માત્ર પાસે ઉભા રહેવાથી જ પૈસા ચોરાઈ જશે! શું તમે પણ Tap-to-Pay વાપરો છો?
જેમ જેમ દુનિયા ડિજિટલ થઈ રહી છે તેમ તેમ પેમેન્ટ કરવાની રીતો પણ ખૂબ જ સરળ બની ગઈ છે. હવે આપણે કાર્ડ સ્વાઈપ કરવાની કે પિન (PIN) નાખવાની જરૂર પડતી નથી, બસ એક ‘ટેપ’ અને પેમેન્ટ સફળ! પરંતુ શું તમે જાણો છો કે તમારી આ સુવિધા હવે સાયબર ઠગો માટે એક નવું હથિયાર બની ગઈ છે? હાલના દિવસોમાં ‘ઘોસ્ટ ટેપિંગ’ (Ghost Tapping) નામનો એક નવો સ્કેમ ઝડપથી ફેલાઈ રહ્યો છે, જે ખાસ કરીને મુસાફરો અને ભીડભાડવાળા વિસ્તારોમાં રહેતા લોકોને નિશાન બનાવી રહ્યો છે.
જો તમે ફરવાના શોખીન હોવ અને કોન્ટેક્ટલેસ પેમેન્ટ (Tap-to-Pay) નો ઉપયોગ કરતા હોવ, તો આ સમાચાર તમારા હોશ ઉડાવી શકે છે. ચાલો જાણીએ કે આ સ્કેમ શું છે અને તમે તેનાથી કેવી રીતે બચી શકો છો.
શું છે ‘ઘોસ્ટ ટેપિંગ’ સ્કેમ?
શું છે ‘ઘોસ્ટ ટેપિંગ’ સ્કેમ?ઘોસ્ટ ટેપિંગ એ એક એવો ડિજિટલ ફ્રોડ છે જેમાં સ્કેમર તમારી પરવાનગી કે જાણ વગર તમારા બેંક ખાતામાંથી પૈસા ઉપાડી લે છે. આ સંપૂર્ણપણે NFC (Near Field Communication) ટેકનોલોજી પર આધારિત છે.
સામાન્ય રીતે Tap-to-Pay માટે ₹5000 (ભારતમાં) સુધીના ટ્રાન્ઝેક્શન માટે પિનની જરૂર હોતી નથી. ઠગો આનો જ ફાયદો ઉઠાવે છે. તેઓ એક પોર્ટેબલ NFC રીડર અથવા મોડિફાઈડ સ્માર્ટફોન લઈને ભીડભાડવાળી જગ્યાઓ પર ફરે છે અને જેવો તેઓ તમારા કાર્ડ કે ફોન (જેમાં NFC ઓન હોય) ની નજીક આવે છે, વાયરલેસ રીતે ટ્રાન્ઝેક્શન શરૂ થઈ જાય છે. આમાં ન તો તમારે કાર્ડ કાઢવાની જરૂર પડે છે કે ન તો તમારી પાસે કોઈ OTP આવે છે.
કેવી રીતે આ ફ્રોડને અંજામ આપવામાં આવે છે?
સાયબર ગુનેગારો આ સ્કેમને ખૂબ જ ચતુરાઈથી અંજામ આપે છે:
-
ભીડનો ફાયદો: એરપોર્ટ, રેલ્વે સ્ટેશન, મોટા તહેવારો કે ભીડભાડવાળા બજારોમાં ઠગ તમારી એટલી નજીક આવીને ઉભા રહે છે કે તેમનું ઉપકરણ તમારા વૉલેટ કે ફોનના સિગ્નલ પકડી શકે.
-
NFC રીડરની રમત: તેમની પાસે છુપાયેલા નાના NFC રીડર હોય છે. જેવું આ ઉપકરણ કાર્ડના 4 સેન્ટિમીટરના દાયરામાં આવે છે, તે તરત જ પેમેન્ટની પ્રક્રિયા શરૂ કરી દે છે.
-
નકલી દુકાનદારો: ઘણીવાર ટૂરિસ્ટ સ્પોર્ટ્સ પર નાના દુકાનદારો જાણીજોઈને કહે છે કે “મશીન કામ નથી કરતું, એકવાર ફરીથી ટેપ કરો”. આ ચક્કરમાં તેઓ તમારી પાસેથી એક જ વસ્તુ માટે બે વાર અથવા વધુ રકમ વસૂલી લે છે.
-
વિદેશી કરન્સીનો ફાયદો: વિદેશ પ્રવાસ દરમિયાન આપણે ઘણીવાર કરન્સી કન્વર્ઝનમાં મુંઝવણમાં હોઈએ છીએ. ઠગ નાની-નાની રકમ (જેમ કે $10 અથવા €15) ઉપાડે છે, જેના પર મુસાફરો ઘણીવાર ધ્યાન આપતા નથી.
કઈ જગ્યાએ સૌથી વધુ જોખમ છે?
કઈ જગ્યાએ સૌથી વધુ જોખમ છે?સાયબર સિક્યુરિટી નિષ્ણાતોના મતે, આ ફ્રોડ આંતરરાષ્ટ્રીય પર્યટન કેન્દ્રો પર સૌથી વધુ જોવા મળી રહ્યો છે. અમેરિકા, બ્રિટન, ફ્રાન્સ, ઈટાલી, થાઈલેન્ડ અને ઈન્ડોનેશિયા જેવા દેશોના મુખ્ય બજારો અને આંતરરાષ્ટ્રીય એરપોર્ટ પર આવા કિસ્સાઓ સતત સામે આવી રહ્યા છે. ભારતમાં પણ મેટ્રો સ્ટેશનો અને મોટા મોલ્સમાં આ બાબતે સાવધ રહેવાની સલાહ આપવામાં આવી રહી છે.
મુસાફરો કેમ સરળતાથી શિકાર બને છે?
-
સજાગતાનો અભાવ: મુસાફરી દરમિયાન લોકો ઘણીવાર ઉતાવળમાં હોય છે અને ટ્રાન્ઝેક્શનના મેસેજ તરત ચેક કરતા નથી.
-
ડિજિટલ વૉલેટ પર નિર્ભરતા: Apple Pay, Google Pay અને Samsung Wallet જેવા પ્લેટફોર્મ સુવિધા તો આપે છે, પરંતુ જો ફોનનું NFC હંમેશા ઓન રહે તો જોખમ વધી જાય છે.
-
અસલી અને નકલીની ઓળખ મુશ્કેલ: ભીડમાં સાચા વિક્રેતા અને ઠગ વચ્ચે તફાવત કરવો અશક્ય બની જાય છે.
‘ઘોસ્ટ ટેપિંગ’થી બચવાના અચૂક ઉપાયો
મુસાફરી દરમિયાન તમારી જાતને સુરક્ષિત રાખવા માટે આ ટિપ્સ ચોક્કસ અપનાવો:
-
NFC બંધ રાખો: તમારા સ્માર્ટફોનના સેટિંગ્સમાં જઈને NFC ફીચર ત્યારે જ ઓન કરો જ્યારે તમારે પેમેન્ટ કરવું હોય. બાકીના સમયે તેને બંધ રાખવું એ જ સૌથી મોટી સુરક્ષા છે.
-
RFID-બ્લોકિંગ વૉલેટ: બજારમાં એવા વૉલેટ અને કાર્ડ સ્લીવ્સ મળે છે જે રેડિયો ફ્રીક્વન્સીને બ્લોક કરી દે છે. આમાં રાખેલું કાર્ડ કોઈપણ બહારના સ્કેનર દ્વારા વાંચી શકાતું નથી.
-
બાયોમેટ્રિક લોક: તમારા મોબાઈલ વૉલેટ (GPay, Apple Pay) માં હંમેશા ફિંગરપ્રિન્ટ અથવા ફેસ આઈડી લોક લગાવીને રાખો.
-
ટ્રાન્ઝેક્શન લિમિટ ઓછી કરો: તમારી બેંકની એપમાં જઈને ‘કોન્ટેક્ટલેસ પેમેન્ટ’ ની ડેઈલી લિમિટ ઘટાડી દો. જો તમે વિદેશ જઈ રહ્યા હોવ, તો તેને તમારી જરૂરિયાત મુજબ જ સેટ કરો.
-
ઇન્સ્ટન્ટ એલર્ટ ઓન રાખો: ખાતરી કરો કે દરેક નાના-મોટા ટ્રાન્ઝેક્શનનો SMS અને ઈમેલ એલર્ટ તરત જ તમારા ફોન પર આવે.
શું Tap-to-Pay હવે સુરક્ષિત નથી?
નિષ્ણાતો માને છે કે Tap-to-Pay હજી પણ કાર્ડ સ્વાઈપ કરવા કે ચિપ નાખવા કરતા વધુ સુરક્ષિત છે, કારણ કે આમાં તમારો ડેટા એન્ક્રિપ્ટેડ હોય છે અને કાર્ડનું ક્લોનિંગ કરવું મુશ્કેલ છે. જોખમ ટેકનોલોજીમાં નથી, પરંતુ તેના ઉપયોગ દરમિયાન રાખવામાં આવતી બેદરકારીમાં છે. જો તમે ભીડભાડવાળી જગ્યાએ સાવધ રહો છો, તો આ ટેકનોલોજી સંપૂર્ણપણે સુરક્ષિત છે.
નિષ્કર્ષ
ટેકનોલોજી જેટલું આપણું જીવન સરળ બનાવે છે, તેટલા જ પડકારો પણ ઉભા કરે છે. ‘ઘોસ્ટ ટેપિંગ’ થી ડરવાની જરૂર નથી, પરંતુ જાગૃત રહેવાની જરૂર છે. બસ એક નાની સાવચેતી—જેમ કે તમારું NFC બંધ રાખવું—તમને મોટા આર્થિક નુકસાનથી બચાવી શકે છે.
