બ્રિટનની યુનિવર્સિટીઓ પર UAEનો મોટો એક્શન: કટ્ટરપંથના ડરે સ્કોલરશિપ બંધ, ‘મુસ્લિમ બ્રધરહુડ’ને ગણાવ્યું જોખમ
સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE) એ બ્રિટનની શિક્ષણ પ્રણાલી સામે કડક વલણ અપનાવતા પોતાના નાગરિકો માટેની સરકારી સ્કોલરશિપ (Scholarships) લગભગ સમાપ્ત કરી દીધી છે. યુએઈ સરકારે જૂન ૨૦૨૫માં માન્ય આંતરરાષ્ટ્રીય યુનિવર્સિટીઓની સુધારેલી યાદી જાહેર કરી છે, જેમાંથી બ્રિટિશ યુનિવર્સિટીઓને સંપૂર્ણપણે બાકાત કરી દેવામાં આવી છે.
કટ્ટરપંથનો ડર અને મુસ્લિમ બ્રધરહુડનો પ્રભાવ
સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, અબુ ધાબીનો આ નિર્ણય મુખ્યત્વે બ્રિટિશ કેમ્પસમાં વધી રહેલા ઇસ્લામી કટ્ટરપંથ (Islamist Radicalisation) ના જોખમને ધ્યાનમાં રાખીને લેવામાં આવ્યો છે. યુએઈના અધિકારીઓએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તેઓ નથી ઈચ્છતા કે તેમના વિદ્યાર્થીઓ ત્યાં જઈને કટ્ટરપંથી વિચારધારાના સંપર્કમાં આવે. ખાસ કરીને, તેઓ ‘મુસ્લિમ બ્રધરહુડ’ના પ્રભાવને લઈને અત્યંત સતર્ક છે, જેને યુએઈ એક આતંકી સંગઠન માને છે અને પોતાના સામાજિક માળખા માટે સીધું જોખમ સમજે છે.
બ્રિટનના સત્તાવાર આંકડાઓ પણ આ ચિંતાને સમર્થન આપે છે. શૈક્ષણિક વર્ષ ૨૦૨૩-૨૪માં, લગભગ ૭૦ વિદ્યાર્થીઓને કટ્ટરપંથના સંકેતોને કારણે બ્રિટનના ‘પ્રિવેન્ટ’ (Prevent) કાર્યક્રમમાં મોકલવામાં આવ્યા હતા, જે અગાઉના વર્ષ કરતા લગભગ બમણા છે.
વિદ્યાર્થીઓ અને શૈક્ષણિક સંબંધો પર ઊંડી અસર
યુએઈના આ નિર્ણયની અસર હવે જમીની સ્તરે દેખાઈ રહી છે:
- વિઝામાં મોટો ઘટાડો: સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૫ ના અંત સુધીના વર્ષમાં, માત્ર ૨૧૩ અમીરાતી વિદ્યાર્થીઓને જ બ્રિટનના સ્ટડી વિઝા મળ્યા છે, જે ૨૦૨૨ની સરખામણીમાં ૫૫ ટકાનો ઘટાડો દર્શાવે છે.
- ડિગ્રીની માન્યતા ખતમ: યુએઈ સરકારે જાહેરાત કરી છે કે તે બિન-મંજૂર બ્રિટિશ સંસ્થાઓની ડિગ્રીઓને હવે માન્યતા આપશે નહીં. આનાથી ત્યાં અભ્યાસ કરતા વિદ્યાર્થીઓ માટે યુએઈમાં નોકરી મેળવવી મુશ્કેલ બનશે.
- વિકલ્પ: હવે સરકારી ફંડિંગ માત્ર અમેરિકા, ઓસ્ટ્રેલિયા, ફ્રાન્સ અને ઇઝરાયેલ જેવા દેશોની યુનિવર્સિટીઓ માટે જ ઉપલબ્ધ રહેશે. જોકે, શ્રીમંત પરિવારો ખાનગી ખર્ચે હજુ પણ તેમના બાળકોને બ્રિટન મોકલી શકે છે.
ઐતિહાસિક તણાવ અને રાજકીય મતભેદો
આ તણાવ નવો નથી. ૨૦૧૪માં તત્કાલીન બ્રિટિશ વડાપ્રધાન ડેવિડ કેમેરોને સર જોન જેનકિન્સના નેતૃત્વમાં મુસ્લિમ બ્રધરહુડની તપાસના આદેશ આપ્યા હતા. તે તપાસમાં જાણવા મળ્યું હતું કે સંગઠનના કેટલાક વિચારો બ્રિટનના મૂલ્યો અને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાની વિરુદ્ધ છે, તેમ છતાં બ્રિટને આ સંગઠન પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ મૂક્યો ન હતો. યુએઈ લાંબા સમયથી બ્રિટનના આ વલણથી અસંતુષ્ટ છે.
નિષ્ણાતો માને છે કે આ પગલું માત્ર શિક્ષણ પૂરતું મર્યાદિત નથી, પરંતુ તે બ્રિટન અને યુએઈ વચ્ચે વધતા રાજદ્વારી તણાવનો સંકેત છે. બ્રિટિશ અધિકારીઓએ આ બાબતે ‘એકેડેમિક ફ્રીડમ’ (શૈક્ષણિક સ્વતંત્રતા) ના રક્ષણની વાત કરી છે, પરંતુ વર્તમાન સ્થિતિએ બંને દેશોના ભવિષ્યના શૈક્ષણિક સહયોગ પર અનિશ્ચિતતાના વાદળો ઘેરાયા છે.
