સમયસર વેતન, વધુ રોજગાર અને બેરોજગારી ભથ્થું: VB–G RAM G કાયદાની ખાસિયતો
ભારત સરકાર દ્વારા ગ્રામીણ આજીવિકાને વધુ સુરક્ષિત અને મજબૂત બનાવવાના ઉદ્દેશ્ય સાથે ‘વિકસિત ભારત – રોજગાર અને આજીવિકા મિશન (ગ્રામીણ) ગેરંટી’ એટલે કે VB-GRAM G (વીબી-જી રામ જી) કાયદો અમલમાં મૂકવામાં આવ્યો છે. દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લા ગ્રામ વિકાસ એજન્સીના નિયામક હેતલ જોશીએ આ કાયદાની વિશેષતાઓ જણાવતા કહ્યું કે, આ નવી નીતિ ગ્રામીણ પરિવારોના આર્થિક સશક્તિકરણ માટે એક સીમાચિહ્નરૂપ સાબિત થશે. આ કાયદો માત્ર રોજગારી જ નહીં, પરંતુ ગ્રામીણ માળખાગત સુવિધાઓના સર્વાંગી વિકાસની પણ ખાતરી આપે છે.
૧૨૫ દિવસની રોજગાર ગેરંટી અને વેતન સુરક્ષા
આ નવા કાયદાની સૌથી મોટી વિશેષતા એ છે કે હવે ગ્રામીણ પરિવારોને વર્ષ દરમિયાન મળતી રોજગારીની ગેરંટી ૧૦૦ દિવસથી વધારીને ૧૨૫ દિવસ કરવામાં આવી છે. આ વધારાના ૨૫ દિવસથી શ્રમિક પરિવારોની વાર્ષિક આવકમાં નોંધપાત્ર વધારો થશે. વેતન ચૂકવણીની પ્રક્રિયાને પણ વધુ કડક બનાવવામાં આવી છે; કાયદા મુજબ કામ પૂર્ણ થયાના ૧૫ દિવસની અંદર શ્રમિકને તેના વેતનની ચૂકવણી કરવી ફરજિયાત છે. જો ચૂકવણીમાં વિલંબ થશે, તો નિયમ અનુસાર વળતર ચૂકવવાની પણ જોગવાઈ કરવામાં આવી છે, જેથી કામદારોના આર્થિક હિતોનું રક્ષણ થઈ શકે.
બેરોજગારી ભથ્થું અને પંચાયતી રાજનું સશક્તિકરણ
નવી વ્યવસ્થા હેઠળ, જો કોઈ શ્રમિક કામ માંગે અને તંત્ર તેને રોજગાર પૂરો પાડવામાં નિષ્ફળ રહે, તો બેરોજગારી ભથ્થું આપોઆપ ચૂકવવામાં આવશે. આ ઉપરાંત, ગ્રામ પંચાયતોને વધુ સ્વાયત્તતા આપવામાં આવી છે જેથી તેઓ જળ સુરક્ષા, સંરક્ષણ અને ગ્રામીણ માળખાકીય સુવિધાઓના કામો પોતે નક્કી કરી શકે. ખાસ કરીને આબોહવા પરિવર્તન સામે રક્ષણ મળે તેવા વિકાસલક્ષી કાર્યો પર ભાર મૂકવામાં આવશે. ભાણવડ અને ખંભાળિયા જેવા સેમી ક્રિટિકલ વિસ્તારોમાં ૪૦ ટકા જળસિંચાઈના કામો ફરજિયાત રીતે હાથ ધરવામાં આવશે.
કૃષિ પ્રવૃત્તિઓ અને રોજગારીનું સંતુલન
ખેતીકામ અને શ્રમિકોની જરૂરિયાત વચ્ચે સંતુલન જાળવવા માટે કાયદામાં ખાસ જોગવાઈ છે. વાવણી અને લણણીના મુખ્ય કૃષિ સમયગાળા દરમિયાન, એટલે કે વર્ષના કુલ ૬૦ દિવસોમાં આ મિશન હેઠળના કામો બંધ રાખવામાં આવશે, જેથી કૃષિ ઉત્પાદકતા પર કોઈ અસર ન પડે અને ખેતીના કામો માટે શ્રમિકો ઉપલબ્ધ રહે. આ કાયદો કુશળ અને અકુશળ બંને પ્રકારના શ્રમિકો માટે રોજગારીની નવી તકો ઉભી કરશે, જેનાથી દેવભૂમિ દ્વારકા સહિત સમગ્ર રાજ્યના ગ્રામીણ વિસ્તારો આત્મનિર્ભરતા તરફ આગળ વધશે.
