સંસદમાં ઘમાસાણ: રાહુલ ગાંધી વિરુદ્ધ વિશેષાધિકાર ભંગની દરખાસ્ત અને સ્પીકર ઓમ બિરલા વિરુદ્ધ અવિશ્વાસની નોટિસ
ભારતીય સંસદમાં સત્તાધારી પક્ષ અને વિપક્ષ વચ્ચેનો તણાવ તેની ચરમસીમાએ પહોંચ્યો છે. એક તરફ જ્યાં ભારતીય જનતા પાર્ટી (BJP) ના સાંસદ નિશિકાંત દુબેએ લોકસભામાં વિપક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધી વિરુદ્ધ વિશેષાધિકાર ભંગની દરખાસ્ત (Privilege Motion) રજૂ કરી છે, તો બીજી તરફ વિપક્ષી દળોએ લોકસભા અધ્યક્ષ ઓમ બિરલાને પદ પરથી હટાવવા માટે અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવની નોટિસ આપી છે.
રાહુલ ગાંધી પર ‘તથ્યોને તોડવા-મરોડવા’નો આરોપ
બીજેપી સાંસદ નિશિકાંત દુબેએ લોકસભા અધ્યક્ષ ઓમ બિરલાને પત્ર લખીને રાહુલ ગાંધી વિરુદ્ધ વિશેષાધિકારની કાર્યવાહી શરૂ કરવા વિનંતી કરી છે. દુબેનો આરોપ છે કે રાહુલ ગાંધીએ રાષ્ટ્રપતિના અભિભાષણ પરના આભાર પ્રસ્તાવ દરમિયાન તેમના ભાષણમાં “બેશરમીથી ઐતિહાસિક અને નક્કર તથ્યોને તોડી-મરોડીને રજૂ કર્યા” અને દેશની પ્રતિષ્ઠાને ઓછી કરવાનો પ્રયાસ કર્યો. દુબેએ ખાસ કરીને ચીન દ્વારા જમીન હડપવાના દાવા, ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના શપથ ગ્રહણ સમારોહમાં ભારતની ગેરહાજરી અને ચૂંટણી પંચની નિમણૂકો જેવા છ મુદ્દાઓ પર ગાંધીના નિવેદનોને ભ્રામક ગણાવ્યા છે.
સ્પીકર ઓમ બિરલા વિરુદ્ધ વિપક્ષનો મોરચો
આ અથડામણની વચ્ચે, કોંગ્રેસ, સમાજવાદી પાર્ટી અને ડીએમકે સહિતના વિરોધ પક્ષોના 120 સાંસદોએ સ્પીકર ઓમ બિરલા વિરુદ્ધ બંધારણના અનુચ્છેદ 94(c) હેઠળ અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવની નોટિસ આપી છે. વિપક્ષનો આરોપ છે કે અધ્યક્ષનું વર્તન “પક્ષપાતી” રહ્યું છે અને તેમને ગૃહમાં મહત્વના જાહેર મુદ્દાઓ ઉઠાવવાની મંજૂરી આપવામાં આવતી નથી. વિપક્ષે તેમની ફરિયાદોમાં રાહુલ ગાંધીને બોલતા અટકાવવા અને વિપક્ષી સાંસદોના સસ્પેન્શન જેવા મુદ્દાઓ સામેલ કર્યા છે.
સંસદીય નિયમો અને બંધારણીય જોગવાઈઓ
- અનુચ્છેદ 94(c): આ હેઠળ લોકસભાના તત્કાલીન સભ્યોની બહુમતી દ્વારા પસાર કરાયેલા ઠરાવ દ્વારા અધ્યક્ષને પદ પરથી હટાવી શકાય છે, શરત એ છે કે આ માટે 14 દિવસની આગોતરી નોટિસ આપવામાં આવી હોય.
- વિશેષાધિકાર પ્રસ્તાવ: નિયમ 222 હેઠળ કોઈપણ સભ્ય અધ્યક્ષની સંમતિથી વિશેષાધિકારનો પ્રશ્ન ઉઠાવી શકે છે. જો ગૃહ દોષિત ઠેરવે, તો દંડ તરીકે ચેતવણી, સસ્પેન્શન કે નિષ્કાસન સુધીની કાર્યવાહી થઈ શકે છે.
જૂની કડવાશ અને કાયદાકીય લડાઈ
આ પહેલીવાર નથી જ્યારે રાહુલ ગાંધી સંસદીય કે કાયદાકીય વિવાદોના ઘેરામાં હોય. અગાઉ 24 માર્ચ 2023 ના રોજ તેમને ‘મોદી અટક’ વાળી ટિપ્પણી બદલ માનહાનિના કેસમાં દોષિત જાહેર કર્યા બાદ લોકસભાના સભ્યપદ માટે અયોગ્ય જાહેર કરવામાં આવ્યા હતા. જોકે, ઓગસ્ટ 2023 માં સુપ્રીમ કોર્ટ દ્વારા તેમની સજા પર રોક લગાવ્યા બાદ તેમનું સભ્યપદ પુનઃસ્થાપિત કરવામાં આવ્યું હતું.
વર્તમાનમાં, સરકારે વિપક્ષના અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવને એમ કહીને ફગાવી દીધો છે કે તેમની પાસે જરૂરી સંખ્યાબળ નથી. બીજી તરફ, વિશેષાધિકાર સમિતિ નિશિકાંત દુબેના આરોપોની તપાસ કરી શકે છે.
