વિશ્વની સૌથી લાંબી હાઇડ્રોજન ટ્રેન હવે ભારતમાં: જાણો તેની સ્પીડ અને અદભૂત ખાસિયતો

જીંદ પહોંચી ભારતની પ્રથમ હાઇડ્રોજન ટ્રેન: 140 કિમીની ઝડપ, શૂન્ય પ્રદૂષણ અને વિશ્વની સૌથી લાંબી હાઇડ્રોજન ટ્રેનનું ગૌરવ

ભારતે હરિત પરિવહન (Green Transport) ની દિશામાં એક ઐતિહાસિક સિદ્ધિ હાંસલ કરી છે. દેશની પ્રથમ હાઇડ્રોજન સંચાલિત ટ્રેન હરિયાણાના જીંદ પહોંચી ગઈ છે અને ટૂંક સમયમાં જીંદ-સોનીપત રેલ ખંડ પર તેની પ્રથમ સફર શરૂ કરવા માટે તૈયાર છે. ભારતીય રેલવેની ‘હાઇડ્રોજન ફોર હેરિટેજ’ (Hydrogen for Heritage) પહેલ હેઠળ વિકસિત આ ટ્રેન માત્ર ભારતની પ્રથમ નથી, પરંતુ તે વિશ્વની સૌથી લાંબી (10 કોચવાળી) અને સૌથી શક્તિશાળી (2400 kW) હાઇડ્રોજન ટ્રેન બનવા જઈ રહી છે.

સ્વદેશી ટેકનોલોજી અને અજોડ ક્ષમતા

આ અત્યાધુનિક ટ્રેનનું નિર્માણ ચેન્નાઈ સ્થિત ઇન્ટિગ્રલ કોચ ફેક્ટરી (ICF) દ્વારા સ્વદેશી રીતે કરવામાં આવ્યું છે. ટ્રેનની મુખ્ય વિશેષતાઓ નીચે મુજબ છે:

• ઝડપ: તેની મહત્તમ ગતિ 140 કિમી પ્રતિ કલાક છે, જ્યારે તે 110 કિમી પ્રતિ કલાકની સામાન્ય ગતિએ (cruising speed) ચાલશે.
• ક્ષમતા: તેમાં 8 પેસેન્જર કોચ અને 2 ડ્રાઇવિંગ પાવર કાર (DPC) સામેલ છે, જે એકસાથે અંદાજે 2,500 થી 2,638 મુસાફરોને લઈ જવા માટે સક્ષમ છે.
• ઈંધણ કાર્યક્ષમતા: આ ટ્રેન 360 કિલો હાઇડ્રોજનનો ઉપયોગ કરીને 180 કિલોમીટરનું અંતર કાપી શકે છે, એટલે કે 1 કિલોમીટર માટે માત્ર 2 કિલો ઈંધણની જરૂર પડશે.

પર્યાવરણ માટે ‘ઝીરો એમિશન’ વરદાન

આ ટ્રેન સંપૂર્ણપણે પર્યાવરણને અનુકૂળ છે. પરંપરાગત ડીઝલ એન્જિનોથી વિપરીત, હાઇડ્રોજન ફ્યુઅલ સેલ ટેકનોલોજીથી ચાલતી આ ટ્રેન ધુમાડાને બદલે ઉત્સર્જન તરીકે માત્ર પાણી અને વરાળ છોડે છે. આ ઉપરાંત, આ ટ્રેન સંપૂર્ણપણે અવાજ-રહિત (noiseless) હશે, જેનાથી ધ્વનિ પ્રદૂષણ પણ ફેલાશે નહીં. આ પહેલ ભારતીય રેલવેના 2030 સુધીમાં ‘નેટ-ઝીરો’ (Net-Zero) કાર્બન ઉત્સર્જક બનવાના લક્ષ્ય તરફ એક મોટું પગલું છે.

જીંદમાં સ્થપાયું દેશનું સૌથી મોટું રિફ્યુઅલિંગ સ્ટેશન

આ ટ્રેનના સંચાલન માટે જીંદમાં અંદાજે 120 કરોડ રૂપિયાના ખર્ચે ભારતનો સૌથી મોટો હાઇડ્રોજન ગેસ પ્લાન્ટ અને રિફ્યુઅલિંગ સ્ટેશન બનાવવામાં આવ્યું છે. આ પ્લાન્ટની ક્ષમતા 3,000 કિલોગ્રામ હાઇડ્રોજન સંગ્રહ કરવાની છે. ગ્રીન એચ (GreenH) ઇલેક્ટ્રોલિસિસ દ્વારા સ્થાપિત આ સ્ટેશન દરરોજ 420-430 કિલો હાઇડ્રોજનનું ઉત્પાદન કરશે, જે ટ્રેનના દૈનિક બે ફેરા (અંદાજે 360-400 કિમી) માટે પૂરતું હશે.

અત્યાધુનિક યુદ્ધ માટે તૈયાર ભારત: 20,000 કરોડના સ્વદેશી ડ્રોનથી સજ્જ થશે સેના

કેરળમાં આજથી ચોમાસાનું સત્તાવાર આગમન, દેશના ૧૨ રાજ્યોમાં ભારે વરસાદની આશંકા

વિશ્વ સ્તરે ભારતનું વધતું કદ

આ સફળ પરીક્ષણની સાથે ભારત તે પસંદગીના દેશો (જેમ કે જર્મની, ફ્રાન્સ, સ્વીડન અને જાપાન) ની યાદીમાં સામેલ થઈ ગયું છે જેમની પાસે કાર્યરત હાઇડ્રોજન ટ્રેનો છે. રેલવે અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, RDSO દ્વારા અંતિમ લોડ ટ્રાયલ અને PMO પાસેથી મંજૂરી મળ્યા બાદ, આ મહિનાના અંત સુધીમાં તેનું વ્યાપારી સંચાલન શરૂ થવાની અપેક્ષા છે.

• ભવિષ્યની યોજના: સરકારની યોજના ‘હાઇડ્રોજન ફોર હેરિટેજ’ પહેલ હેઠળ હેરિટેજ અને પહાડી માર્ગો પર આવી 35 ટ્રેનો ચલાવવાની છે.