બાંગ્લાદેશ-ભારત સંબંધોમાં નવું સંકટ: શરીફ ઉસ્માન હાદીની હત્યા અને રાજદ્વારી મડાગાંઠ
૧૮ ડિસેમ્બર ૨૦૨૫ના રોજ ‘ઈન્કલાબ મંચ’ના પ્રવક્તા અને કટ્ટરપંથી નેતા શરીફ ઉસ્માન હાદીના અવસાન બાદ બાંગ્લાદેશમાં ભારે હિંસા અને રાજદ્વારી તણાવ પેદા થયો છે. હાદીને ૧૨ ડિસેમ્બરના રોજ ઢાકાના બિજોયનગર વિસ્તારમાં ચૂંટણી પ્રચાર દરમિયાન માથામાં ગોળી વાગી હતી, ત્યારબાદ સિંગાપોરની હોસ્પિટલમાં સારવાર દરમિયાન તેમણે અંતિમ શ્વાસ લીધા હતા.
હિંસા અને અશાંતિનું તાંડવ
હાદીના મોતના સમાચાર ફેલાતા જ બાંગ્લાદેશના અનેક વિસ્તારોમાં રમખાણો, આગજની અને વિરોધ પ્રદર્શનો શરૂ થયા હતા. ઉશ્કેરાયેલા ટોળાએ ઢાકાના અગ્રણી અખબારોની ઓફિસો પર હુમલો કરી ત્યાં આગ લગાડી દીધી હતી. આ ઉપરાંત, સાંસ્કૃતિક કેન્દ્રો અને અવામી લીગના કાર્યાલયોને પણ નિશાન બનાવવામાં આવ્યા હતા.
હિંસા દરમિયાન ભારતીય રાજદ્વારી મિશનો પર હુમલાના પ્રયાસોને જોતા, ભારતે રાજશાહી અને ખુલ્નામાં તેના વિઝા કેન્દ્રો કામચલાઉ ધોરણે બંધ કરી દીધા છે. આ હિંસામાં ભાલુકામાં દીપુ ચંદ્ર દાસ નામના હિન્દુ વ્યક્તિની નિર્મમ હત્યા કરવામાં આવી હતી, જેનાથી સાંપ્રદાયિક તણાવ વધુ વકર્યો છે.
હત્યારાઓના ઠેકાણા અંગે વિવાદ
આ કેસના મુખ્ય આરોપી ફૈઝલ કરીમ મસૂદ ક્યાં છે, તે બાબતે બાંગ્લાદેશ અને ભારત વચ્ચે ઉગ્ર મતભેદ છે. ઢાકા પોલીસે દાવો કર્યો હતો કે મસૂદ અને તેનો સાથી આલમગીર શેખ મેઘાલય થઈને ભારત ભાગી ગયા છે અને ત્યાં તેમની ધરપકડ કરવામાં આવી છે. જોકે, ભારતીય સરહદ સુરક્ષા દળ (BSF) અને મેઘાલય પોલીસે આ દાવાઓને સંપૂર્ણપણે “ખોટા અને પાયાવિહોણા” ગણાવી ફગાવી દીધા છે. દરમિયાન, આરોપી મસૂદે દુબઈથી એક વિડિયો સંદેશ જાહેર કરી પોતાને નિર્દોષ ગણાવ્યો છે.
ભારત-બાંગ્લાદેશ સંબંધો પર અસર
ઓગસ્ટ ૨૦૨૪માં શેખ હસીનાના પતન બાદથી જ બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધોમાં કડવાશ આવી છે. ભારત દ્વારા હસીનાને આશ્રય આપવો અને બાંગ્લાદેશમાં લઘુમતીઓ (ખાસ કરીને હિન્દુઓ) પર થતા હુમલાના અહેવાલોએ તણાવમાં વધારો કર્યો છે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, નવી દિલ્હી હાલમાં ઢાકાની વચગાળાની સરકાર સાથે સંબંધો સુધારવાની ઉતાવળમાં નથી અને તેની નજર ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૬ માં યોજાનારી આગામી ચૂંટણીઓ પર છે.
ભવિષ્યની રાહ
નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે બંને દેશોએ આ સમયે ભડકાઉ નિવેદનબાજીથી બચવું જોઈએ. બાંગ્લાદેશી રાજકીય પક્ષોએ ભારત-વિરોધી લાગણીઓને ઉત્તેજન આપવાનું બંધ કરવું જોઈએ, જ્યારે નવી દિલ્હીએ બાંગ્લાદેશના વિવિધ રાજકીય પક્ષો સાથે સંવાદ વધારવાની જરૂર છે. ૨૦૨૬ની ચૂંટણી બાદ આવનારી નવી સરકાર સાથે પરસ્પર સન્માન અને સુરક્ષાની ચિંતાઓને ધ્યાનમાં રાખીને સંબંધોને ફરી પાટા પર લાવવાની જરૂર રહેશે.
