મોબાઇલ ટાવર વગર પણ થશે કોલ અને ઇન્ટરનેટ! TRAI ની આ નવી ભલામણથી સ્માર્ટફોનની દુનિયા બદલાઈ જશે.
જો તમે પણ અવારનવાર એવા વિસ્તારોમાં મુસાફરી કરો છો જ્યાં મોબાઇલ નેટવર્કના સિગ્નલ ખૂબ જ નબળા હોય છે અથવા મોબાઇલ ટાવર જ ઉપલબ્ધ હોતા નથી, તો આગામી થોડા વર્ષોમાં તમારા માટે પરિસ્થિતિ સંપૂર્ણપણે બદલાઈ શકે છે. ટૂંક સમયમાં તમારો સ્માર્ટફોન પરંપરાગત મોબાઇલ ટાવર પર નિર્ભર રહ્યા વગર સીધો ઉપગ્રહ (સેટેલાઇટ) સાથે કનેક્ટ થઈ શકશે.
ટેલિકોમ રેગ્યુલેટરી ઓથોરિટી ઓફ ઇન્ડિયા (TRAI) એ દેશમાં સેટેલાઇટ કમ્યુનિકેશન સેવાઓનો વ્યાપ વધારવા માટે એક નવું માળખું પ્રસ્તાવિત કર્યું છે. આ ભલામણોમાં ‘ડાયરેક્ટ-ટુ-ડિવાઇસ’ (D2D) સેટેલાઇટ કનેક્ટિવિટીને મંજૂરી આપવાનો સમાવેશ થાય છે, જે સુસંગત સ્માર્ટફોનને સીધા જ સેટેલાઇટ સાથે જોડવાની સુવિધા આપશે.
જોકે, આનો અર્થ એ નથી કે આ સેવા આવતીકાલથી જ તમામ સ્માર્ટફોનમાં શરૂ થઈ જશે. આ ટેકનોલોજી સામાન્ય લોકો સુધી પહોંચે તે પહેલાં કેન્દ્ર સરકારે TRAIની આ ભલામણોનો સ્વીકાર કરવો પડશે અને તેને સંબંધિત અંતિમ નીતિ-નિયમો તૈયાર કરવા પડશે.
શું છે આ ડાયરેક્ટ-ટુ-ડિવાઇસ (D2D) સેટેલાઇટ કનેક્ટિવિટી?
જેમ નામ પરથી જ સ્પષ્ટ થાય છે, ડાયરેક્ટ-ટુ-ડિવાઇસ (D2D) એક એવી આધુનિક ટેકનોલોજી છે જેના દ્વારા સ્માર્ટફોન કે અન્ય સુસંગત ડિવાઇસ કોઈ પણ વચેટિયા વગર સીધા સેટેલાઇટ સાથે સંપર્ક સાધી શકે છે.
વર્તમાન સમયમાં આપણે જે મોબાઇલ ફોન વાપરીએ છીએ તે કોલ કરવા, મેસેજ મોકલવા કે ઇન્ટરનેટ વાપરવા માટે નજીકના મોબાઇલ ટાવર પર નિર્ભર રહે છે. પરંતુ D2D ટેકનોલોજી કનેક્ટિવિટીનો એક નવો જ વિકલ્પ પૂરો પાડશે, જે ખાસ કરીને દૂરના, પહાડી અથવા એવા વિસ્તારોમાં ખૂબ જ આશીર્વાદરૂપ સાબિત થશે જ્યાં પરંપરાગત મોબાઇલ કવરેજ પહોંચી શકતું નથી. ભવિષ્યમાં, સુસંગત સ્માર્ટફોન ધારકો માત્ર ટાવરના ભરોસે રહ્યા વિના સેટેલાઇટ નેટવર્કનો ઉપયોગ કરી શકશે.
TRAI દ્વારા સેટેલાઇટ કનેક્ટિવિટીના બે મોડેલની ભલામણ
દેશમાં D2D સેવાઓ શરૂ કરવા માટે TRAI એ મુખ્યત્વે બે પ્રકારની પદ્ધતિઓ પ્રસ્તાવિત કરી છે:
૧. MSS-આધારિત D2D કનેક્ટિવિટી: MSS એટલે કે ‘મોબાઇલ સેટેલાઇટ સર્વિસ’. આ સિસ્ટમ હેઠળ સ્માર્ટફોન ચોક્કસ સેટેલાઇટ ફ્રીક્વન્સી બેન્ડ્સ (જેમ કે L-બેન્ડ અને S-બેન્ડ) નો ઉપયોગ કરીને સીધા જ ઉપગ્રહ સાથે કનેક્ટ થાય છે. TRAI એ આ સેવાને ભારતમાં મંજૂરી આપવાની ભલામણ કરી છે. સાથે જ, રેગ્યુલેટરે સૂચન કર્યું છે કે સરકારે સ્માર્ટફોન ઉત્પાદક કંપનીઓને પ્રોત્સાહિત કરવી જોઈએ જેથી તેઓ ભવિષ્યમાં ભારતમાં વેચાતા ફોનમાં આ સેટેલાઇટ ફ્રીક્વન્સી બેન્ડ્સને સપોર્ટ કરતા જરૂરી હાર્ડવેર મોડ્યુલ્સ પહેલાથી જ ઇન્સ્ટોલ કરીને આપે. હાલના મોટાભાગના સામાન્ય ફોનમાં આ હાર્ડવેર ઉપલબ્ધ હોતું નથી.
૨. IMT-આધારિત D2D કનેક્ટિવિટી: બીજો વિકલ્પ IMT-આધારિત D2D કનેક્ટિવિટીનો છે, જ્યાં IMT નો અર્થ ‘ઇન્ટરનેશનલ મોબાઇલ ટેલિકોમ્યુનિકેશન્સ’ થાય છે. આ સિસ્ટમમાં સેટેલાઇટ નેટવર્ક એ જ ફ્રીક્વન્સી સ્પેક્ટ્રમ બેન્ડ્સનો ઉપયોગ કરશે જે હાલમાં સામાન્ય મોબાઇલ નેટવર્ક માટે વપરાય છે. TRAI એ આ સેવાને ‘નોન-ઇન્ટરફિયરન્સ અને નોન-પ્રોટેક્શન’ ધોરણે મંજૂરી આપવાની ભલામણ કરી છે. આનો અર્થ એ થાય કે સેટેલાઇટ સેવાઓને કારણે હાલના મોબાઇલ નેટવર્ક ગ્રાહકોના સિગ્નલમાં કોઈ વિક્ષેપ કે અડચણ ઊભી થવી જોઈએ નહીં. આ હેતુ માટે TRAI એ 600MHz, 700MHz, 800MHz, 900MHz, 1800MHz અને 2100MHz જેવા મહત્વના બેન્ડ્સનો ઉપયોગ કરવા માટે લીલી ઝંડી આપી છે.
શું તમારા વર્તમાન સ્માર્ટફોનમાં સેટેલાઇટ નેટવર્ક ચાલશે?
ના, તરત જ નહીં. સેટેલાઇટ કનેક્ટિવિટીનો લાભ લેવા માટે તમારા સ્માર્ટફોનમાં જરૂરી ખાસ હાર્ડવેર અને ચોક્કસ ફ્રીક્વન્સી બેન્ડ્સનો સપોર્ટ હોવો જરૂરી છે.
આ જ કારણે TRAI એ સરકારને વિનંતી કરી છે કે તેઓ મોબાઇલ બનાવતી કંપનીઓ સાથે વાતચીત કરે જેથી ભવિષ્યમાં આવનારા નવા સ્માર્ટફોનમાં MSS બેન્ડ સપોર્ટ આપવાનું શરૂ કરવામાં આવે. આ સિવાય, આ સેવા સામાન્ય ગ્રાહકો સુધી ક્યારે પહોંચશે તેનો આધાર સરકારની આખરી નીતિ, જરૂરી નેટવર્ક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને સેટેલાઇટ કંપનીઓ તથા ટેલિકોમ ઓપરેટરો (જેમ કે જિયો, એરટેલ વગેરે) વચ્ચેના વ્યાવસાયિક કરારો પર રહેશે.
TRAI ની અન્ય મહત્વની ભલામણો
ડાયરેક્ટ સેટેલાઇટ કનેક્ટિવિટી સિવાય TRAI એ એક નવી પરવાનગી એટલે કે ‘સેટેલાઇટ કમ્યુનિકેશન નેટવર્ક પ્રોવાઇડર ઓથોરાઇઝેશન’ શરૂ કરવાનો પ્રસ્તાવ પણ મૂક્યો છે.
આ માળખા હેઠળ, માન્યતા પ્રાપ્ત કંપનીઓ પાત્ર ટેલિકોમ સર્વિસ પ્રોવાઇડર્સને એક સેવા (Service) તરીકે સેટેલાઇટ નેટવર્ક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પૂરું પાડી શકશે. જોકે, આ સેટેલાઇટ નેટવર્ક પ્રોવાઇડર્સ સીધા ગ્રાહકોને પોતાની ટેલિકોમ સેવાઓ વેચી શકશે નહીં, પરંતુ તેમણે ટેલિકોમ કંપનીઓ સાથે મળીને જ કામ કરવું પડશે. આ ઓથોરાઇઝેશન લાયસન્સની મહત્તમ મુદત ૨૦ વર્ષ સુધી રાખવાની અને ત્યારબાદ તેને નવીકરણ (Renew) કરવાની જોગવાઈ રાખવા માટે પણ ભલામણ કરવામાં આવી છે.
