ટ્રમ્પની ગ્રીનલેન્ડ પર નજર: અમેરિકા અને ડેનમાર્ક વચ્ચે વધતો તણાવ, સૈન્ય વિકલ્પ પર પણ ચર્ચા
અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ગ્રીનલેન્ડને અમેરિકી ક્ષેત્ર બનાવવાની પોતાની મહત્વકાંક્ષાને ફરી એકવાર દોહરાવી છે, જેના કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે રાજદ્વારી તણાવ પેદા થયો છે. વ્હાઇટ હાઉસે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ગ્રીનલેન્ડનું અધિગ્રહણ અમેરિકા માટે “રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા પ્રાથમિકતા” છે અને તે માટે “સૈન્ય વિકલ્પ” સહિતના તમામ વિકલ્પો ખુલ્લા છે.
ગ્રીનલેન્ડ કેમ આટલું મહત્વનું છે?
સ્ત્રોતો અનુસાર, ગ્રીનલેન્ડની વ્યૂહાત્મક સ્થિતિ અને તેના કુદરતી સંસાધનો તેને અમેરિકા માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ બનાવે છે:
- સૈન્ય સુરક્ષા: ગ્રીનલેન્ડ રશિયા અને ઉત્તર અમેરિકાની વચ્ચે આવેલું છે. અહીં આવેલું પિટુફિક સ્પેસ બેઝ (Pituffik Space Base) અમેરિકી બેલિસ્ટિક મિસાઇલ સંરક્ષણ પ્રણાલી અને અવકાશ દેખરેખ માટે નિર્ણાયક છે.
- કુદરતી સંસાધનો: ગ્રીનલેન્ડમાં રેર અર્થ મિનરલ્સ (Rare Earth Elements), ગ્રેફાઇટ, નિયોબિયમ અને તેલ તથા ગેસના વિશાળ ભંડારો છે. અમેરિકા આ સંસાધનો પર ચીનની નિર્ભરતા ઘટાડવા માંગે છે.
- વ્યાપાર માર્ગ: આબોહવા પરિવર્તનને કારણે પીગળતો બરફ નવા દરિયાઈ વ્યાપાર માર્ગો (જેમ કે નોર્થવેસ્ટ પેસેજ) ખોલી શકે છે, જે પનામા નહેરનો વિકલ્પ બની શકે છે.
ડેનમાર્ક અને ગ્રીનલેન્ડની પ્રતિક્રિયા
ડેનમાર્ક અને ગ્રીનલેન્ડની સરકારોએ ટ્રમ્પના પ્રસ્તાવને સંપૂર્ણપણે ફગાવી દીધો છે. ગ્રીનલેન્ડના પ્રીમિયર મુતે બી. એગેડેએ સ્પષ્ટપણે કહ્યું છે કે, “ગ્રીનલેન્ડ ગ્રીનલેન્ડિક લોકો માટે છે. અમે ન તો ડેનિશ બનવા માંગીએ છીએ, ન તો અમેરિકી.”
તણાવ ઘટાડવા માટે, ગ્રીનલેન્ડના વિદેશ મંત્રી વિવિયન મોઝફેલ્ડ અને ડેનમાર્કના વિદેશ મંત્રી લાર્સ લોકે રાસ્મુસેને આવતા અઠવાડિયે અમેરિકી વિદેશ મંત્રી માર્કો રુબિયો સાથે તાત્કાલિક બેઠકની વિનંતી કરી છે. તેમનો ઉદ્દેશ્ય અધિગ્રહણ સાથે જોડાયેલી “ગેરસમજો” દૂર કરવાનો છે.
કાનૂની અવરોધો અને નાટો (NATO) નું ભવિષ્ય
ગ્રીનલેન્ડ સેલ્ફ-ગવર્નમેન્ટ એક્ટ 2009 હેઠળ તે એક સ્વાયત્ત પ્રદેશ છે, જે ગ્રીનલેન્ડિક લોકોને “આત્મનિર્ણયનો અધિકાર” આપે છે. આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદા હેઠળ, કોઈપણ પ્રદેશનું અધિગ્રહણ ત્યાંની વસ્તીની સંમતિ વિના કરી શકાતું નથી.
ડેનમાર્કના વડાપ્રધાન મેટે ફ્રેડરિકસેને ચેતવણી આપી છે કે ગ્રીનલેન્ડ પર કોઈપણ સૈન્ય હુમલો નાટો (NATO) નો અંત હશે, કારણ કે ડેનમાર્ક અને અમેરિકા બંને આ સૈન્ય ગઠબંધનના સભ્યો છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાયનું વલણ
ફ્રાન્સ, જર્મની, બ્રિટન અને કેનેડા જેવા અગ્રણી દેશોએ ગ્રીનલેન્ડને સમર્થન આપ્યું છે. જર્મનીએ કહ્યું છે કે તે ડેનમાર્ક સાથે મળીને આગામી પગલાં પર કામ કરી રહ્યું છે, જ્યારે ફિનલેન્ડે આ મુદ્દાને નાટોમાં ઉઠાવવાની માંગ કરી છે.
