અમેરિકાની યુદ્ધમાં ‘મોંઘી’ એન્ટ્રી: ઈરાન પર હુમલાનો ખર્ચ ₹૧૮.૮૭ લાખ કરોડને પાર પહોંચશે; ટ્રમ્પે કહ્યું- “જરૂર પડશે તો મહિનાઓ સુધી લડીશું”
વૈશ્વિક ભૌગોલિક રાજનીતિમાં એક અત્યંત ગંભીર વળાંક આવ્યો છે. મધ્ય પૂર્વમાં ઇઝરાયેલ અને ઈરાન વચ્ચેના સંઘર્ષમાં અમેરિકાની સીધી સંડોવણીએ માત્ર સૈન્ય જ નહીં, પરંતુ આર્થિક સ્તરે પણ ભૂકંપ લાવી દીધો છે. રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે યુદ્ધના સમયગાળા અને તેના ખર્ચ અંગે જે આંકડા જાહેર કર્યા છે, તે સાંભળીને વિશ્વના અર્થશાસ્ત્રીઓ સ્તબ્ધ છે.
અમેરિકા ફરી એકવાર મધ્ય પૂર્વના યુદ્ધના મેદાનમાં ઊંડાણપૂર્વક ફસાઈ ગયું હોય તેમ લાગે છે. ઈરાન અને ઇઝરાયેલ વચ્ચે ચાલી રહેલા લોહિયાળ સંઘર્ષમાં અમેરિકાની એન્ટ્રીએ લશ્કરી તૈયારીઓ પાછળ અબજો ડોલરનો ખર્ચ શરૂ કરી દીધો છે. તાજેતરના અહેવાલો મુજબ, ઈરાન પર હુમલાના પ્રથમ ૨૪ કલાકમાં જ અમેરિકાએ આશરે $૭૭૯ મિલિયન (આશરે ₹૬,૯૦૦ કરોડ) ખર્ચ્યા છે. આ આંકડો દર્શાવે છે કે આધુનિક યુદ્ધ માત્ર જાનમાલનું જ નહીં, પણ દેશની તિજોરીનું પણ ભારે નુકસાન કરે છે.
રોજના કરોડોનો ધુમાડો: કેરિયર સ્ટ્રાઈક ગ્રુપનું ગણિત
સેન્ટર ફોર અ ન્યૂ અમેરિકન સિક્યુરિટીના ડેટા અનુસાર, અમેરિકાએ મધ્ય પૂર્વમાં બે વિશાળ કેરિયર સ્ટ્રાઈક ગ્રુપ તૈનાત કર્યા છે. જેમાં વિશ્વનું સૌથી મોટું એરક્રાફ્ટ કેરિયર ‘યુએસએસ ગેરાલ્ડ આર. ફોર્ડ’ સામેલ છે.
-
એક કેરિયર સ્ટ્રાઈક ગ્રુપને સમુદ્રમાં કાર્યરત રાખવાનો દૈનિક ખર્ચ આશરે $૬.૫ મિલિયન (₹૫૮ કરોડ) થાય છે.
-
હુમલા પહેલાની લશ્કરી ગતિવિધિઓ અને જહાજોની તૈનાતી પાછળ જ અમેરિકાએ $૬૩૦ મિલિયન (₹૫,૫૫૬ કરોડ) ખર્ચી નાખ્યા છે.
₹૧૮.૮૭ લાખ કરોડનું ભીષણ બજેટ
પેન વ્હાર્ટન બજેટ મોડેલના ડિરેક્ટર કેન્ટ સ્મેટર્સે ચેતવણી આપી છે કે જો આ યુદ્ધ લાંબુ ચાલશે, તો અમેરિકાનો કુલ ખર્ચ $૨૧૦ બિલિયન (આશરે ₹૧૮.૮૭ લાખ કરોડ) સુધી પહોંચી શકે છે. આ રકમ એટલી મોટી છે કે તે ઘણા નાના દેશોની જીડીપી કરતા પણ વધુ છે.
નોંધનીય છે કે ૭ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૩ ના રોજ હમાસના હુમલા બાદથી અમેરિકાએ ઇઝરાયેલને અત્યાર સુધીમાં ૨૧.૭ બિલિયન ડોલરની લશ્કરી સહાય પૂરી પાડી છે. બ્રાઉન યુનિવર્સિટીના ‘વોર કોસ્ટ’ રિપોર્ટ મુજબ, મધ્ય પૂર્વમાં અમેરિકાની કુલ સૈન્ય કાર્યવાહીનો ખર્ચ હવે ૩ લાખ કરોડ રૂપિયાની સપાટી વટાવી ગયો છે.
ટ્રમ્પનું વલણ: “અમે લડવા માટે સક્ષમ છીએ”
જ્યારે રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પને પૂછવામાં આવ્યું કે આ યુદ્ધ કેટલો સમય ચાલશે, ત્યારે તેમણે મક્કમતાથી જવાબ આપ્યો હતો. ટ્રમ્પે જણાવ્યું, “અમે શરૂઆતમાં ચાર થી પાંચ અઠવાડિયાનો અંદાજ લગાવ્યો હતો, પરંતુ અમારી પાસે તેનાથી વધુ સમય સુધી યુદ્ધ ચાલુ રાખવાની ક્ષમતા અને સંસાધનો છે. અમે પીછેહઠ કરીશું નહીં. ગમે તેટલો સમય લાગે, અમે આ લક્ષ્ય પૂરું કરીશું.”
ટ્રમ્પના આ નિવેદને સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે અમેરિકા માત્ર હવાઈ હુમલા પૂરતું મર્યાદિત રહેવા માંગતું નથી, પરંતુ જરૂર પડ્યે લાંબા સમય સુધી ઈરાન સામે મોરચો માંડવા તૈયાર છે.
વૈશ્વિક અસર અને ભવિષ્ય
આ યુદ્ધનો ખર્ચ માત્ર અમેરિકા પૂરતો મર્યાદિત નથી. આટલા મોટા પાયે થઈ રહેલા સંરક્ષણ ખર્ચ અને પશ્ચિમ એશિયાની અસ્થિરતાને કારણે વૈશ્વિક બજારમાં તેલના ભાવ અને ફુગાવામાં પણ મોટો ઉછાળો આવવાની ભીતિ છે. જો અમેરિકા આટલી મોટી રકમ યુદ્ધમાં હોમશે, તો તેની અસર ડોલરની મજબૂતી અને વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઈન પર પણ પડશે.
૪ માર્ચ ૨૦૨૬ની આ સ્થિતિ સૂચવે છે કે દુનિયા એક અત્યંત ખર્ચાળ અને વિનાશક સંઘર્ષ તરફ આગળ વધી રહી છે. ટ્રમ્પની જીદ અને ઈરાનનો વળતો પ્રહાર વિશ્વને કયા આર્થિક ખાડામાં ધકેલશે, તે જોવું રહ્યું.
