બાંગ્લાદેશ સંકટ: 1971 પછી ભારત માટે “સૌથી મોટો વ્યૂહાત્મક પડકાર”; થરૂર સમિતિએ સરકારને આપી ચેતવણી
કોંગ્રેસના સાંસદ શશિ થરૂરની અધ્યક્ષતાવાળી વિદેશી બાબતોની સંસદીય સ્થાયી સમિતિએ બાંગ્લાદેશની વર્તમાન સ્થિતિને 1971ના મુક્તિ યુદ્ધ પછી ભારત માટે “સૌથી મોટો વ્યૂહાત્મક પડકાર” ગણાવ્યો છે. સમિતિએ તેના અહેવાલમાં ચેતવણી આપી છે કે જો ભારત આ સમયે તેની રણનીતિઓને ફરીથી સંતુલિત (recalibrate) કરવામાં નિષ્ફળ જશે, તો તે ઢાકામાં પોતાનું વ્યૂહાત્મક સ્થાન યુદ્ધને કારણે નહીં, પરંતુ પોતાની અપ્રસ્તુતતા (irrelevance) ને કારણે ગુમાવી શકે છે.
ચીન અને પાકિસ્તાનનો વધતો પ્રભાવ
અહેવાલમાં બાંગ્લાદેશમાં વધતા ઇસ્લામી કટ્ટરવાદ અને ત્યાં ચીન તથા પાકિસ્તાનના વધતા પ્રભાવ પર ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. સમિતિએ ખાસ કરીને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, બંદર વિકાસ અને સંરક્ષણ સહયોગના ક્ષેત્રમાં ચીનના વિસ્તરણનો ઉલ્લેખ કર્યો છે. આમાં મોંગલા બંદરનું વિસ્તરણ, લાલમોનિરહાટ એરબેઝ અને પેકુઆમાં સબમરીન બેઝ જેવા પ્રોજેક્ટ્સ સામેલ છે, જે ભારત માટે સુરક્ષાની દૃષ્ટિએ ચિંતાનો વિષય છે. રિપોર્ટ અનુસાર, 1971નો પડકાર અસ્તિત્વ સાથે જોડાયેલો હતો, જ્યારે વર્તમાન સ્થિતિ પેઢીગત તફાવત અને રાજકીય વ્યવસ્થામાં બદલાવ દર્શાવે છે.
મીડિયા અને સાંસ્કૃતિક સંસ્થાઓ પર હુમલા
બાંગ્લાદેશમાં હિંસાનો દોર અટકવાનું નામ નથી લઈ રહ્યો. તાજેતરમાં વિદ્યાર્થી નેતા શરીફ ઉસ્માન હાદીના મોત બાદ ઢાકામાં મોટા પાયે આગજની અને તોડફોડ થઈ હતી. ઉશ્કેરાયેલા ટોળાએ ‘ધ ડેઈલી સ્ટાર’ અને ‘પ્રથમ આલો’ જેવા અગ્રણી મીડિયા સંસ્થાઓની ઓફિસો પર હુમલો કર્યો અને તેમાં આગ લગાવી દીધી. હુમલાખોરોએ આ અખબારોને “દિલ્હીના પાલતુ કૂતરા” કહીને સૂત્રોચ્ચાર કર્યા હતા. શશિ થરૂરે આ હુમલાઓની નિંદા કરતા કહ્યું કે પ્રેસ પરના આ હુમલા લોકશાહી મૂલ્યો અને બહુવાદી સમાજની નિવ પર પ્રહાર છે.
લઘુમતીઓની લક્ષિત હત્યાઓ
દેશમાં સુરક્ષા વ્યવસ્થા ખોરવાતા લઘુમતીઓ, ખાસ કરીને હિંદુઓને નિશાન બનાવવામાં આવી રહ્યા છે. મેમનસિંહ જિલ્લામાં દીપુ ચંદ્ર દાસ નામના હિંદુ યુવકની ઈશનિંદાના ખોટા આરોપસર માર મારીને હત્યા કરવામાં આવી હતી અને તેના મૃતદેહને ઝાડ સાથે બાંધીને સળગાવી દેવામાં આવ્યો હતો. જોકે, વચગાળાની સરકારના વડા મોહમ્મદ યુનુસે આ ઘટનાની નિંદા કરી છે અને આ મામલે સાત લોકોની ધરપકડની જાણકારી આપી છે.
ભારત-બાંગ્લાદેશ સંબંધો પર અસર
બગડતી સુરક્ષા સ્થિતિને કારણે ભારતને ખુલના અને રાજશાહીમાં તેના વિઝા સેન્ટરો અસ્થાયી રૂપે બંધ કરવાની ફરજ પડી છે. કટ્ટરપંથી જૂથો દ્વારા ભારતીય હાઈ કમિશન પાસે વિરોધ પ્રદર્શન અને “સેવન સિસ્ટર્સ” (પૂર્વોત્તર રાજ્યો) ને ભારતથી અલગ કરવાની ધમકીઓએ તણાવમાં વધારો કર્યો છે.
An unbearably tragic incident amid the mob rule that is raging across Bangladesh. While mourning the loss of this poor Hindu man at the hands of unspeakable criminals, I appreciate the condemnation issued by the Government of Bangladesh, but must ask them what they are doing to… https://t.co/He2Qii473j
— Shashi Tharoor (@ShashiTharoor) December 20, 2025
સમિતિએ ભલામણ કરી છે કે ભારત સરકારે બાંગ્લાદેશમાં કોઈપણ વિદેશી શક્તિની સૈન્ય દખલગીરી પર કડક દેખરેખ રાખવી જોઈએ અને ઢાકાને વિકાસ તથા કનેક્ટિવિટીના ક્ષેત્રમાં વધુ સારા વિકલ્પો પૂરા પાડવા જોઈએ.
એક નાનું રૂપક: વર્તમાનમાં બાંગ્લાદેશની સ્થિતિ એક એવી શતરંજની બિસાત (Chessboard) જેવી છે જ્યાં ભારતને માત્ર પોતાના મહોરાઓને બચાવવાના નથી, પરંતુ એ પણ સુનિશ્ચિત કરવાનું છે કે રમતના નિયમો કોઈ બહારની શક્તિના પ્રભાવમાં આવીને બદલાઈ ન જાય.
