‘SIR’નો આવતીકાલે અંતિમ દિવસ: ફોર્મ ન ભરાય તો શું થશે? ચૂંટણી પંચનો આ મહત્ત્વનો નિયમ જાણવો છે જરૂરી
ઉત્તર પ્રદેશ સહિત દેશના કેટલાક ભાગોમાં મતદાર યાદીના ખાસ સઘન પુનરીક્ષણ (Special Intensive Revision – SIR)ની અંતિમ તારીખ આવતીકાલે, એટલે કે 11 ડિસેમ્બરના રોજ પૂરી થઈ રહી છે. આ સમયમર્યાદા નજીક આવતા, લાખો મતદારોમાં એક મોટો સવાલ ચર્ચાનો વિષય બન્યો છે: “જો અમે સમયસર SIR ફોર્મ નહીં ભરી શકીએ, તો શું અમારું નામ મતદાર યાદીમાંથી કાયમ માટે કાઢી નાખવામાં આવશે?”
આ ઉપરાંત, સોશિયલ મીડિયા પર એવી અફવાઓ પણ ફેલાઈ રહી છે કે જો કોઈ વ્યક્તિ સમયમર્યાદા ચૂકી જશે, તો તેમને દંડ ભરવો પડશે અથવા નવા વોટર આઈડી માટેની પ્રક્રિયા ફરી શરૂ કરવી પડશે.
ચૂંટણી પંચે ભ્રમણાઓ પર મૂક્યો વિરામ
મતદારોની આ તમામ ચિંતાઓ અને આશંકાઓ પર કેન્દ્રીય ચૂંટણી પંચ (Election Commission) તરફથી સત્તાવાર સ્પષ્ટતા આપવામાં આવી છે, જેણે તમામ ભ્રમણાઓ પર પૂર્ણવિરામ મૂકી દીધો છે.
આયોગે સ્પષ્ટ નિર્દેશ આપતા જણાવ્યું છે કે:
- કોઈ દંડ નહીં: SIR ફોર્મ ન ભરી શકવા બદલ કોઈપણ મતદાર પર કોઈ કાનૂની કાર્યવાહી કરવામાં આવશે નહીં કે કોઈ આર્થિક દંડ (ફાઈન) લાદવામાં આવશે નહીં.
- ઉદ્દેશ દંડ કરવાનો નથી: આખી SIR પ્રક્રિયાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય માત્ર મતદાર યાદીને અપડેટ અને શુદ્ધ કરવાનો છે, નહી કે લોકોને દંડિત કરવાનો.
- નામ કાયમ માટે નહીં હટે: જો કોઈ મતદાર સમયસર ફોર્મ ભરવામાં નિષ્ફળ જાય, તો પણ તેમનું નામ કાયમ માટે મતદાર યાદીમાંથી દૂર કરવામાં આવતું નથી.
ચૂંટણી પંચના અધિકારીઓએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું છે કે, જે લોકો સરનામું બદલીને નવા વિસ્તારમાં ગયા છે, અથવા જે યુવાનો 18 વર્ષના થઈ ગયા છે, તેઓને યાદીમાં ઉમેરવા માટે આ પ્રક્રિયા હાથ ધરવામાં આવે છે. આ એક સતત ચાલતી પ્રક્રિયા છે.
જો ફોર્મ ભરવાનું ચૂકી ગયા તો શું કરવું?
જો કોઈ કારણોસર મતદાર SIR ફોર્મ ભરવાની અંતિમ તારીખ ચૂકી જાય, તો પણ ગભરાવાની જરૂર નથી.
- 16 ડિસેમ્બરની રાહ જુઓ: SIR પ્રક્રિયા પૂર્ણ થયા પછી, 16 ડિસેમ્બરના રોજ ડ્રાફ્ટ મતદાર યાદી (Draft Electoral Roll) પ્રકાશિત કરવામાં આવશે. આ યાદી અસ્થાયી હોય છે.
- નામ તપાસો: મતદારોએ આ ડ્રાફ્ટ યાદીમાં પોતાનું નામ છે કે નહીં, તે ચકાસી લેવું જોઈએ.
- ચિંતા ન કરો: જો તમને ડ્રાફ્ટ સૂચિમાં તમારું નામ ન મળે, તો પણ ગભરાવાની કોઈ જરૂર નથી.
- કાયમી પ્રક્રિયા: ચૂંટણી પંચના નિયમો અનુસાર, SIR સમયમર્યાદા પૂર્ણ થયા પછી પણ, મતદાર યાદીમાં નામ ઉમેરવા, સુધારા કરવા અથવા નામ હટાવવા માટેની પ્રક્રિયા આખું વર્ષ ચાલુ રહે છે. મતદારો નિર્ધારિત ફોર્મ (ફોર્મ-6, 7, 8) ભરીને જ્યારે ઈચ્છે ત્યારે સુધારો કરાવી શકે છે.
સરકારની વ્યૂહરચના અને હેતુ
આ વિશેષ પુનરીક્ષણનો હેતુ એ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે કે, મતદાર યાદી શક્ય તેટલી ભૂલમુક્ત અને ચોક્કસ હોય. કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહે પણ ગઈકાલે લોકસભામાં સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે, SIR પ્રક્રિયાનો હેતુ ‘ઘૂસણખોરો’ અને વિદેશી નાગરિકોને યાદીમાંથી દૂર કરીને મતદાર યાદીનું શુદ્ધિકરણ કરવાનો છે.
જોકે, ચૂંટણી પંચે સ્પષ્ટતા કરી છે કે આ પ્રક્રિયાનો ઉપયોગ ભારતીય નાગરિકોને મતદાનના અધિકારથી વંચિત કરવા માટે થવો જોઈએ નહીં, પરંતુ માત્ર વિદેશી નાગરિકોના નામ હટાવવા માટે જ થવો જોઈએ.
આમ, જે મતદારો 11 ડિસેમ્બરની સમયમર્યાદા ચૂકી ગયા છે, તેઓ ડ્રાફ્ટ યાદીમાં પોતાનું નામ ચકાસીને, વર્ષ દરમિયાન ગમે ત્યારે નિયમિત પ્રક્રિયા દ્વારા ફોર્મ ભરીને પોતાનું નામ સુધરાવી કે ઉમેરાવી શકશે.
