સુપ્રીમ કોર્ટ બાદ હવે ટ્રેડ કોર્ટનો પણ આદેશ: ટ્રમ્પના 10% ટેરિફ પર સ્ટે, વેપારીઓમાં આનંદનો માહોલ
અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની આક્રમક વેપાર નીતિઓને વધુ એક વખત કાયદાકીય અવરોધનો સામનો કરવો પડ્યો છે. અમેરિકી ટ્રેડ કોર્ટે ટ્રમ્પ પ્રશાસન દ્વારા લાદવામાં આવેલા 10 ટકા ગ્લોબલ ટેરિફને “ગેરકાયદેસર” ગણાવી તેના પર રોક લગાવી દીધી છે. સુપ્રીમ કોર્ટ બાદ હવે ટ્રેડ કોર્ટે પણ ટ્રમ્પના નિર્ણયને ફગાવી દેતા વ્હાઇટ હાઉસની મુશ્કેલીઓ વધી છે.
શું છે કોર્ટનો તાજેતરનો ચુકાદો?
ન્યૂયોર્કમાં આવેલી ‘કોર્ટ ઓફ ઇન્ટરનેશનલ ટ્રેડ’ના ત્રણ જજોની પેનલે 2-1ના બહુમતીથી આ ઐતિહાસિક ફેંસલો સંભળાવ્યો છે. કોર્ટે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું હતું કે, ટ્રમ્પ પ્રશાસને 10% ટેરિફ લગાવીને કોંગ્રેસ (અમેરિકી સંસદ) દ્વારા રાષ્ટ્રપતિને આપવામાં આવેલી સત્તાઓનું ઉલ્લંઘન કર્યું છે. કોર્ટે આ ટેરિફને “અમાન્ય” અને “બિનસત્તાવાર” (Unauthorized) ગણાવ્યા છે.
જોકે, આ રાહત અત્યારે સાર્વત્રિક નથી. કોર્ટે હાલ પૂરતી માત્ર વોશિંગ્ટન રાજ્ય અને બે ખાનગી કંપનીઓ—મસાલા કંપની ‘Burlap & Barrel’ અને રમકડાં કંપની ‘Basic Fun’—માટે જ ટેરિફ વસૂલાત અટકાવવાનો આદેશ આપ્યો છે. બાકીના 24 આયાતકારો માટેની રાહત અરજી કોર્ટે હાલ નકારી કાઢી છે.
વિવાદનું મૂળ: સેક્શન 122 અને ટેમ્પરરી ટેરિફ
આ સમગ્ર વિવાદ ફેબ્રુઆરી મહિનામાં શરૂ થયો હતો. અગાઉ સુપ્રીમ કોર્ટે ટ્રમ્પ દ્વારા લાદવામાં આવેલા ભારે ડબલ-ડિજિટ ટેરિફને ગેરબંધારણીય ઠેરવ્યા હતા. તેના જવાબમાં ટ્રમ્પ પ્રશાસને 1974ના ટ્રેડ એક્ટના ‘સેક્શન 122’નો ઉપયોગ કરીને 10% નો નવો ટેમ્પરરી ગ્લોબલ ટેરિફ ઝીંકી દીધો હતો. આ ટેરિફની સમયમર્યાદા 24 જુલાઈ સુધીની હતી, પરંતુ તે પહેલા જ નાના ઉદ્યોગ સાહસિકોએ તેને કોર્ટમાં પડકાર્યો હતો.
નાના વેપારીઓની મોટી જીત
નાના ઉદ્યોગો વતી કેસ લડનારા લિબર્ટી જસ્ટિસ સેન્ટરના વકીલ જેફરી શ્વાબે જણાવ્યું હતું કે, આ ચુકાદો સાબિત કરે છે કે રાષ્ટ્રપતિ પાસે મનસ્વી રીતે ટેક્સ નાખવાની સત્તા નથી. કેસ કરનારી કંપની ‘બેસિક ફન ઇન્ક.’ ના CEO જે ફોરમેને આ નિર્ણયને આવકારતા કહ્યું કે, “નાના વ્યવસાયો માટે આટલી મોટી કાયદાકીય લડત લડવી હિંમતનું કામ હતું. અમારી કંપની અત્યાર સુધી આ વિવાદિત ટેરિફ પેટે 1 લાખ ડોલરથી વધુ ચૂકવી ચુકી છે.”
સુપ્રીમ કોર્ટનો 6-3 નો ઐતિહાસિક ચુકાદો
આ પહેલા અમેરિકી સુપ્રીમ કોર્ટે પણ ટ્રમ્પ વિરુદ્ધ કડક વલણ અપનાવ્યું હતું. સુપ્રીમ કોર્ટના 6-3 ના ચુકાદામાં જણાવાયું હતું કે, ટ્રમ્પ એવા પ્રથમ પ્રેસિડેન્ટ છે જેમણે 1970ના દાયકાના ઈમરજન્સી કાયદાનો હવાલો આપીને 100 થી વધુ દેશો પર આડેધડ ટેરિફ લાદ્યા હતા.
કોર્ટે નોંધ્યું હતું કે:
-
ટ્રમ્પે ટેરિફની ધમકી આપીને અન્ય દેશો સાથે ટ્રેડ ડીલ કરવા માટે દબાણ કર્યું હતું.
-
જે કાયદાનો હવાલો આપવામાં આવ્યો હતો, તેમાં ક્યાંય ‘ટેરિફ’ શબ્દનો ઉલ્લેખ નથી.
-
આથી, રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા કરવામાં આવેલી આ કાર્યવાહી સંપૂર્ણપણે અસંબંધિત અને અસંવૈધાનિક છે.
હવે આગળ શું?
હાલ પૂરતું તો ટ્રમ્પ પ્રશાસન માટે આ એક નૈતિક અને કાયદાકીય હાર છે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે શું અમેરિકી ન્યાય વિભાગ (DOJ) આ નિર્ણય વિરુદ્ધ અપીલ કરે છે કે કેમ. જે ત્રણ આયાતકારોને છૂટ મળી છે તે અન્ય કંપનીઓ માટે પણ કાયદાકીય ઉદાહરણ (Precedent) બની શકે છે.
નિષ્ણાતો માને છે કે જો ટ્રમ્પ પ્રશાસન આ બાબતે નરમ નહીં પડે, તો અમેરિકાના આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર સંબંધો પર તેની નકારાત્મક અસર પડી શકે છે અને ઘરઆંગણે ચીજવસ્તુઓના ભાવમાં વધારો થઈ શકે છે.
