ટ્રમ્પના ‘ટ્રાવેલ બેન’ પર પલટવાર: બુર્કિના ફાસો અને માલીએ અમેરિકન નાગરિકોના પ્રવેશ પર લગાવ્યો પ્રતિબંધ
પશ્ચિમ આફ્રિકન દેશો માલી અને બુર્કિના ફાસોએ અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ દ્વારા તેમના નાગરિકો પર લાદવામાં આવેલા પ્રવાસ પ્રતિબંધોના જવાબમાં અમેરિકન નાગરિકોના પ્રવેશ પર રોક લગાવી દીધી છે. આ પગલું આંતરરાષ્ટ્રીય કૂટનીતિમાં ‘જેવા સાથે તેવા’ (Reciprocity) ની નીતિ હેઠળ લેવામાં આવ્યું છે.
મુખ્ય ઘટનાક્રમ:
મંગળવાર, 30 ડિસેમ્બર 2025 ના રોજ બંને દેશોના વિદેશ મંત્રાલયોએ અલગ-અલગ નિવેદનો જાહેર કરીને આ નિર્ણયની જાહેરાત કરી હતી. માલીના વિદેશ મંત્રાલયે સ્પષ્ટ કર્યું કે “પરસ્પર સમાનતાના સિદ્ધાંત અનુસાર, માલી સરકાર અમેરિકન નાગરિકો પર તે જ શરતો અને જરૂરિયાતો લાગુ કરશે જે અમેરિકન અધિકારીઓએ માલીના નાગરિકો પર લગાવી છે”. બુર્કિના ફાસોના વિદેશ મંત્રી કરામોકો જીન-મારી ટ્રોરેએ પણ અમેરિકન નાગરિકો માટે સમાન પ્રતિબંધોની પુષ્ટિ કરી છે.
પ્રતિબંધોની પૃષ્ઠભૂમિ:
આ વિવાદ ત્યારે શરૂ થયો જ્યારે 16 ડિસેમ્બર 2025 ના રોજ રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે એક જાહેરાત બહાર પાડીને 39 દેશોના નાગરિકોના અમેરિકામાં પ્રવેશ પર સંપૂર્ણ અથવા આંશિક પ્રતિબંધ લાદી દીધો હતો. આ યાદીમાં માલી, બુર્કિના ફાસો, નાઈજર, દક્ષિણ સુદાન અને સીરિયા જેવા દેશોને “સંપૂર્ણ સસ્પેન્શન” (Full Suspension) ની શ્રેણીમાં રાખવામાં આવ્યા છે. અમેરિકાનો આ નવો નિયમ 1 જાન્યુઆરી 2026 થી અમલમાં આવનાર છે.
અમેરિકાનો તર્ક અને સુરક્ષા ચિંતાઓ:
વ્હાઇટ હાઉસ આ પ્રતિબંધો પાછળ સુરક્ષા જોખમો અને સશસ્ત્ર જૂથોના સતત હુમલાઓનું કારણ આપ્યું છે. ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રનું કહેવું છે કે આ પગલું તે દેશોના નાગરિકોના પ્રવેશને રોકવા માટે જરૂરી છે જેમના વિશે અમેરિકા પાસે જોખમોનું મૂલ્યાંકન કરવા માટે પૂરતી માહિતી નથી. આ ઉપરાંત, વોશિંગ્ટન ડીસીમાં 26 નવેમ્બરે નેશનલ ગાર્ડના બે સભ્યોની ગોળી મારીને હત્યા કરવામાં આવ્યા બાદ ઈમિગ્રેશન નિયંત્રણો વધુ કડક કરવામાં આવ્યા છે.
વધતો રાજદ્વારી તણાવ:
માલી અને બુર્કિના ફાસો બંને હાલમાં લશ્કરી સરકારો (જુન્ટા) દ્વારા શાસિત છે, જેમણે સુરક્ષા મુદ્દે નાગરિક સરકારોને હટાવીને સત્તા સંભાળી હતી. આ દેશોએ તાજેતરના વર્ષોમાં પશ્ચિમી ભાગીદારોથી અંતર બનાવ્યું છે અને અમેરિકા સાથેના તેમના સંબંધો સતત ઠંડા પડી રહ્યા છે. માલીએ આ બાબતે ઊંડો “ખેદ” વ્યક્ત કર્યો હતો કે અમેરિકાએ કોઈપણ પૂર્વ પરામર્શ વિના આટલો મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લીધો છે.
પ્રવાસીઓ અને સ્થળાંતર કરનારાઓ પર અસર:
- અમેરિકન નાગરિકો માટે: હવે બુર્કિના ફાસો અને માલીની મુસાફરી કરવી લગભગ અશક્ય બની જશે કારણ કે આ દેશોએ અમેરિકન નાગરિકો માટે વિઝાની શરતો અમેરિકાની જેમ જ કડક કરી દીધી છે.
- આફ્રિકન નાગરિકો માટે: 1 જાન્યુઆરી 2026 થી સૂચિબદ્ધ દેશોના નાગરિકો માટેની નવી અમેરિકન વિઝા અરજીઓ ફગાવી દેવામાં આવશે. જોકે, જેમની પાસે પહેલેથી જ માન્ય વિઝા અથવા ગ્રીન કાર્ડ છે તેઓ મુસાફરી કરી શકશે, પરંતુ તેમને કડક તપાસનો સામનો કરવો પડી શકે છે.
આ રાજદ્વારી ગતિરોધ માત્ર મુસાફરીને જ અસર કરતો નથી, પરંતુ તે પશ્ચિમ આફ્રિકન દેશો અને અમેરિકા વચ્ચે ઊંડા થતા મતભેદોને પણ દર્શાવે છે.
