વી.ડી. સતીસનનો સાદગીભર્યો અભિગમ: વીઆઈપી સંસ્કૃતિને તિલાંજલિ અને લોકશાહીના નવા યુગની શરૂઆત
ભારતીય રાજકારણમાં જ્યારે પણ ‘મુખ્યમંત્રી’ શબ્દ સાંભળવા મળે ત્યારે મગજમાં પહેલું ચિત્ર સાયરન વગાડતી ગાડીઓ, ડઝનબંધ પોલીસ વાહનોનો કાફલો અને સામાન્ય જનતા માટે રોકી દેવાયેલા રસ્તાઓનું આવે છે. પરંતુ કેરળના નવનિયુક્ત મુખ્યમંત્રી વી.ડી. સતીસને સત્તા સંભાળતાની સાથે જ જે નિર્ણય લીધો છે, તેણે માત્ર કેરળમાં જ નહીં પણ સમગ્ર દેશના રાજકીય વર્તુળોમાં એક નવી ચર્ચા જગાવી છે.
૧. “તિજોરી પર બોજ નહીં, લોકોની મુશ્કેલીમાં ઘટાડો”
- વી.ડી. સતીસને પદભાર સંભાળ્યા બાદ તુરંત જ સ્પષ્ટ કર્યું કે તેમનો કાફલો લઘુત્તમ વાહનોનો બનેલો હશે. આ નિર્ણય પાછળના તેમના બે મુખ્ય કારણો છે:
- રાજ્યની આર્થિક સ્થિતિ: તેમણે ખૂબ જ નિખાલસતાથી સ્વીકાર્યું કે કેરળની તિજોરી હાલમાં ઉડાઉ ખર્ચ સહન કરી શકે તેમ નથી. જો નેતા પોતે જ ખર્ચમાં કાપ નહીં મૂકે, તો વહીવટીતંત્રના અન્ય સ્તરો શિસ્ત લાવવી અશક્ય છે.
જનતાની સુવિધા: અવારનવાર જોવા મળે છે કે મુખ્યમંત્રીના કાફલા માટે ટ્રાફિક કલાકો સુધી રોકી દેવામાં આવે છે, જેના કારણે એમ્બ્યુલન્સથી લઈને નોકરીએ જતી સામાન્ય વ્યક્તિ સુધીના તમામ હેરાન થાય છે. સતીસને પોલીસને કડક સૂચના આપી છે કે તેમની મુસાફરી દરમિયાન સામાન્ય નાગરિકોને કોઈ તકલીફ ન પડવી જોઈએ.
૨. જૂની પરંપરાઓ અને નવી દૃષ્ટિ
કેરળમાં અગાઉના મુખ્યમંત્રી પિનરાઈ વિજયનના સમયમાં ૧૦ થી વધુ વાહનોનો કાફલો રહેતો હતો, જેની વિપક્ષો અને જનતા દ્વારા ઘણી ટીકા કરવામાં આવી હતી. સતીસને આ અંગે વાત કરતા કહ્યું, “મારા પુરોગામીઓને કદાચ તેની જરૂર હશે, પણ મને નથી. હું લોકોની વચ્ચે રહેવા માંગુ છું, લોકોથી દૂર નહીં.”
તેમણે એ વાત પર ભાર મૂક્યો કે જો કોઈ નેતા ભવ્ય રીતે મુસાફરી કરે છે, તો લોકો મોઢા પર કદાચ કંઈ નહીં કહે, પરંતુ પીઠ પાછળ તેની મજાક ઉડાવશે. આ વિધાન તેમની જમીની વાસ્તવિકતા સાથેની પકડ દર્શાવે છે.
૩. નવી કાર નહીં, જૂનાથી જ ચલાવીશું કામ
રાજકીય નેતાઓ માટે નવી સત્તાવાર ગાડીઓ ખરીદવી એ જાણે એક પરંપરા બની ગઈ છે. પરંતુ સતીસને અહીં પણ એક મજબૂત ઉદાહરણ પૂરું પાડ્યું છે. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે:
- તેઓ કોઈ નવી સત્તાવાર કાર ખરીદશે નહીં.
- સરકાર પાસે જે પણ વાહન ઉપલબ્ધ હશે, તેનો જ ઉપયોગ કરશે.
- તેમણે તો ત્યાં સુધી કહ્યું કે, ગાડીનો રંગ ગમે તે હોય, તેમને તેનાથી કોઈ ફરક પડતો નથી.
આ બાબત માત્ર પૈસા બચાવવા પૂરતી મર્યાદિત નથી, પરંતુ તે એક ‘વહીવટી સંદેશ’ છે. જ્યારે મુખ્યમંત્રી પોતે જૂની ગાડી વાપરે, ત્યારે નીચેના અધિકારીઓ પણ બિનજરૂરી ખર્ચ કરતા અટકે છે.
૪. સુરક્ષા પ્રોટોકોલ અને વ્યવહારુ અભિગમ
મુખ્યમંત્રી તરીકે તેમને ‘ઝેડ પ્લસ’ (Z+) શ્રેણીની સુરક્ષા મળવાપાત્ર છે. આ સુરક્ષા વ્યવસ્થા હેઠળ સામાન્ય રીતે મોટો કાફલો અનિવાર્ય ગણાય છે. જોકે, સતીસને પોલીસ વિભાગને આ પ્રોટોકોલમાં કાપ મૂકવા અને તેને શક્ય તેટલો નાનો રાખવા જણાવ્યું છે. તેમની સૂચના મુજબ, તેમની ગાડી સાથે માત્ર એક ‘પાઇલટ’ અને એક ‘એસ્કોર્ટ’ વાહન જ હોવું જોઈએ. આ સાદગી દર્શાવે છે કે તેઓ સુરક્ષાના નામે સામાન્ય જનતાથી કપાઈ જવા માંગતા નથી.
૫. ધાર્મિક એકતા અને સામાજિક સૌહાર્દ
સતીસને માત્ર વહીવટી મોરચે જ નહીં, પરંતુ સામાજિક મોરચે પણ સક્રિયતા બતાવી છે. વિવિધ ધાર્મિક નેતાઓ સાથેની મુલાકાત બાદ તેમણે કેરળના ધર્મનિરપેક્ષ માળખાને મજબૂત કરવાની નેમ વ્યક્ત કરી છે.
- તેમણે કેરળને “વિભાજનકારી ઝુંબેશથી મુક્ત” રાખવાની વાત કરી.
- ધાર્મિક નેતાઓના આશીર્વાદને તેમણે પોતાની તાકાત ગણાવી અને આ પદને “દૈવી કાર્ય” તરીકે ઓળખાવ્યું.
- તેમનો આ અભિગમ સૂચવે છે કે તેઓ એક એવું શાસન ઈચ્છે છે જ્યાં વિકાસ અને ભાઈચારો સાથે ચાલે.
