સૈન્ય તણાવ તેના ચરમસીમાએ પહોંચી ગયો છે. રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ દ્વારા આ વિસ્તારમાં એક વિશાળ નૌકાદળ (આર્માડા) મોકલવાની જાહેરાત બાદ, ઈરાને ચેતવણી આપી છે કે કોઈપણ અમેરિકન સૈન્ય કાર્યવાહીને “પૂર્ણ યુદ્ધ” માનવામાં આવશે.
મુખ્ય ઘટનાક્રમ: ટ્રમ્પની ‘આર્માડા’ અને ઈરાનની પ્રતિક્રિયા
અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે એરફોર્સ વન પર પત્રકારો સાથે વાત કરતા પુષ્ટિ કરી કે એક “વિશાળ સૈન્ય બળ” ઈરાન તરફ આગળ વધી રહ્યું છે. તેમણે તેને સાવચેતીના પગલા તરીકે ગણાવ્યું, જોકે તેમણે એવી પણ આશા વ્યક્ત કરી કે તેમને આ બળનો ઉપયોગ કરવાની જરૂર નહીં પડે.
ઈરાને આ સૈન્ય જમાવડા પર કડક પ્રતિક્રિયા આપી છે:
- પૂર્ણ યુદ્ધની ઘોષણા: ઈરાનના એક વરિષ્ઠ અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે તેહરાન કોઈપણ હુમલા—પછી તે મર્યાદિત હોય કે “સર્જિકલ”—તેનો જવાબ અત્યંત કઠોર રીતે આપશે.
- વાયુસીમાનું ઉલ્લંઘન: ઈરાને સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તેની વાયુસીમા અથવા સાર્વભૌમત્વનું કોઈપણ ઉલ્લંઘન પૂર્ણ યુદ્ધની શરૂઆત માનવામાં આવશે.
- સર્વોચ્ચ નેતા પર હુમલો: ઈરાની રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેજેશકિયાને ચેતવણી આપી છે કે દેશના સર્વોચ્ચ નેતા આયાતુલ્લા અલી ખામેનેઈ પર કોઈપણ પ્રકારનો હુમલો ઈરાની રાષ્ટ્ર સામેના યુદ્ધ સમાન ગણાશે.
તૈનાત સૈન્ય સંપત્તિ અને તાકાત
અમેરિકી સંરક્ષણ વિભાગ (પેન્ટાગોન) એ આ વિસ્તારમાં મહત્વપૂર્ણ સૈન્ય સંસાધનો મોકલ્યા છે, જેની વિગતો નીચે મુજબ છે:
| સૈન્ય સંપત્તિ | વિગત |
| USS અબ્રાહમ લિંકન | વિમાનવાહક જહાજ (એરક્રાફ્ટ કેરિયર), જેમાં 5,000 થી વધુ નાવિકો અને લડાકુ વિમાનો સામેલ છે. |
| વિધ્વંસક (Destroyers) | કેરિયર સ્ટ્રાઈક ગ્રુપ સાથે ત્રણ વધારાના ગાઈડેડ-મિસાઈલ વિધ્વંસક જહાજો. |
| વાયુસેના | F-15E સ્ટ્રાઈક ઈગલ્સ અને બ્રિટન દ્વારા કતાર મોકલવામાં આવેલા ટાયફૂન જેટ્સ. |
| મિસાઈલ સંરક્ષણ પ્રણાલી | પેટ્રિયોટ અને થાડ (THAAD) મિસાઈલ સંરક્ષણ પ્રણાલીઓની તૈનાતી. |
આંતરિક અશાંતિ: વિરોધ પ્રદર્શન અને માનવાધિકાર
આ સૈન્ય તણાવ ઈરાન પ્રશાસન સામે ચાલી રહેલા વ્યાપક સરકાર વિરોધી પ્રદર્શનો વચ્ચે પેદા થયો છે, જે ડિસેમ્બરના અંતમાં આર્થિક તંગીને કારણે શરૂ થયા હતા.
માનવાધિકાર સંગઠનો (HRANA) ના જણાવ્યા અનુસાર, શાસનની કાર્યવાહીમાં અત્યાર સુધીમાં 5,000 થી વધુ પ્રદર્શનકારીઓ માર્યા ગયા છે. આ ઉપરાંત, લગભગ 27,000 થી વધુ લોકોની ધરપકડ કરવામાં આવી છે. ટ્રમ્પે ચેતવણી આપી છે કે જો ઈરાન પ્રદર્શનકારીઓને ફાંસી આપવાનું ચાલુ રાખશે અથવા પોતાનો પરમાણુ કાર્યક્રમ ફરી શરૂ કરશે, તો સૈન્ય હસ્તક્ષેપની શક્યતા રહેશે.
પ્રાદેશિક પ્રભાવ અને મુત્સદ્દીગીરી
ખાડી દેશો, ખાસ કરીને સાઉદી અરેબિયા, કતાર અને ઓમાન આ પરિસ્થિતિથી ચિંતિત છે. તેઓ નથી ઈચ્છતા કે અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે સીધો સંઘર્ષ થાય, કારણ કે તેઓ પોતાને આ લડાઈની વચ્ચે ફસાયેલા અનુભવે છે.
- સાઉદી અરેબિયાએ અમેરિકાને સંયમ રાખવા વિનંતી કરી છે.
- જ્યારે, સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE) નું વલણ વધુ જોખમી અને ઇઝરાયેલની નજીક માનવામાં આવે છે.
- ચીન અને રશિયાએ સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદની કટોકટીની બેઠકમાં બળ પ્રયોગની ધમકીનો વિરોધ કર્યો છે અને તણાવ ઓછો કરવા અપીલ કરી છે.
