ટ્રમ્પની કડક ચેતવણી: “આ વખતે કોઈ ભૂલ નહીં થાય”, ઈરાન સાથેની ડીલ પર સસ્પેન્સ વધ્યું
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે છેલ્લા ત્રણ મહિનાથી ચાલી રહેલા તણાવને ખતમ કરવા માટે જે આશાસ્પદ સમજૂતીની અપેક્ષા રાખવામાં આવી રહી હતી, તેમાં ફરી એકવાર કડવાશ આવી ગઈ હોય તેવું સ્પષ્ટ દેખાય છે. ઈરાને સોમવારે બેતૂક ચેતવણી આપતા જણાવ્યું છે કે, બંને દેશો વચ્ચે ચર્ચાના કેન્દ્રમાં રહેલી સંભવિત સમજૂતી ગમે ત્યારે રદ થઈ શકે છે. ઈરાને સીધો જ અમેરિકા પર આરોપ લગાવ્યો છે કે તે આ કરારની મુખ્ય શરતો, ખાસ કરીને ઈરાનના ફ્રીઝ (બ્લોક) કરવામાં આવેલા ફંડને મુક્ત કરવાના રસ્તામાં જાણીજોઈને અવરોધો ઊભા કરી રહ્યું છે.
વર્તમાન વાતચીતમાં ઈરાનનો દાવો છે કે તે સમજૂતીના ટેબલ પર આવી તો ગયું છે, પરંતુ અમેરિકા તેના અટકાવી રાખેલા નાણાં છોડવામાં આનાકાની કરી રહ્યું છે. બીજી તરફ, અમેરિકાનું માનવું છે કે ઈરાન તરફથી સંપૂર્ણ ગેરંટી મળ્યા વગર આટલી મોટી રકમ મુક્ત કરવી એ ખૂબ જ ઉતાવળિયું પગલું ગણાશે. બંને દેશો પોતપોતાના વલણ પર અડગ હોવાના કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ફરી રાજદ્વારી ગરમાવો આવી ગયો છે.
ફંડ રિલીઝ કરવામાં અમેરિકાની આનાકાની: વાતચીતમાં સૌથી મોટો અવરોધ
ઈરાની મીડિયા અને ત્યાંની સત્તાવાર ન્યૂઝ ચેનલ ‘તસ્નીમ ન્યૂઝ એજન્સી’ના અહેવાલો અનુસાર, ઈરાનની મિલકતો અને ફંડને અનફ્રીઝ (મુક્ત) કરવાનો મુદ્દો આ સમયે બંને દેશો વચ્ચેની વાતચીતમાં સૌથી મોટો સ્પીડબ્રેકર સાબિત થઈ રહ્યો છે. એજન્સીએ પોતાના અહેવાલમાં સ્પષ્ટ શબ્દોમાં લખ્યું છે કે, “ઈરાનની બ્લોક કરાયેલી સંપત્તિઓને મુક્ત કરવા સહિતની સમજૂતીની કેટલીક અતિ મહત્વની શરતો પર અમેરિકા તરફથી અડચણો હજુ પણ યથાવત છે. આ જ નકારાત્મક વલણને કારણે એવી પૂરેપૂરી આશંકા સેવાઈ રહી છે કે આ આખી સમજૂતી કોઈપણ પરિણામ વગર કાયમ માટે રદ થઈ શકે છે.”
ઈરાનનું કહેવું છે કે જ્યાં સુધી તેને આર્થિક રાહત અને પોતાના હકના નાણાં પાછા નહીં મળે, ત્યાં સુધી કોઈ નવી સમજૂતીનો કોઈ અર્થ રહેતો નથી. આ આર્થિક નાકાબંધીના કારણે ઈરાનનું અર્થતંત્ર લાંબા સમયથી મુશ્કેલીમાં છે, તેથી તે આ શરતને સૌથી પહેલા પૂરી કરવા દબાણ કરી રહ્યું છે.
પરમાણુ કરાર પર પેચ ફસાયો: અમેરિકા કોઈ ઉતાવળના મૂડમાં નથી
બીજી તરફ, અમેરિકાના વિદેશ મંત્રી માર્કો રુબિયોએ ‘દ ન્યૂયોર્ક ટાઈમ્સ’ને આપેલા એક ખાસ ઈન્ટરવ્યુમાં અમેરિકાનું વલણ એકદમ સ્પષ્ટ કરી દીધું છે. રુબિયોએ જણાવ્યું કે અમેરિકા આ ગંભીર મામલામાં કોઈ પણ પ્રકારની ઉતાવળ કરવા માંગતું નથી. તેમણે ખુલાસો કર્યો કે ખુદ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે પોતાના મધ્યસ્થીઓ અને વાટાઘાટકારોને કડક સૂચના આપી છે કે તેઓ આ ડીલને પૂરી કરવા માટે કોઈ પણ પ્રકારની હડબડી ન બતાવે.
માર્કો રુબિયોએ પરમાણુ વાટાઘાટોની જટિલતા સમજાવતા કહ્યું કે, “પરમાણુ વાર્તાલાપ એ અત્યંત ટેકનિકલ અને સંવેદનશીલ બાબત છે. તમે કોઈ વૈશ્વિક પરમાણુ કરારને માત્ર ૭૨ કલાકની અંદર કોઈ હોટલના નેપકિન પાછળ લખીને નક્કી ન કરી શકો.” આ સાથે જ તેમણે દાવો કર્યો કે અમેરિકાના આ કડક અને સાવચેતીભર્યા વલણને મધ્ય-પૂર્વ (Middle East) ના આશરે ૭ થી ૮ દેશોનું સંપૂર્ણ સમર્થન પ્રાપ્ત છે, જેઓ પોતે પણ ઈરાનની પરમાણુ ક્ષમતા વધવાના પક્ષમાં નથી.
રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પની કડક ચેતવણી: ‘આ વખતે કોઈ ભૂલ સ્વીકારવામાં નહીં આવે’
અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે પોતાના સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ‘ટ્રુથ સોશિયલ’ પર એક પોસ્ટ શેર કરીને પોતાની વિદેશ નીતિ અને રણનીતિ જગજાહેર કરી દીધી છે. તેમણે સ્વીકાર્યું કે ઈરાન સાથેની વાતચીત હાલમાં નિયમબદ્ધ અને સકારાત્મક દિશામાં આગળ વધી રહી છે, પરંતુ સાથે જ તેમણે કડક શબ્દોમાં ચેતવણી પણ આપી દીધી છે. ટ્રમ્પે જણાવ્યું કે જ્યાં સુધી આ સમજૂતી સંપૂર્ણપણે નક્કી, વૈજ્ઞાનિક રીતે પ્રમાણિત અને બંને દેશોના સત્તાવાર હસ્તાક્ષર (સાઇન) ન થઈ જાય, ત્યાં સુધી ઈરાન પર લાદવામાં આવેલા તમામ આર્થિક પ્રતિબંધો (Economic Sanctions) કડકાઈથી ચાલુ જ રહેશે. તેમાં કોઈ પણ પ્રકારની ઢીલ આપવામાં આવશે નહીં.
ટ્રમ્પે વર્ષ ૨૦૧૫માં બરાક ઓબામાના શાસનકાળ દરમિયાન થયેલા ઐતિહાસિક પરમાણુ કરાર (JCPOA) ની આકરી આલોચના કરી હતી. તેને ઈતિહાસનો સૌથી ખરાબ સોદો ગણાવતા ટ્રમ્પે કહ્યું કે, “આ વખતે ભૂતકાળ જેવી કોઈ ભૂલ દોહરાવવામાં નહીં આવે. આ સમયે સમય અમારા પક્ષમાં છે અને અમેરિકા મજબૂત સ્થિતિમાં છે.” ટ્રમ્પે પોતાના જૂના સંકલ્પને ફરી દોહરાવતા સ્પષ્ટ કર્યું કે તેઓ ઈરાનને ક્યારેય પણ પરમાણુ હથિયાર (Nuclear Weapons) બનાવવા નહીં દે, પછી ભલે તેના માટે ગમે તેટલા કડક પગલાં કેમ ન ભરવા પડે.
